• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Ádebıet 23 Jeltoqsan, 2021

Jyly – Alfa, kúni – Igrek

521 ret
kórsetildi

Shyǵarmadaǵy oıdy ashyp kórsetý – ádebı analız, oıdyń jetilmegendigin kórsetý – synı kózqaras, al oıdy ózińshe túsiný – kózqaras. Bizdiki – kózqaras.

Eresek adamdar áldene jaıly áńgimelesip otyryp kúlgen bolsa – kishkene náreste de syqylyqtap qosyla kúlgen bolar edi. Sonda olar aıtar edi: «О́ı, qulynshaq, sen ne túsinip máz boldyń?».

Bul – postmodern kózqarasy.

«Bizder «gomosapıens» kezimizden bilgir ek...

Al, men ózim, mysal úshin, alfa jyly,

ıgrek táýliginde týyppyn da...

Keıin, ıks-besinde

(omega jyly)

qaıtys bolam.

Sonym úshin keshirińder»... (T. Á.)

Osy joldardy oqyǵan oqýshy áýeli tań qalady. Ile áldeneni eske túsirýge, ilese – túsinýge tyrysady.

«Bizder «gomosapıens» kezimizden bilgir ek» – Homo Sapıens. Iаkı gomınıd. Prımat. Sanalylyq pen bilgirlik – Homo sapıens.

Alaıda aqyn «bizder» jáne «al men ózim» degen eki uǵymdy qoldanyp otyr. Bul – «bizderden» bóliný. Iаǵnı darvındik «Bizderden» ózin bólekteý. Oldývaı mádenıeti tusynda gomınıd tasty tasqa soǵyp otyrǵan sátte, men – aqyn – dúnıe syryn bilgen – ǵaryshtan kelgen qubylys edim deý.

«alfa jyly,

ıgrek táýliginde týyppyn da...

Keıin, ıks-besinde

(omega jyly)

qaıtys bolam»...

 

Alfa jyly

Eń áýeli keletin oı – Alfa Sentavra juldyzdar shoǵyry. Centaurus – Kentavr. Kisi keýdeli jylqy. Demek, jylqy jyly. Alaıda aqyn jylqy jylynyń tóli bolmaı shyqty.

Endi?

Alfa – barlyq álipbılerdiń birinshi hárpi. Alfa, Alef, Alıf... Mysyr ıeroglıfinen shyǵyp protosınaı álipbıine ótip, odan Fınıkııa (foınıkes) álipbıine jetken Alef – ógiz degen maǵyna beredi eken. Sıyr jyly boldy ǵoı. Biraq aqyn sıyr jyly da týmaǵan eken.

Sonda?

Álde munyń syry darvınızmnen bas tartýyn­da jatyr ma? Ejelgi jazbalarda, keıingi dinı kitaptarda Alfa jáne Omega – birinshi jáne sońǵy árip – áýel men aqyr degen maǵyna berýshi edi ǵoı. «Men Alfa jáne Omega, báriniń bastaýy jáne sońy». Aqyn rýhy áýel basta, sóz jaralǵan on segiz myń ǵaryshta týǵan. Biraq bul – abstraksııa ǵoı.

Eń ejelgi árip bizdi osynsha áýrege saldy. Sońyna  deıin áýreleneıik.

Kabbalada bul áriptiń Eın-Sof degen maǵynasy bar eken. Eın-Sof – sheksiz, kirshiksiz Táńirııa.

Kádimgi ózimiz qoldanyp júrgen A – kókke um­tylǵan qarama-qaıshylyqtardyń birligi. Jaratý­shyǵa umtylý. Bul – pıramıda, kıiz úı, qos, mazar.

«Juldyzdanǵan Aspandy da (barlyǵynan joǵary), jumyr baspen dar-r etkizip jyrtyp shyǵam men áli!» (T.Á.)

Endi «A» árpiniń jazbasha kishi túri «a» – oralǵan jylan. Aqynnyń bir óleńinde «ıirilip, jıyrylyp óz ishime tyǵylam» deýiniń de syry osynda turǵandaı. Aqyn jylan jyly týǵan. Onyń kýlti – Mar. Alfa – Alef – A – a.

 

Igrek táýligi

Ejelgi álipbılerde áripterdiń ret sany kádimgi esep sanymen sáıkesip otyratynyn baıqaımyz. Sol sebepti de sandy árippen, áripti sanmen tańbalaý úrdisi qalyptasqan.

Igrek – latyn álipbıinde 25-inshi árip. Aqyn aıdyń 25-inshi táýliginde týǵan deý ábden qısyndy. Alaıda aqynnyń týǵan kúni aıdyń 20-synshy táýligi ekenin bildik.

Sonda qalaı?

Ú – tańbasy latyn álipbıinde ıgrek dep oqylsa, grek álipbıinde ıpsılon dep oqylady. Al ıpsılon grek álipbıinde reti boıynsha jıyrmasynshy árip.

Munyń jumbaǵy sheshildi:

Tynyshtyqbek Ábdikákimuly – 1953 (jylan jyly) jyldyń 20 maýsymynda ómirge kelgen.

 

Iks-besin jáne Omega

Adamnyń ómirge kelýi men ómirden ótýi – Jaratýshynyń ǵaıyby. Ǵaıyp – pende sanasynyń baspaldaǵy barmaıtyn álem. Sondyqtan biz ıks-besinniń sandyq-sıfrlyq mánine emes, pálsafalyq qasıetti mánine qatysty oılanaıyq.

H – latyn álipbıindegi Iks, grek álipbıindegi Hı, eski slavıan álipbıindegi Her, arab jáne kırıl­lı­sadaǵy Ha. Biraq munyń bári bizge qorek bola almaıdy.

Bizge ıvrıt tilindegi H – Het kerek.

Het – olardyń tanymynda qashý (júgirý) jáne qaıta oralý degen mánge ıe. Iаǵnı ómir aınalymy.  Sımvolıkada – kópir degen maǵyna beredi. Aspan men jer arasyndaǵy kópir. Kópir – Jaratýshy men ǵalamnyń, ǵalam men adamnyń birligi. Sol kópir arqyly Adam balasy óz Iesine barady.

Omega – birdiń sońy, ekiniń basy.

Sońǵy jańalyqtar