Sán-saltanat salyǵyn engizý máselesiniń kóterilgenine on jyldan asty. Sonaý 2012 jyldyń ózinde májilismender bul taqyrypty aragidik kótergen bolatyn. Árige barmaı-aq beridegi depýtattardyń usynysynan bastaı bereıik. Byltyr jyl sońynda Murat Baqtııaruly sán-saltanat salyǵyn engizeıik, kóp elde bul tájirıbe bar dep dáıek keltirgen. Oǵan Qarjy vıse-mınıstri Marat Sultanǵazıev bas ızep, quptaǵan.
«2019 jyly Prezıdent óz Joldaýynda «Jalpy ishki ónim men halyq tabysynyń artýyna qaramastan, qoǵamda múliktik jiktelý úderisi saqtalyp otyr. Bul – alańdatarlyq faktor. Sondyqtan oǵan erekshe nazar aýdarý kerek», degen bolatyn. Osyǵan baılanysty halyqaralyq tájirıbede kóptegen elde bar, sán-saltanatqa arnaıy salyq engizý óte ózekti másele dep esepteımin», degen edi depýtat.
Onyń aıtýynsha, salyq jyljymaıtyn múlikten bastap ushatyn ushaq, júzetin kemege de salynǵany jón. Ishinde júıtkıtin kólikter de bar. Jaqynda muny Qarjy mınıstrligi de rastady. Mınıstrliktiń baspasóz qyzmetiniń habarlaýynsha, salyq Aston Martin, Bentley, Ferrari, Lamborghini jáne Maserati sekildi lıýkstik markalardyń qymbat modelderine salynady. Naqtylap aıtqanda, qunyna baılanysty olar úshin transport salyǵyna arnaıy joǵary koeffısıentter engizilýi múmkin. Árıne, qymbat salyqqa urynatyn markalar tizimi munymen bitpeıdi. Biraq taǵy qandaı avtokólikterdiń kiretini de belgisiz. Belgilisi, tizim sózsiz tolyǵady.
Sán-saltanat salyǵy ózge elderde bar úrdis. Máselen, Reseı Federasııasy 2014 jyldan beri qymbat avtokólikterge salyq sala bastady. Qymbat stavkalar quny 3 mln rýblden (17 mln teńge) joǵary turatyn barlyq avtokólikke salynady.
Memlekettik kirister komıteti tóraǵasynyń orynbasary Qaırat Mııatov biz onsyz da jalpyǵa birdeı deklarasııalaý bastamasyn engizdik, azamattardyń tabysyn bilip, barlyq múlik pen kiriske salyq salamyz deıdi.
«Bul bireýge sán-saltanat bolsa, bireýge aqylǵa qonymdy kólem. Ony osydan keıin túsinetin bolamyz. Deklarasııada kórsetilmeıinshe, sándi taýarlar tizimi jasalǵan joq. Bul máselege múlik týraly barlyq aqparatty alyp, muqııat qaraýymyz kerek. Jalpyǵa birdeı deklarasııalaýdy 2025 jylǵa qaraı aıaqtaý josparlanyp otyr. Sodan keıin salyq bazasyn taldaýǵa jáne salyq salý tásilderine kirisemiz», deıdi ol.
Vedomstvo ókiliniń saqtana sóıleýin túsinýge bolady. Tabysy 100 myń teńgeden áreń asatyn, syqyrlaǵan eski kóligi bar janbaǵar úshin 6-7 mln teńgeniń temir tulparyn mingen azamattyń sán-saltanat salyǵyn tóleýi óte-móte zańdy. Al ol paqyryńyz 6-7 mln teńgeniń kóligin nesıege alǵan bolsa she? Onda mynaý salyǵyńyz ádiletsiz bop shyǵa kelmeı me?! Qysqasy, bul áli de jetildire túsýdi qajet etetin ıdeıa. Biraq túbegeıli jany joq ta emes. Ásili, qajet zań. Qoǵamdy jikke bólý úshin emes. Bir ǵana krıterıı saltanat qursa deısiń: «Tabysyńa qaraı tapqanyńmen bólis» degen ustanym adal, ádil, laıyqty oryndalsa.