Men ǵumyrymda on eresekter jáne bir jasóspirimder Olımpıadasyna kýá boldym. Árıne, kórgenim kóp, jazǵanym da az emes. Biraq Tokıoda ótetin jazǵy Olımpııa oıyndary basqa birde-bir Olımpıadaǵa uqsamaıdy dep aıta alamyn. Aıtýǵa mindettimin de. Ony ózderińiz de kórip otyrsyzdar.
Birinshiden, jazǵy Olımpıada kópshilikke erekshe qýanysh syılap, jankúıerlerdi taǵatsyzdandyryp, ornynda otyrǵyzbaıtyn ǵalamat jarystardyń biri bolatyn. Ýaqytynan bir jyl keıin ótkeli otyrǵan Tokıo Olımpıadasy adamdarǵa, jankúıerlerge shyn máninde qýanyshtan góri, sál bolsa da qorqynysh, úreı ákelgeni jasyryn emes. Onyń basty sebebi – álemdi býyp turǵan indet. Bul indettiń qataldyǵynan dúnıe júziniń barlyq eli, onyń ishinde qazaq halqy da talaı marqasqa uly men qyzynan aıyryldy. Jurt indettiń barysyna, bala-shaǵasynyń, azamattarynyń amandyǵyna alańdaýly. Shynyn aıtqanda, qazir halyqtyń kózinde bolaıyn dep jatqan Olımpıadaǵa degen qyzyǵýshylyqtan góri, kádimgi qasqyr kórgendeı úreı basym. Muny jasyrmaı aıtýymyz kerek. Nege deseńiz, erteń, Olımpıadadan keıin taǵy da eldiń, halyqtyń aldynda jaýap berýge týra keledi. Onyń ústine, Olımpıadaǵa daıyndyq barysy óz dárejesinde ótpedi. Oǵan da kináli sol ‒ indet.
Buryn oqý-jattyǵý jıyndary sporttyq qurylystary búkil álemdik dárejede ańyz bolyp aıtylatyn elderde ótetin. О́kinishke qaraı, bul joly olaı bolmady. Bapkerler men sportshylar baramyn, jattyǵý ótkizemin degen jerine bara almady. Oǵan da atyń óshkir indet kedergi. Sol sebepti árkim shamasy kelgenshe, qashyp-pysyp júrip, tyǵylypj úrip daıyndaldy. Al munyń áseri bolmaı qoımaıdy.
Japonııa bir jylǵa keshiktirip bolsa da Olımpıadany ótkizýge bel býǵanymen, Tokıo halqynyń jartysynan kóbi bul dodanyń ótýine qarsy. О́ıtkeni olar jarystan keıingi eliniń bolashaǵyn oılaıdy. Qazirdiń ózinde Olımpıadaǵa baryp, indetpen aýyryp jatqan sportshylar bar ekenin estip jatyrmyz. 16 kún ishinde álemniń túkpir-túkpirinen kelgen 10 myńnan asa sportshy mıdaı aralasqan soń ne qalady?
Bul máseleni aıtpaı kete almadym. Sebebi sportshylarymyzdyń nátıjesine kóz salǵan kezde, «buǵan ne boldy?» dep suraq qoıatyn, kóńili tolmaı jatatyn jankúıerler kóp. Olardyń basym bóligi – jarysty tek teledıdardan kórip, radıodan tyńdap júrgen jankúıerler. Al istiń mánine baryp, bolyp jatqan barlyq oqıǵany zerttep, ǵylymı turǵydan qaraı alatyn jankúıerler, meniń oıymsha, kóp emes.
Árıne, sebep aıtýmen is bitpeıtinin bilemiz. Sondyqtan osy Olımpıadaǵa Qazaqstannan attanyp bara jatqan júzge tarta sportshynyń aıaqalysyna búgin ózderińiz suraǵan soń, alysta otyryp oı bildirgimiz keledi.
Tokıo Olımpıadasyna álemniń myqty degen sportshylary kelmeı qalýy ábden múmkin. Nege deseńiz, ár elde ártúrli saıasat. Olımpıada búkil álemdik jarys bolǵanymen, búginde ár eldiń bolashaǵy qyl ústinde tur desek te bolady. Buǵan oıly kózben qaraıtyn basshylar kóp. Kúni keshe ǵana aıaqtalǵan fýtboldan Eýropa chempıonatynyń ózinde jeńimpazdar qýanyp jatqanymen, jalpy ótken jarys, odan keıingi qalǵan nátıje, ásirese, el arasynda taraǵan aýrýdyń barysy búginde jer sabalatyp otyr. Sondyqtan Olımpııa oıyndaryna álemniń barlyq myqty sportshylary jınalady dep aıta almaımyn. Soǵan qaramaı, ótkizgen jarystyń barlyǵy umytylatynyn, tek qana nátıjesi saqtalatynyn esten shyǵarmaýymyz kerek. Endi aqyry atqaminip, Tokıoǵa bet alǵannan keıin barlyq sebepti jıyp qoıyp, sportshylarymyzǵa Olımpıadada jeńimpaz ataný úshin jannan basqanyń bárin berý kerek.
Bizde úmit artar sportshylar kóp emes. Degenmen, senip otyrǵan sańlaqtarymyz bar. Árıne, birinshi kezekte Qamshybek Qońqabaev, Bekzat Nurdáýletov bastaǵan boksshylarymyz turady. О́ıtkeni Táýelsizdik alǵannan beri qatysqan barlyq Olımpıadadan olar altyn júldesiz oralyp kórgen emes. Sol dástúr bıyl da saqtalyp, Olımp tórinde Kók týymyzdy joǵary kóterse eken deımiz.
Júzýden Rıo de Janeıro Olımpıadasynyń jeńimpazy Dmıtrıı Balandındi, dzıýdodan kúmis medal alǵan Eldos Smetovty eldiń úmiti dep baǵalaımyn. Bul sportshylar osy joly da altynǵa laıyq. Altynnan sál tómen bolyp jatsada, olarǵa eshqandaı ókpe joq. Bastysy, Olımpıada medalin taǵyp, elge aman-esen oralsa degen tilegimiz bar.
Taǵy bir kóp adam bile bermeıtin sportshymyz bar. Sporttyq gımnastıkadan Mılad Karımı degen ulty basqa bolǵanymen, óz elimizde týǵan azamat keshe ǵana aıaqtalǵan Álem kýbogynda júldeli oryndardan kórindi. Tipti jeńimpaz bolýǵa tıis edi. Sol azamatymyzǵa qamqorlyq jasap, arqadan qaǵyp, bar múmkindigimizdi aıamasaq, Tokıodan júlde alyp keletinderdiń biri sol bolady dep topshylaımyn.
Tórtinshi Olımpıadasyna qatysyp otyrǵan Olga Rypakova sekildi jeńil atletimizdi tóbemizge kóterýimiz kerek. Buǵan deıin Olga birde-bir Olımpıadadan júldesiz oralǵan joq. Ol sózsiz aty altyn árippen jazylatyn sportshylardyń qataryna kiredi.
Sonymen qatar elimizden shyqqan úzdik veloshabandozymyz Alekseı Lýsenkony jeńimpazdardyń qatarynan kórgimiz keledi. Alekseı oǵan tolyq laıyq. Týr de Frans velobáıgesinde jerlesimiz alǵashqy ondyqtyń qatarynan oıyp turyp oryn aldy. Mundaı jetistikke jetý ońaı emes. Sebebi bul kópkúndik – kez kelgen álem chempıonatynan kem túspeıtin ataqty jarys. Alekseı Lýsenko Olımpıadada Aleksandr Vınokýrov sekildi bıik tuǵyrǵa shyǵyp jatsa nur ústine nur bolar edi.
Basqa da sportshylardan úmit mol. Kil myqtylar jınalatyn sportshylardyń arasynan sýyrylyp shyǵý ońaı emes. Degenmen órenderimiz ózderine laıyq ónerlerin kórsetip, buryn jetken bıik belesterden sál de bolsa nátıjesin jaqsartsa degen arman bar. О́zimiz barmasaq ta, biz de solarǵa úıde otyryp qol soǵatyn jankúıerimiz.
Osy Tokıo Olımpıadasyna daıyndyq barysynda Tımýr Qulybaev basqaryp otyrǵan Ulttyq Olımpıada komıtetimańdaı terin tókti-aq. О́ıtkeni jan-jaqta oryn alǵan qıyn jaǵdaıǵa qaramastan, sportshylardy daıyndaý, olarǵa oqý-jattyǵý jıyndaryn ótkizý, ózderine laıyqty sportshylarmen kezdesetin jarystarǵa jiberý kerek boldy. Tipti arnaıy kıim daıyndatyp, sportshylarǵa barlyq qajet-quraldaryn berýdiń ózi úlken kúsh-jigerdi qajet etetini sózsiz. Sondyqtan da Ulttyq Olımpıada komıtetiniń tókken teri dalaǵa ketpese eken dep úıde taqymymyzdy qysyp otyrǵan jaıymyz bar.
Eń bastysy, úmitsiz emespiz. Joǵaryda aıtqan, qos qoldyń saýsaǵymen sanaıtyndaı sportshylardyń ózin top basyna qoıǵanda, Qazaqstan burynǵy ózi jetken bıikterge shyǵa alady. Ámse, sol bıikterden eńsemiz túspeı, jarystyń ashylý saltanatynda jelbirep shyqqan Kók týymyz elge qaıtarda da jelbirep qaıtsyn degen tilek bildiremin.