Ǵylym-bilimge júktelgen jaýapkershilik joǵary

Elordadaǵy Ortalyq kom­­mýnıkasııa qyzmetinde bas­­pasóz brıfıngi uıym­das­ty­rylyp, oǵan L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń rektory Er­lan Sydyqov,  «Eýrazııa» gýmanıtarlyq zertteý orta­ly­ǵynyń dırektory Zııa­bek Qabyldınov, EUÝ In­no­­va­sııalyq park dırek­to­ry Vladımır Kım qaty­syp,  Elbasynyń «Qazaqstan joly – 2050: bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq» atty Joldaýynan týyndaǵan máseleler talqyǵa salyndy. Joldaýdaǵy ǵalymdardy qýant­qan úlken jańalyq – Elba­synyń ishki jalpy ónimniń 3 paıyzyn ǵylymǵa bólinetin qar­jyǵa jetkizý kerektigi jóninde aıtqany bolyp otyr. Búginge deıin ǵylymǵa 0,16 paıyz bólinip kelse, endi 20 esege kóbeıedi. Iаǵnı bul degenińiz, otandyq ǵy­lymǵa ǵalamat serpin beretin faktor. Memleket basshysynyń alǵa qoıyp otyrǵan basty talap­tary­nyń biri – órkenıettiń kóshin­de básekelestikke qol jetkizý úshin bilim men ǵylymdy óndi­ris­pen ushtastyrý, otandyq ınno­vasııa júıesin qalyptastyrý. EUÝ Inno­vasııalyq park pen Qyzylorda oblysy ákimdigi arasynda ózara yntymaqtastyq jónindegi kelisimge qol qoıylǵan. Qazirgi kúni sol qujattyń sheń­berinde birneshe ǵylymı joba­lar júzege asýda. Al Shyǵys Qazaqstan oblysynda karbıd kremnıı óndiretin zaýyt jobasyn salý­dan bólek, Besqaraǵaı aýda­­nynda aǵash qaldyqtaryn kádege jaratatyn shaǵyn zaýyt­tyń qanatqaqty jobasy qol­ǵa alynǵan. Sonymen qatar, Kók­shetaýda «Shýche-Býrabaı-Ze­rendi» demalys aımaǵynyń ener­getıkalyq ınfraqurylymyn «ja­syl tehnologııalarǵa» kóshirý jumystary júrgizilip jatyr eken. Bul, ǵalymdarymyzdyń ǵylym jolyndaǵy izdenisteri men qaınar bastaýlary ǵana. Sońǵy 2013 jyly ýnıversı­tettiń ǵylymı-zertteý joba­la­rynyń kólemi ósip, oǵan 1,6 mlrd. teńge qarajat bólinip, negizgi 5 baǵyt boıynsha júzege  asyrylyp jatqan 200  ǵylymı joba  qarjylandyrylypty. Olar energetıka, ónim men shı­kizatty tereńdetip qaı­ta óń­deý, aqparattyq jáne tele­kom­mýnıkasııalyq tehnologııa, ómir, álemniń ǵylymı  ıntel­lektýaldy áleýeti.  Oǵan EUÝ-dyń 660 ǵalymy tartylǵan. Ýnıversıtette «Start-up» jo­basyn iske qosý bas­talyp, jas ǵalymdarǵa kon­kýrs jarııalanǵan. Olardyń ja­ńalyqtarynan 15 jobany tańdap, qarjylandyrýdy oqý orny óz moınyna alyp, bul maqsatqa 1 mıllıon AQSh dollar qarjy jumsalý kózdelýde. – Elbasy Joldaýynda res­pýb­lıkamyzdyń mańdaıaldy ýnıversıtetterin akademııalyq jáne basqarýshylyq avtono­mııaǵa birtindep kóshirý jaıy aıtyldy.  Bul óte durys másele. Bilim, ǵylym, qarjy, halyqaralyq jáne basqa qyzmetti júzege asyrýda joǵa­ry oqý ornyna er­kindik beriledi. Joǵary oqý oryndarynyń aka­de­mııa­lyq, qarjylyq jáne bas­­qarý qyzmetinde derbestik usta­nymdary iske asyrylady. Ne­gizine sú­ıensek, elimizde 2015 jyldan bas­tap ulttyq ǵylymı-zert­teý ýnı­­versıtetterine, 2016 jyly ult­­tyq joǵary oqý oryn­daryna, 2018 jyldan bas­tap memlekettik joǵary oqý oryndaryna derbestik berilý josparlanǵan. Joǵary oqý oryndary avtonomııasynyń je­tildirilgen qaǵıdalary Nazar­baev Ýnıversıteti modeline negiz­­delgen: bilim berý, ǵylym, qar­jy, halyqaralyq jáne ózge salalar da derbestikke ıe. Demek, Qa­zaqstannyń bilim berý men ǵy­lym júıesi halyqaralyq deńgeıge jetkiziledi. Eýrazııa ulttyq ýnı­ver­sıteti avtonomııaǵa alǵash­qylardyń biri bolyp kóshedi. О́ıtkeni, ýnı­ver­sıtettiń bilim berý keńis­tigin­de alatyn orny bar jáne ın­te­llektýaldyq, qu­qyqtyq, mate­rıal­dyq-teh­nıkalyq bazasy talapqa saı keledi. Oqý orny Pre­zıdenttiń «Altyn sapa» syı­lyǵynyń ıegeri. Jalpy, EUÝ úshin ótken jyl tabysty boldy: tarıh fakýlteti, etnıkaaralyq jáne dinaralyq toleranttyq boıynsha IýNESKO kafedrasy, Qazaqstan halqy Assambleıasy kafedrasy ashyldy, deı kelip ýnıversıt rektory Erlan Sydyqov oqý or­nyndaǵy basqa da jetistikterdi atap ótti. Berik SADYR, «Egemen Qazaqstan».