Bizdiń bankterdiń syn kótermeıtin bir osal tusy bolsa, bul – kıberqaýipsizdik máselesi. Jaqynda «Deloıt» kompanııasy men Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi birlese taldaý júrgizip, nátıjesinde otandyq bankterdiń qaýipsizdikke qyryn qaraıtynyn anyqtaǵan. Qazir Android jáne iOS sııaqty mobıldi platformalardyń qorǵanys mehanızmderiniń jıyntyǵy óte baı ekenine qaramastan, bizdiń bankterdiń mobıldi qosymshalarynyń 63 paıyzynda qorǵanys fýnksııalary qarastyrylmaǵan bolyp shyqty.
Sonymen qatar otandyq qarjy ınstıtýttarynyń 65 paıyzynyń veb-saıttary Eýroodaqtyń jeke derekterdi qorǵaý týraly jalpy erejesine saı emes. Bul árıne, klıentterdiń yqylasyn keri ıteretin jaǵymsyz aqpar.
«Biz birqatar banktiń qaýipsizdik júıesinen ájepteýir kemshilikterdi anyqtadyq. Kóbi veb-serverlerin ornatý kezinde qaýipsizdiktiń negizgi ádisterin elemeıdi jáne qyzmetkerlerdiń sıfrly qaýipsizdik týraly habardar bolmaýy banktiń óziniń de, onyń klıentteriniń de derekterine shyn máninde qaýip tóndirýi múmkin. Mundaı kezde «eleýsiz» jáne «kishkentaı» problema bolmaıdy. Onyń qaı-qaısysy da derekter men qarajatty qoldy qylýǵa kez kelgen sátte jol ashyp berýi yqtımal. Biz agenttikke qajetti aqparattardy usyndyq. Olar kemshilikterdi túzeý boıynsha banktermen jumys júrgizdi» deıdi «Deloıt» kompanııasynyń táýekelderdi basqarý departamentiniń basshysy Vladımır Remyga.
Agenttiktiń kıberqaýipsizdik basqarmasynyń bastyǵy Roman Permınovtiń aıtýynsha, olar Ulttyq bankpen birlesip qarjy sektory kıberqaýipsizdiginiń 2020-2022 jyldarǵa arnalǵan strategııasyn ázirlep, bekitken. Sonyń nátıjesinde aqparattyq qaýipsizdik táýekelderin baǵalaý ádistemesi jáne qorǵalý deńgeıin baǵalaý qaǵıdalary engizilip, bankter men baǵaly qaǵazdar naryǵy úshin aqparattyq qaýipsizdik jónindegi talaptar ózgergen.
«Agenttik tek qarjy naryǵyn retteýmen ǵana emes, sonymen qatar damytýmen de aınalysady. Biz salalyq aqparattyq qaýipsizdik ortalyǵy sııaqty baǵytty damytýdamyz. Qarjy sektory – osyndaı tájirıbe bastalǵan Qazaqstandaǵy alǵashqy sala, ekonomıkanyń basqa sektorlarynda salalyq aqparattyq qaýipsizdik ortalyqtaryn qurý endi ǵana josparlanyp jatyr. Biz qarjy uıymdaryn ortalyqtyń derekter almasýdy qamtamasyz etetin tıisti aqparattyq júıesine qosylýdy mindettegimiz keledi» deıdi R.Permınov.
2020-2021 jyldary kıbershabýyldardyń aldyn alý maqsatynda agenttik 20 alaıaqtyq ınternet-resýrsty, onyń ishinde qarjylyq pıramıda belgileri bar 13 ınternet-resýrsty buǵattaǵan. Bankterge aqparattyq qaýipsizdik qaterleri týraly 400-den astam eskertý jiberilip, olardan kelip túsken 300-den astam aqparattyq oqys oqıǵa kartasy óńdelipti. Endigi rette aqparattyq qaýipsizdik prosesterin avtomattandyryp, adam resýrsyn únemdeý úshin Qainar aqparatty óńdeýdiń avtomattandyrylǵan júıesi qanatqaqty deńgeıde iske qosylǵan. Júıe aqparattyq qaýipsizdik oqıǵalaryn, sıgnaldar men oqys oqıǵalardy tirkeıdi, qaýip pen osal tus týraly eskertedi.
Qazirgi kezde barlyq 22 bank Qainar-ǵa qosylǵan. Sonyń ishinde 8 bank («Eýrazııalyq bank» AQ, «Reseı Sberbanki» AQ EB, «Bank SentrKredıt» AQ, ForteBank AQ, «Alfa-Bank» EB AQ, Bank RBK AQ, Halyk Bank AQ, Altyn Bank AQ) ózara is-qımyl jasaýdyń avtomattandyrylǵan tetigin paıdalanady eken.
«2020 jyly Almaty qalasy prokýratýrasynyń jedel-izdestirý tobynyń keıbir qazaqstandyq bankterdegi sıfrly arnalar arqyly aqshalaı qarajatty jymqyrý deregi boıynsha sotqa deıingi tergep-tekserýine qatystyq. Sıfrly materıaldarǵa taldaý júrgizilip, mamandardyń qylmystyq is sheńberindegi qorytyndysy daıyndalyp, Almaty qalalyq prokýratýrasyna tapsyryldy.
Kıberqaýipsizdikti qamtamasyz etý júıesiniń aldynda jańa ári kúrdeli synaqtardyń turǵanyna qaramastan, naryqtyń bul segmenti serpindi damýda. Halyqaralyq tájirıbeni taldaý, paıdalaný, sondaı-aq kásibı deńgeıi joǵary mamandarmen ózara tyǵyz is-qımyl jasaý arqyly Qazaqstannyń qarjy sektory týyndaıtyn qaýip-qaterlerge toıtarys berýge jáne aqparattyq ári kıberqaýipsizdikti qamtamasyz etýdi odan ári jetildirýge daıyn», deıdi departament basshysy.