Jeriniń qoınaýy munaı men gazǵa toly Atyraýdyń turǵyndaryn alańdatatyn ótkir máseleniń biri – ekologııa. Ǵalamdyq jylynýdyń áseri me, álde basqalaı sebebi bar ma, tal-teregi az bul óńirde qysta qar az túsedi. Jańbyr da sırek jaýady. Jel ekpini sál údese, alystaǵy aýyldardy aıtpaǵannyń ózinde munaıly shahar ala shańnan munartyp turady.
Oblystyq tabıǵı resýrstar jáne tabıǵat paıdalanýdy retteý basqarmasynyń basshysy Nurlan Jantoqovtyń málimeti boıynsha, ormandardy ósirý men molaıtýdyń 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan keshendi jospary men eldi mekenderdi kógaldandyrý men jasyl aımaqtar jasaýdyń 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan óńirlik jospary bekitilip otyr. Keshendi josparǵa sáıkes, memlekettik orman qorynyń 2 803 gektar jerine aldaǵy bes jylda 7,075 mln kóshetti jaıqaltý josparlanypty. Al bıyl orman qorynyń 309 gektar aýmaǵyna 905 myń ártúrli kóshet egiletini kózdelipti. Kóktemgi naýqanda 250 gektar jer ýchaskesine 696,4 myń kóshet egildi. Qazir 59 gektarǵa 208,6 myń kóshet egý jalǵasyp jatyr.
– Oblystyń eldi mekenderinde de osyndaı jumystar qolǵa alynyp otyr. Aldaǵy bes jylda 279 gektarǵa 540 myń kóshet ósiriledi. Bıyl 48 gektarǵa 86 320 tal egý josparlanǵan edi. Kóktem aılarynda 24 gektarǵa 48 714 kóshet egildi. Onyń ishinde Atyraý qalasynyń aýmaǵyna egilgen 27 786 kóshet bar. Endi taǵy 24 gektarǵa 37,6 myń kóshetti otyrǵyzý qolǵa alyndy. Orman qorynyń aýmaǵynda orman ósirý, molyqtyrý, kútip-baptaý, sondaı-aq sýarý jumystaryn júrgizý orman sharýashylyǵy mekemelerine mindettelip otyr. Al eldi meken aýmaqtarynda kóshetterdi kútip-baptaý men sýarýdy qalalyq jáne aýdandyq ákimdikterdiń tıisti bólimderi júrgizedi. Osyǵan oraı ósirilgen taldardy kútip-baptaý, tamshylatyp sýarý jumystaryn aıqyndaýdy júzege asyratyn arnaıy komıssııa qurý josparlanyp otyr, – deıdi N.Jantoqov.
Buryn atalǵan basqarmany basqarǵan Qadyrjan Arystannyń aıtýyna qaraǵanda, jasyl jelek egý jumystary eki baǵytta júrgiziledi. Birinshisi – memlekettik orman qorynyń aýmaǵyna, ekinshisi eldi mekenderde iske asyrylady. О́ńirdegi tórt orman qorynyń aýmaǵyna kóshetter emes, bıiktigi 20-30 sm bolatyn ekpe, al eldi mekenderde bir-eki, ne úsh jyldyq kóshetter egiledi eken. Aldaǵy bes jylǵa josparlanǵan keshendi josparǵa sáıkes jumystardy iske asyrýǵa 870 mln teńge bólý qarastyrylyp otyr. Bıyl bul qarjynyń 178 mln teńgesi bólinip, arnaıy tehnıka, tuqym alýǵa jumsalypty.
Tórt orman qorynyń biri Inder aýdanynda ornalasqan. Aýdandyq orman jáne janýarlar dúnıesin qorǵaý jónindegi mekemesiniń mamany N.О́tepqalıevtyń aıtýynsha, bes jylda orman qoryndaǵy 608 gektarǵa 1 mln 85 myń dana sekseýil, 150 gektarǵa 330 myń dana qyzyl tal egiletini josparǵa engen. Bıyl 70 gektar aýmaqqa 125 myń túp sekseýil, 30 gektarǵa qyzyl aǵash egilipti.
– Bul jumystardyń 90 paıyzy mehanıkalandyrylǵan. Byltyrǵy kúzde sekseýil men qyzyl tal egiletin jer jyrtylyp, óńdeldi. Qazir bizde 3 traktor men soqa, kóshet otyrǵyzatyn mashına bar. Kóshetterdi bizdiń mekemege qarasty 3 gektar orman tuqymbaǵynda ósirip alamyz. Qazir 2022 jyldyń kókteminde egiletin 164,5 gektar jer jyrtylyp, óńdeý júrgizildi. Al 2023 jyly 164,5 ga, 2024 jyly 164,5 ga, 2025 jyly 164,5 ga jerge – bes jylda 758 ga jerge 1 mln 415 myń túp kóshet egiledi, – deıdi N.О́tepqalıev.
Atyraý munaı óńdeý zaýyty oblys ákimdigimen arada jasalǵan Atyraý qalasynyń aýmaǵyn kógaldandyrý jónindegi memorandým aıasynda kóshetter otyrǵyzýdy bastady. Bul úshin Atyraý qalasyna irgeles Peretaska kentinen 5 gektar jer telimi bólingen.
– Kógaldandyrý aldynda arnaıy bólingen aýmaq qoqystan tazartylyp, ıesiz qalǵan qurylystar bólshekteldi. Zaýyt qyzmetkerleri jergilikti sortań topyraqta ósýge beıim qaraǵash, terek pen shaǵannyń 2 500 kóshetin tańdady. Kúzgi kezeńde kóshetterdi sýarý arnaıy sý tasıtyn tehnıkamen júrgizilip jatyr. Aldaǵy jyly ázirlengen jobalaý-smetalyq qujattamaǵa sáıkes sýarý júıesi bar sorǵy stansasyn salý josparlanýda. Qazir zaýytta aýdany 224 gektardy quraıtyn kógaldandyrylǵan jáne abattandyrylǵan sanıtarlyq-qorǵaý aımaǵy bar. Osy aýmaqta 126 270 kóshet pen buta egiledi. Buǵan qosa jyl saıyn 11 753 dana kóshet egilip, kútim jasalady, – dep habarlady kásiporynnyń qoǵammen baılanys bólimi.
Árıne, Atyraýdaı jartylaı shóleıtti aımaqta orman alqabyn ósirý ońaı emes. Desek te, turǵyndar «jasyl jelek jaıqalyp tursa, shań basqan óńirdiń ekologııasyn jaqsartýǵa septigi tıer edi-aý» degen úmitin úzgisi kelmeıdi. Demek munaıly Atyraýdyń jasyl aımaqqa aınalǵanyn qalaıdy.
Atyraý oblysy