Aǵylshyn tiline aýdarylǵan alǵashqy qazaq jazýshysy Muhtar Áýezovti Amerıkamen ne baılanystyrady? Árıne, jolsapar. Áýezov 1960 jyly Keńes jazýshylarynyń delegasııasy quramynda Amerıka Qurama Shtattaryna barady. Bul saparǵa jazýshy L.Leonov, O.Gonchar, S.Shıpachevtermen birge attanǵan. Jazýshy muhıttyń arǵy betindegi Vashıngtonda, Nıý-Iorkte, Kalıfornııada, Los-Anjeles pen sol shtattyń Fresno graftyǵynda, odan keıin Arızona shtatynyń ortalyǵy Fenıks qalasynda, qaıtarda Boston shaharynda birneshe kún bolǵan. Bir aılyq sapardyń nátıjesinde «Amerıka áserleri» atty joljazba esteligi jazyldy. Álqıssa.
Ol dáýir halyqtar dostyǵyna erekshe kóńil bólinip, kórkem aýdarma qolǵa alynyp, ádebıettegi ıdeıalar arqyly adamzattyq aqyl-oı qozǵalysy alabóten alǵa jyljyp, nátıjesin kórsetken kezeń boldy. Sonda sáti túsip, Muhtar Áýezov 1955 jyly alǵash ret, 1961 jyly ekinshi ret Úndistanǵa, 1956 jyly Chehoslovakııaǵa, 1957 jyly Japonııaǵa, 1958 jyly Germanııaǵa, 1960 jyly Amerıkaǵa sapar shekken edi. Sol ýaqytta ár memleketten jazylǵan joljazbalar ózge tilderge, tipti orys tiline aýdarylmaı jazýshy muraǵatynda murty buzylmaı jarty ǵasyrdan astam ýaqyt jatty. Keıin sýretkerdiń 100 jyldyq mereıtoıyna oraı shyǵarylǵan elýtomdyq tolyq jınaǵynyń 38-shi tomynda tolyq mátini alǵash ret qazaq oqyrmandaryna jol tartqan bolatyn.
Sonyń biri «Amerıka áserleri» Áýezovtiń bıylǵy – 125 jyldyǵyna oraı Qazaqstandaǵy Amerıka elshiliginiń qoldaýymen alǵash ret aǵylshyn tiline aýdarylyp, álemdik rýhanııatqa jol tartty. Amerıka elshiliginiń bastamasymen jaryq kórgen bul jınaqqa M.O.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýty «Áýezov úıi» ǴMO-nyń bas ǵylymı qyzmetkeri, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Gúlzııa Piráli men osy ortalyq dırektory, fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty Dıar Qonaevtyń «Amerıka-qazaq jazýshysynyń kózimen» atty ǵylymı zertteý eńbegi, jazýshymen saparlas bolǵan ýkraın jazýshysy Oles Gonchardyń «Jaryq juldyz» esteligi hám Muhtar Áýezovtiń «Amerıka sapary» men «Amerıka áserleri» atty saparnamalary, «Marshrýt jáne merzim» atty jazýshy júrip ótken jol izimen túsirilgen jazba-karta jarııalanǵan. Aıta keteıik, bul eńbekter eki tilde berilip otyr.
Sýretkerdiń ár jazýynan anyq seziletin «myń boıaýdyń toı-toǵysy» «Amerıka áserlerinde» de baıqalady. Avtor bóten eldegi kórgenderi men kókeıine túıgen jaqsy áserleri, kúndeligine jazylǵan shtrıhtar, qııalǵa qanat bitirgen ǵajaıyp kórinister, kezdesip, suhbattasqan jandarmen bolǵan júrekjardy áńgimeler, ol eldiń bizge beımálim jumbaq ómirleri men tarıhy, mádenıeti men ádebıeti týrasynda tolǵanady. Jazýshynyń naýqastanýyna baılanysty joljazbanyń ekinshi bólimi jazylmaı qalǵan. Al birinshi bólimi alǵash ret «Sosıalıstik Qazaqstanda» 1960 jyly 24 sáýir kúni jarııalandy.
Jańa jınaqty aǵylshyn tiline aýdarǵan ári alǵysóz avtory Dennıs Kın: «...Qazaq dalasy týraly tarıhı ádebıetindegi egjeı-tegjeıge ensıklopedııalyq nazar aýdarýmen tanymal jazýshy Dısneılend saparlaryn muqııat jazyp, bolashaqta Dısneı zertteýshileri úshin resýrs bola alatyn jazbalar jasady. Bul jazýshynyń kez kelgen baqylaýyna, qyzyǵýshylyǵyna jáne ımpýlsine túsiniksiz kózqaras bolǵandyqtan, «Amerıka sapary» bul jarııalanymdaǵy eń qyzyqty qujat bolýy múmkin. Ol munda alǵash ret aǵylshyn tilinde shyǵady», dep atap ótedi.
Áýezovtiń óz kózimen kórip, kókeıine túıgen sol kezeńniń qoǵamdyq, saıası, rýhanı ahýaldary, álemdik órkenıette ózindik orny bar birneshe alyp memleketter arasyndaǵy mádenı, ǵylymı, ádebı dıalogterdiń bolýyna tikeleı túrtki bolyp, halyqtar dostyǵyna dánekerlik etken saparlary jaıly jazýshylyq pikir-paıymdary oqyrman úshin tyń taqyryp. Áýezov kórgen Amerıka búginde san qubylyp, ózgerse de sol ýaqyttaǵy jazýshylyq áserlerdiń ózindik bir shynaıylyǵy bardaı.