Sońǵy eki jylda qazaqstandyq ǵalymdardyń 100-ge jýyq ǵylymı jobasy Ǵylym qorynyń qoldaýymen kommersııalandyryldy. 70-ten astam ǵalym bıznestegi úlesteri men roıaltıden (lısenzııalyq syıaqy túri) kiris alady, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Búgingi tańda ǵalymdar ózderiniń ǵylymı ázirlemelerin paıdalanǵany úshin 320 mıllıon teńgeden astam paıda tapty.
«QR BǴM Ǵylym Qory júzege asyratyn ǵylymı jáne ǵylymı-tehnıkalyq qyzmet nátıjelerin kommersııalandyrý baǵdarlamasynyń nátıjesinde ǵylymı uıymdar men ǵalymdar ózderiniń ǵylymı jobalaryn iske asyrýǵa, sonymen birge jańa óndiristerdi iske qosýǵa múmkindik aldy. Osylaısha, ǵylymı ortalyqtardyń qarjylyq táýelsizdigi artty. Kóptegen ǵalymdar eńbek jolyn belgili bir máselelerge arnap, ony jaqsy túsinip, ózderiniń kásibı quzyrettilikterin turaqty bızneske jetkizýge tyrysady. Biz ǵalymdarǵa olardyń ázirlemlerin kommersııalandyrýǵa kómektestik jáne qazir olar óz jobalaryn júzege asyrýdan turaqty paıda tabýda. Búgingi tańda 79 ǵylymı-zertteý ınstıtýty men joǵary oqý oryndary jańa óndiristerdiń teń quryltaıshylary bolyp sanalady», dep atap ótti QR BǴM Ǵylym Qory Basqarmasynyń Tóraǵasy Aryn Orsarıev.
Mysaly, «Mańǵyshlaq eksperımenttik botanıkalyq baǵy» ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń ǵalymdary Mańǵystaýdyń qurǵaq jaǵdaıynda kóshet ósirý tehnologııasyn ázirledi. Ǵalymdar tuzdy topyraqqa, qurǵaq klımatqa jáne qunarlylyqtyń tómen deńgeıine tótep bere otyryp, tamyryn bekem ustaıtyn jabyq tamyr júıesi bar aǵash ósimdikterin konteınerlik ósirýdi usyndy. Ǵylym qorynyń qoldaýymen kóshetterdi ósirý jáne satý boıynsha kásiporyn quryldy, ol tolyǵymen ǴZI-ǵa tıesili. Osy jyldyń ózinde Mańǵystaý botanıkalyq baǵy 130 mln-nan astam ǵylymı jetistikterge qol jetkizdi. Osy qarajatqa ınstıtýt jańa zerthanalar saldy jáne ǵylymı zertteýler júrgizý úshin qajetti jabdyqtardy jańartty.
S.Seıfýllın atyndaǵy Qazaq agrotehnıkalyq ýnıversıtetiniń professory Saıahat Núkeshevtiń komandasy mıneraldy tyńaıtqyshtardy saralap engizýge arnalǵan tehnıkalyq quraldar óndirisin uıymdastyrdy. Traktorǵa arnalǵan tirkeme jerdi qopsytady jáne tyńaıtqysh engizedi. Osyndaı mashına jasaý tehnologııasynyń nátıjesinde fermerler az kúsh jumsaıdy jáne otyndy únemdeıdi. Otandyq óndiristiń tehnıkalyq quraldarynyń baǵasy álemdik analogtardan áldeqaıda tómen. Ǵalymdar toby qazirdiń ózinde 40 mln teńge tabys tapty.
Sondaı-aq keıbir ǵalymdar roıaltıdi olardyń ázirlemelerin óndiriske engizýden alady. Máselen, medısına ǵylymdarynyń doktory Almagúl Kýshýgýlova Nazarbaev ýnıversıtetiniń ǵalymdar tobymen birge «NÁR» ıogýrt sýsynyn jasady. Sýsynnyń quramynda 1 trıllıon tiri paıdaly bakterııalar bar, bul qazir naryqtaǵy dástúrli ónimderge qaraǵanda 100 ese kóp. Sýsynnyń quramynda aıran, shubat jáne qymyzdan alynǵan probıotıkter bar. Ǵalymdar «Agrofırma Rodına» JShS-men zııatkerlik menshikti paıdalanýǵa shart jasasty. Shartqa sáıkes zertteýshiler satýdan 10% mólsherinde roıaltı alady. Búgingi tańda satý kólemi 120 mln teńgeden asty.