Toıdy toqtatpaı tónip turǵan tajaldan qutyla almaımyz

Qazirgi kezde eli­miz boıynsha indettiń taralý aıma­ǵy men qarqyny týraly resmı málimet usynatyn coronavirus2020.kz saıtynda jarııalanǵan statıstıkalyq kór­setkishke júginsek, búgingi kúni indettiń ek­pini asa qaterli deńgeıde. Mysaly, ótken jyly maýsym-shilde aılarynda vırýstyń taralý koeffısıenti kúnine orta eseppen 1000-ǵa jýyq adamdy qamtysa, dál qazir bul kórsetkish segiz ese ósip, orta eseppen res­pýb­lıka boıynsha indet juqtyrýshylar sany táýligine 7-8 myń adamdy qurap otyr.  

«Elimiz boıynsha koronavırýstyń sharyq­taý shegi tamyz aıynda tirkelýi múmkin, bizdegi boljam boıynsha vırýs juqtyrý­shy­lar sany táýligine 9 myńnan 11 myńǵa deıin jetedi dep joramaldaýdamyz», dedi Den­saýlyq saqtaý mınıstri A.Soı myrza birneshe kún buryn jasaǵan málimdemesinde.

Bul degenimiz, el aýmaǵynda asa kúrdeli, alańdarlyq ahýal qalyptasady degendi bildirse kerek. Onyń syrtynda Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń esebi boıynsha elimiz koronavırýs juqtyrýdan álem bo­ıynsha Kýbadan keıingi ekinshi orynǵa ıelik etipti. Mysaly, 28 shilde kúngi statıstıka boıynsha 300 mıllıonnan astam halqy bar AQSh-ta 1287 adam indet juqtyrsa,  Qazaqstanda 6797 adam vırýs juqtyrǵan. Al Qytaıda bir táýlikte vırýs juqtyrýshylar sany 100 adamnyń mańaıynda.  Sondyqtan  bolar búginnen (2 tamyz) bastap, Nur-Sultan, Almaty, Shymkent, Atyraý, Qaraǵandy qala­larynda karantın sharalaryn kúsheıtý týraly sheshim qabyldandy.

Atalǵan qaýly mátininde kórsetilgen­deı, joǵarydaǵy ákimshilik aýmaqtarda orta­lyq memlekettik organdar, ákimdik­ter, quqyq qorǵaý organdary, densaýlyq saq­taý uıymdary, BAQ, azyq-túlik dúkenderi, dári­hanalar jáne tirshilikti qamtamasyz etý uıym­daryn qospaǵanda, Ashyq jobasy­na qatys­paıtyn barlyq kásiporyndar men uıym­dardyń qyzmetin toqtata turý; oıyn-saýyq, sporttyq, otbasylyq, estelik jáne ózge de buqaralyq is-sharalardy ótkizýge tyıym salý; memlekettik organdar, keńse­ler, ulttyq kompanııalar men ózge de uıym­dar qyzmetkerleriniń 80%-yn qashyq­tan jumys isteýge aýystyrý (vaksına saldyrǵan­dardy jáne sońǵy 3 aı ishinde aýyryp jazyl­ǵandar­dy qospaǵanda) máselesi naqtylandy.

Árıne, bári durys. Zań talaptary­na qoıa­tyn kiná tipten joq. Másele ózimiz­ge ti­relip tur. Joǵarydaǵy qaýlyda naq­ty kór­se­tilgen zań talaptaryna júrdim-bar­dym mán berýdemiz. Jaqynda elorda irge­sinde qonystanǵan bir áýlet jaqyn  týys-týǵan, quda-jekjattaryn jınap toı ótkizdi. Artynan bilgenimizdeı, toı ıesiniń áıeli koronavırýspen aýyryp júripti.  Aqyry osy jıyn-toıda bolǵan kóp adam indetke shal­dyǵyp, alty adam qaıtys boldy. Ol ol ma, bir aýylda koronavırýstan qaza tapqan kekse áıeldi týysqandary dárigerler orap ber­gen medısınalyq kebininen ashyp alyp, qaı­tadan arýlap kómgen. Sodan súıekke túsken apaly-sińlili eki adam indet juqtyrý saldarynan ómirden ótti. Aıta bersek, bul sııaqty oqıǵa kóp.

Jýyqta ǵana elorda irgesindegi Qoıandy aýylynda jasy kelgen apamyz toıǵa baryp indet juqtyryp kelip, aqyry ómir­den ótti. Janazasyna jınalǵan qaraqurym halyq. Sondaǵy aıtatyndary: «О́limnen uıat kúshti, ólsek ólermiz jasy úlken apaǵa topyraq salmasaq bolmaıdy». Ataqty ımam Ǵazalıdyń «kún saıyn kór qazatyn adamnyń ózi óletinine senbeıdi» degenindeı, adamdar koronavırýstan ólgen adamdy jerlep turyp, ózderine juǵatynyna senbeıdi.

Rasyn aıtqanda, qazir barlyq jerde – toı. Úlken qalalardaǵy meıramhana, dámhana, toıhanalar adamdardy artqy esikten kirgizip alyp, dúńkildetip toı ótkizip jatyr. Qudaı-aý, bul halyq Abaı atamyz aıtqandaı, ja­man­shylyqqa bir eligip ketken soń, boıyn jıyp alyp alarlyq qaıraty joq bolǵany ma?! Nemese dana atamyz 34-shi qarasózinde: «Jurttyń bári biledi óletuǵynyna jáne ólim únemi qartaıtyp kelmeıtuǵynyna, bir alǵandy qata jibermeıtuǵynyna qazaq amal joq nanady, biraq anyq óz oıyna, aqylyna teksertip nanbaıdy», dep qalaı dál basyp aıtqan. Iаǵnı aqylmen tekserip nanbaýdyń kesirinen jurt toı qýalyp, indet juqtyryp júr. Toıdy toqtatpaıynsha, myna tónip kelgen indetten qutyla almaımyz, aǵaıyn!