Kımeshek – qazaq áıelderiniń dástúrli ulttyq bas kıimi. Kóshpeli turmys-salttyń nátıjesinde paıda bolǵan. Kımeshekti respýblıkamyzdyń keı óńirlerinde shylaýysh dep te ataǵan. Sonymen qatar burama jaýlyq, ıekshe, t.b. ataýlary da kezdesedi. Kımeshekti kóbinese aq matadan, keıde aq jibekten adamnyń basyna laıyqtap piship, tigedi.
Kımeshek ájelerdiń saltanatyn, bıiktigin, tazalyǵyn bildiredi, sonymen qatar basyn shań-tozańnan saqtap, shashy qobyrap turmaýyna septigin tıgizedi. Kımeshek basty, keýdeni, ıyqty jáne arqany jaýyp turatyndaı tuıyq etip tigiledi. Tek adamnyń bet-álpeti ashyq turatyn jeri oıyq bolady. Oıyqtyń eki jaǵy, keýdege keler tusy kestelenip áshekeılenedi, ushyna kúmis teńgeler, monshaqtar taǵylady. Bul kımeshekke sán beredi, ári tómen qaraı basyp, jazylyp turýǵa áser etedi. Ár óńirdiń áıelderi kıetin kımeshek negizinen uqsas bolǵanmen, úlgisinde jáne órneginde keıbir aıyrmashylyqtar bar.
S. Muqanovtyń ádebı-memorıaldyq mýzeı-úıiniń jatyn bólmesindegi kıim sóresinde ilinip turǵan erekshe jádiger – kımeshek mýzeı kelýshileriniń nazaryn aýdartyp, árdaıym olardyń kókeılerinde «Bul jazýshynyń jary – Márııam apaı kıgen kımeshek pe?» degen saýal oıatady. Mýzeı ekskýrsovody bul kımeshekti Márııam Qojahmetqyzyna ataqty aktrısa, Qazaqstannyń halyq ártisi Bıken Rımova syıǵa tartqanyn baıandaıdy.
Kımeshek aq tústi. Jalpy tigilý pishini eki bólikten turady. Birinshi bóligi – basqa ıekti aınaldyra kıetin jamylǵy. Oǵan qanyq sary jáne aqshyl sary monshaqtarmen kómkerilip, ádemi gúl tárizdes órnekter túsken. Keýdege túsip turatyn tusyna ár jerden aq, jyltyr monshaqtar tigilgen. Tómengi etegi ishke qaraı qaıyrylǵan. Ekinshi bóligi – túndik. Aq matanyń ishine qatty qaǵaz (karton) salyp, aınaldyra dóńgelene tigilgen. Ústinen jartylaı qosymsha sary tústi mata júrgizilgen. Oǵan jasyl tústi órnekter aralasqan. Joǵarǵy jaǵynan etegine deıin ár jerine sary jyltyr monshaqtar tigilgen.
Bıken apamyz Muqań, Ǵabeń, Sábeń sekildi uly tulǵalardyń kózin kórgen, olardyń otbasymen aralas-quralas bolǵan. Sahnadaǵy ǵajaıyp ónerinen bólek, ol on saýsaǵynan óner tamǵan sheber, ismer eken. Ol kisi qoly qalt etkende ózine kóılek, balalaryna kıim-keshek toqyǵandy unatqan. Al myna óz qolymen órnektep tigip, syıǵa tartqan kımeshekti Márııam Muqanova 1960 jyly Sábeńniń 60 jyldyq mereıtoıynda kıgen. Márııam apaı sol tusta 50 jasta bolǵan. Mýzeı kesheni qorynda osy mereıtoıda Márııam apaıdyń kımeshekti kıip, Sábeńmen birge túsken fotosýreti de saqtalǵan. Kımeshekti mýzeıge Janna Sábıtqyzy Muqanova syıǵa tartqan.
Nazgúl ALTAEVA,
«Almaty qalasy mýzeıler
birlestigine» qarasty
S.Muqanov pen Ǵ.Músirepovtiń ádebı-memorıaldyq
mýzeı kesheniniń ǵylymı bólim jetekshisi