Pandemııa kezinde júrisinen jańylyp, tabysynan aıyrylǵan kásipkerler kóp boldy. Qolǵa alǵan jobasyn pyshyratyp alǵandar qatarynda «Bastaý Bıznes» jobasynyń túlekteri de joq emes. Kásipkerlik negizderin endi-endi meńgerip, el qatarly tabys tabýǵa kirisken joba túlekteri kútpegen jerden qıyndyqqa tap bolǵany belgili. Memleket qoldaýynyń ıgiligin kórgen olarǵa taǵy da bir múmkindik berilip otyr. Qysqasy, indet qysqan kúrdeli kezeńde zardap shekken joba túlekteri tómen paıyzben nesıe rásimdeı alady.
«Atameken» ulttyq kásipkerler palatasy basqarma tóraǵasynyń birinshi orynbasary Narıman Ábilshaıyqovtyń aıtýynsha, óńirlerde jumys isteıtin mıkroqarjy uıymdary 15 shildeden bastap ótinimderdi qabyldaýda. Búginde jalpy somasy 3 mlrd teńgeni quraıtyn 600-ge jýyq ótinim kelip túsken.
«Bastaý Bıznes» jobasynyń túlekteri memleket qoldaýyn árdaıym sezinip keledi. Prezıdent tapsyrmasyna sáıkes bıylǵy jáne ótken jyldaǵy oqýǵa qatysqandardy qarjylandyrýǵa jetkilikti kólemde qarajat bólindi. Jergilikti atqarýshy organdarmen birlese qurylǵan, tek joba túlekterine ǵana qyzmet kórsetetin 15 mıkroqarjy uıymy jylyna 6 paıyzdyq jeńildetilgen mólsherlememen nesıe beredi. Sonymen qatar nesıeni óteý kezinde demalys kezeńi de qarastyrylǵan. Bul qarajat «Bastaý Bıznes» qatysýshylaryna ǵana maqsatty túrde jumsalady. Muny jobanyń kezekti bir artyqshylyǵy dese de bolady. Bıyl 22,5 mlrd teńge kóleminde jobalardy qarjylandyrý qarastyrylǵan», deıdi N.Ábilshaıyqov.
Ulttyq kásipkerler palatasy mıkroqarjylandyrý jáne jobalardy súıemeldeý departamenti dırektorynyń orynbasary Rınat Kemeshovtiń aıtýynsha, nesıe alý úshin «Bastaý Bıznes» jobasynyń sertıfıkaty jáne kepil múlkine qajetti qujattar kerek. Sondaı-aq bankterde merzimi ótken bereshek bolmaýy qajet.
«Kepil retinde salynǵanyna 50 jyldan asqan turǵyn úıler, sondaı-aq kommersııalyq maqsattaǵy jer ýchaskeleri qabyldanady. Aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy egistikter men jaıylymdar, jyljymaly múlik qosymsha kepil retinde qabyldanýy múmkin. Nesıe jyldyq 6 paıyzdyq mólsherlememen beriledi. Mıkrokredıtti 5 jylǵa deıingi merzimge rásimdeýge bolady. Al mal sharýashylyǵy salasyndaǵy jobalarǵa arnalǵan mıkronesıeniń eń uzaq merzimi – 7 jyl», dep naqtylady R.Kemeshov.
Belgili bolǵandaı, aýyldyq eldi mekender men shaǵyn qalalardyń ókilderine 2,5 myń aılyq eseptik kórsetkish kóleminde nesıe rásimdeýge múmkindik bar. Bul degenimiz – 7 292 500 teńge. Qalalar men monoqalalardyń turǵyndaryna 18 960 500 teńgege deıin (6,5 myń aılyq eseptik kórsetkish) nesıe alýǵa bolady. Shymkent, Aqtaý jáne Atyraý qalalaryna belgilengen eń joǵary soma – 8 myń aılyq eseptik kórsetkish nemese 23 336 000 teńge.
Atap óterligi, nesıe rásimdeý kezinde eshqandaı salalyq shekteýler joq. Ony aınalym qarajatyna da, mal jemdeýge de paıdalanýǵa bolady. Alaıda mıkronesıe tutynýshylyq maqsatqa, buǵan deıin alǵan nesıelerdi óteýge, nesıe bereshegin qaıta qarjylandyrýǵa, jyljymaıtyn turǵyn úıge, jeke turǵyn úı qurylysy úshin jer ýchaskelerin satyp alýǵa jumsalmaýy kerek.
«Bıyl «Bastaý Bıznes» túlekteriniń óz isin ashýy nátıjesinde bıýdjetke 1,5 teńge mlrd salyq tústi. Memleket tarapynan beriletin nesıeler 5 myńǵa jýyq jańa kásiporynnyń ashylýyna yqpal etedi dep kútilýde. Sonda shamamen 10 myńǵa jýyq jańa jumys orny qurylady. Alǵa qoıylǵan josparlar oryndalsa, salyq tóleýshilerdiń de qatary kóbeımek», deıdi N.Ábilshaıyqov.
Derekterge súıensek, 2017-2020 jyldary «Bastaý Bıznes» jobasy boıynsha 151 528 jumyssyz jáne ózin ózi jumyspen qamtyǵan adam kásipkerlik negizderin meńgergen. Olar 4 jylda 44 362 jobany iske qosypty. 60 myńǵa jýyq jumys orny qurylǵan.
Jobalardyń 36 paıyzy shaǵyn nesıelerdiń kómegimen, qalǵan 64 paıyzy «Eńbek» baǵdarlamasy aıasyndaǵy granttyq qarjylandyrý esebinen júzege asyrylǵan. Olardyń 59 paıyzy nemese 26 132-si aýyl sharýashylyǵy salasyna qatysty. Al qyzmet kórsetý, saýda jáne óndiris salalarynyń úlesi – 41 paıyz nemese 18 231 joba.
Byltyrǵy epıdemııalyq jaǵdaıǵa baılanysty «Bastaý Bıznes» jobasy onlaın formatqa aýystyrylǵany belgili. Qazir onlaın oqytý arnaıy ázirlengen Atameken Academy platformasynda júrgizilýde. Bıyl 30 myń jumyssyzdy oqytý josparlanǵan. Olardyń ishinde NEET sanatyndaǵy jastar, jas otbasylar, az qamtylǵan jáne kópbalaly otbasylardyń músheleri, eńbekke qabiletti múmkindigi shekteýli jandar bar.
«Atameken Academy platformasyndaǵy oqý 26 sáýirde bastaldy. Búginge deıin tórt oqý kýrsy támamdaldy. Barlyǵy 30 188 adam oqyp shyqty. Osy jyldyń 16 tamyzynda sońǵy – besinshi lektegi oqý bastaldy. Degenmen biz qazirdiń ózinde-aq jospardy tolyq oryndadyq. Buǵan óńirlerdegi oqýǵa degen naqty qajettilik sebep boldy», deıdi N.Ábilshaıyqov.
«Bastaý Bıznes» jobasynyń Pavlodar óńirindegi bıznes-treneri Aqmaral Saıtqulovanyń aıtýynsha, jobaǵa qatysý úshin aldymen Jumyspen qamtý ortalyǵyna baryp tirkelý shart.
«Oqý merzimi – 21 kún. Osy ýaqyt aralyǵynda qatysýshylarǵa 50 beınejazba kórsetiledi. Olar túrli baǵyt boıynsha 12 modýldik sabaq ótedi. Ásirese menedjment, marketıng, salyq salalaryna basymdyq beriledi. Elektrondy kommýnıkasııalar týraly da aıtylady. Eń bastysy, qatysýshylar bıznes-jospar jasaýdy úırenedi», deıdi A.Saıtqulova.
«Atameken» ulttyq kásipkerler palatasynyń ókilderi usynǵan málimetke súıensek, bıyl oqýdy aıaqtaǵandardyń 19 261-i nemese 64 paıyzy – jumyssyz, 8 733-i nemese 29 paıyzy – ózin ózi jumyspen qamtyǵandar, 2 194-i nemese 7 paıyzy – isin jańa bastaǵan jáne naqty kásibi bar kásipkerler.
Qatysýshylardyń 14 756-sy áleýmettik osal toptarǵa jatady. NEET sanatyndaǵy jastardyń úlesi – 8 630 adam. Kásipkerlik negizderin meńgergenderdiń 3 446-sy – kópbalaly otbasylardyń ókilderi, 1 902-si – az qamtylǵan otbasydan shyqqandar, 778-i – eńbekke qabiletti múgedekter.
Bıyl oqý kýrstarynan soń 8 469 joba júzege asyryldy. Bul osy jylǵa arnalǵan jospardyń 94 paıyzyn quraıdy.