Parlament Senatynyń «О́ńir» depýtattyq tobynyń basshysy Erik Sultanov, senator Álimjan Qurtaev jáne Dúnıejúzi qazaqtary qaýymdastyǵy Tóraǵasynyń birinshi orynbasary Zaýytbek Turysbekov bolǵan top Soltústik Qazaqstan oblysyna issaparmen keldi. 11 qarashada tústen keıin jetken olar sol kúni keshke oblystyq ákimdikte «Eńbek kúshi artyq óńirlerden azamattardy eńbek kúshi tapshy aımaqtarǵa kóshirý máselesine» arnalǵan keńeske qatysty. Keńesti oblys ákimi Qumar Aqsaqalov júrgizip otyrdy.
«Nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne kásipkerlikti jappaı damytýdyń 2017-2021 jyldarǵa arnalǵan «Eńbek» memlekettik baǵdarlamasy» sheńberinde Úkimet jumys kúshi artyq óńirlerden Soltústikke qonys aýdarýdy yntalandyratyn yqpaldy sharalar jasap otyr. Bul jumystyń qazirgi nátıjesi týraly senatorlarǵa oblystyq Jumyspen qamtý jáne áleýmettik baǵdarlamalardy úılestirý basqarmasynyń basshysy Almaz Qoshmanov baıandady. Baǵdarlama bastalǵannan beri eki myńǵa jýyq otbasy Soltústikke qonys aýdarǵany aıtyldy. Basqarma basshysy qonys aýdarýshylardy ornalastyrý jumystaryna qanaǵattanarlyq baǵa berdi. Jalpy, «Eńbek» memlekettik baǵdarlamasynyń merzimi osy jyldyń aıaǵynda aıaqtalady. Odan keıin, qonys aýdarý sharasy «Qýatty óńirler – el damýynyń draıveri» Ulttyq jobasy sheńberinde iske asyrylatyn bolady. О́ziniń sózinde «О́ńir» depýtattyq tobynyń basshysy Erik Sultanov bul jobaǵa «О́ńiraralyq eńbek utqyrlyǵy» sheńberinde qonys aýdarýshylar sany jáne Qazaqstan Respýblıkasyna qonys aýdarǵan otandastar (qandastar) sany – degen is-sharalar engizilgenin aıtty. Sonymen qatar Úkimetke kvota sanyn ulǵaıtý, aýylsharýashylyq maqsatynda paıdalanýǵa arnalǵan jer telimderin bólý, nesıesi bar azamattarǵa kanıkýl berý, mektep qurylysyn ońtaılandyrý máselelerin qarastyrý usynylǵanyn aıtty. Sonymen birge ol qarasha aıynyń sońyna josparlanǵan «О́ńir» depýtattyq tobynyń qorytyndy otyrysynda memlekettik jáne jergilikti organdarǵa osy máselege baılanysty basqa da usynymdar joldanatynyn jetkizdi.
Senator Álimjan Qurtaev oblysqa 27 myńǵa jýyq qonys aýdarýshynyń óte az ekenin tilge tıek etti. «Bizdiń esebimizshe bul kórsetkish óte az. Osy ýaqytqa deıingi atqarylǵan jumysty saralaı kele, kvota sanyn 5-6 esege arttyrý qajettigi aıqyn», dedi ol óziniń sózinde. Sonymen qatar ol statıstıka derekterine súıengende Soltústik Qazaqstan oblysy qabyldaýshy aımaq retinde kóship kelýshilerdi eń kóp qabyldaǵan oblys dep ataı otyryp, Soltústik Qazaqstan oblysynyń atqarylǵan jumystaryn basqa qabyldaýshy aımaqtarǵa modeldik aımaq retinde kórsetip, onyń oń tájirıbesin osy ıgi iste paıdalanýǵa tıis dep biletinin jetkizdi.
Al Dúnıejúzi qazaqtary qaýymdastyǵy Tóraǵasynyń birinshi orynbasary Zaýytbek Turysbekov Soltústik Qazaqstanda «Asar» ádisimen shetelden keletin qazaqtarǵa turǵyn úıler salý máselesi týraly aıtty. Dúnıejúzi qazaqtary qaýymdastyǵynyń Tóraǵasy N.Nazarbaevtyń shetelderdegi qazaqtardy tarıhı otanyna ákelý, qazaqstandyqtardyń áleýmettik qorǵalmaǵan sanattarynyń turǵyn úı máselelerin sheshý jáne jańa jumys oryndaryn ashý týraly tapsyrmasy aıasynda qolǵa alynǵan bul jospar Aqmola men Túrkistan oblystarynda iske asyp jatyr. Sondaı ádispen kottedjdik agroqalashyqtar salý endi Soltústik Qazaqstan oblysynda iske asyrylmaqshy. Oǵan 180 gektardaı jer bóliný josparlandy.
Senatorlardyń qonys aýdarýshylardy qoldap, olardyń ornalasýyn baqylaýda ustap otyrǵandaryna rıza bolasyń. Úkimet te bul iske qajetti qarjyny bólip otyr. Tek bul iste áttegen-aı deıtin bir-aq másele bar. Ol – salynǵan úılerdiń soltústiktiń sýyǵyna tótep bere almaıtyn sapasyzdyǵy. Syrty qansha ádemi bolsa da kóptegen úıdiń sýyǵy, sapaly salynbaǵan soń qansha ot jaqsa da jylynbaıtyndyǵy qonys aýdarýshy aǵaıynnyń qabaǵyna kirbiń túsiredi. Senatorlar osy máselege nazar aýdaryp, salynǵan úılerdi qabyldaǵan komıssııalardyń jumysyna baǵa berýde yjdaǵattylyq kerektigin talap etkende – olardyń qoldaýyna halyq tipti yrza bolar edi. Sonymen birge ádeıi kelgen soń, tym bolmasa oblys ortalyǵynyń mańyndaǵy bir-eki aýylǵa baryp, qonys aýdarýshylar úıleriniń sapasyn óz kózderimen kórgenderi nur ústine nur bolar edi. Alaıda senatorlar ertesine tek Petropavl qalasynda salynyp jatqan qurylystardy kórip, tústen keıin astanaǵa attanyp ketti.
Qonys aýdarýshylardyń jalpy máselesi onsyz da belgili bolatyn, olarǵa kvotany arttyrý, qarajat bóldirý máseleleri astanada otyryp-aq sheshiledi emes pe. Al bul jerde depýtattardyń qonys aýdarýshylardyń ózderimen kezdeskeni, máselelerin óz kózderimen kórgenderi eki jaqqa da tıimdi bolar edi. О́kinishke qaraı, senatorlar olarmen kezdesýdi josparlamaǵan kórinedi.
PETROPAVL