Ekonomıkaǵa quıylǵan ınvestısııanyń eldi damytýǵa yqpaly zor ekeni anyq. Ásirese ishki óndirisi aqsap turǵan óńirler úshin syrtqy qarjy kózderiniń naqty baǵytqa jumsalýy ekibastan tıimdi bola túsedi. Tipti aımaqtaǵy ónerkásip oryndaryna qan júgirtken jobalardyń qatarynda dúnıe júzine tanymal brendterdiń jıi kezdesýi isti ilgeriletip qana qoımaı, ınfraqurylymnyń damýy men jumys oryndarynyń kóptep ashylýyna kepildik beretini taǵy shyndyq. Osyndaı bastamalardyń birqatary Almaty oblysynda júzege asyp jatyr.
Derekke júginsek, 2021 jyly Jetisýdaǵy túrli jobalarǵa 728 mlrd teńge ınvestısııa tartyldy. Jalpy, oblystyń ınvestısııalyq portfelinde 612 joba naqtylanyp, oǵan 5,5 trln teńge bolatyn qarjy baǵyttalǵan. Bastamalardyń kezeń-kezeńimen iske asyrylýy óńirde 40 myń jumys ornyn ashýǵa múmkindik beredi. Byltyr 1,9 myń jumys ornyn ashýǵa qol jetkizgen 45 jobaǵa jan bitken. Buǵan 45,9 mlrd teńge ınvestısııa quıyldy. Al bıyl oblys ekonomıkasyna 761 mlrd teńge kóleminde tikeleı ınvestısııa tartý kózdelgen. Osy jerde Jetisý aımaǵynda álemge áıgili transulttyq kompanııalardyń qarjysyna iske qosylyp jatqan óndiris oshaqtary jaıly aıtý paryz. Statıstıkaǵa qarasaq, jalpy, elimiz boıynsha transulttyq kompanııalardyń qatysýymen 16 joba júzege asyp jatqan bolsa, onyń 9-y Almaty oblysynda. Onyń biregeıleri búginde álem naryǵyna óz ónimderin shyǵaryp jatyr. Mysalǵa, Qapshaǵaı qalasynyń mańynda ornalasqan «Mareven Fýd» zaýyty shetel ınvestısııasyna salynǵan bolatyn. О́ndiriske 15,4 mlrd teńge shetel ınvestısııasy tartyldy. Buǵan deıin 32 joba tikeleı sheteldik kompanııalardyń qatysýymen jumysyn bastaǵan bolatyn. Olardyń qatarynda álemge áıgili «Koka-Kola», «Fýd Master», «Danon», «Efes», «Djı Tı Aı», «Tıkýrılla» sııaqty jıyrmadan astam brend kompanııalar bar.
Endi osy kompanııalardyń tizimin «Tehnonıkol» transulttyq korporasııasynyń jobalary tolyqtyratyn boldy. Kompanııa Almaty oblysy Talǵar aýdanynyń aýmaǵynda jylý oqshaýlaý materıaldaryn shyǵaratyn eki zaýyt qurylysyn sáýir aıynda bastaýǵa nıetti eken. Byltyr oblys ákimdigimen jasalǵan yntymaqtastyq týraly memorandýmda kásiporyndar aýmaǵyn elektr, sý, gaz, káriz jelilerimen, kirý jolymen qamtý, temir joldy iske qosý jumystary qarastyrylǵan eken. Jaqynda oblys ákimi Qanat Bozymbaev «Tehnonıkol» kompanııasynyń ókilderimen kezdesip, sharýa jaıyn taǵyda pysyqtady. Kezdesý barysynda zaýyttar ornalasatyn «Qaırat» ındýstrıaldy aımaǵyna temir jol, sý, káriz, elektr júıeleri tartylǵany, tek iske qosyp tekserý jumystary qalǵany belgili boldy. Kóktemde topyraq jáne qıyrshyqtas tógý arqyly jol tóseledi. Sol sııaqty gaz qubyryn tartý máselesi sheshiledi. Jobaǵa sáıkes dýaldy oqytýǵa múmkindik beretin oqytý ortalyǵyn ashýǵa qajetti kolledj Talǵar aýdanynyń aýmaǵynan usynylady.
– «Tehnonıkol» – tanymal kompanııa jáne oblys úshin mańyzdy ınvestor. Eki zaýyttyń ashylýy nátıjesinde, óńirde jańa tehnologııaly qurylys materıaldarynyń óndirisi iske qosylyp, jańa jumys oryndary ashylady. Bul óz kezeginde oblys ekonomıkasynyń ósimine oń yqpalyn tıgizedi dep oılaımyn, – deıdi Q.Bozymbaev.
Aıtpaqshy, «Tehnonıkol» transulttyq korporasııasy naryqta 30 jylǵa jýyq ýaqyttan beri jumys istep keledi eken. Korporasııa quramyndaǵy 58 zaýytta 3 myńdaı ónim túri shyǵarylyp, taýarlary 95 elge eksporttalady. Al Talǵar aýdanynda ornalasatyn eki zaýytqa jalpy quny 44 mlrd teńge ınvestısııa tartylady dep kútilýde. Kásiporyndar jylý oqshaýlaý materıaldaryn óndiredi. Zaýyt iske qosylǵannan keıin 200 adamǵa turaqty jumys ornyn usynbaq.
Jalpy, elimizdiń ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý jolynda ınvestorlardyń alatyn orny erekshe ekeni aksıoma. Alaıda bul salanyń naqty nátıjege qol jetkizýi men ekonomıkalyq tabysynyń artýyna ınvestorlar ǵana múddeli bolmaýy kerek. Iаǵnı elimizdiń ındýstrııalyq damýyn ınvestısııaǵa táýeldi etip qoıýdyń sońy sheksiz monopolııaǵa ulasatynyn ýaqyt kórsetip otyr. Demek ákimder ishki óndiristi ilgeriletý úshin bıýdjet qarjysyn da tıimdi paıdalanýy kerek. Qazir elimizde ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýdyń memlekettik baǵdarlamasy júzege asyp jatyr. Másele, osy baǵdarlama aıasynda naqty qandaı is jasalǵanynda bolyp tur. Taqyryp retine qaraı biz atalǵan baǵyttaǵy jumystardy tilge tıek etýdi de maqsat tuttyq. Birqatar sharýa jasalǵan eken. Mysaly, ótken jyly Jetisýda ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýdyń memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde 18,7 mlrd teńgege 5 nysan iske qosyldy. Aımaq áleýetin arttyrýda mańyzdy ról atqaratyn nysandardyń qatarynda jylyna 100 mln lıtrge deıin alkogolsiz sýsyndar shyǵaratyn Pure Pack zaýyty, jylyna 200 myń dana gaz plıtalaryn qurastyratyn «Turmystyq tehnıka» zaýyty, jylyna 3 myń tonna kondıterlik ónim jasaıtyn «Iаkar» fabrıkasy jáne Shelek dálizindegi «Nurly» jel elektr stansasy qurlysynyń ekinshi kezegi men Shaja ózeninde qýaty 25,8 MVt bolatyn sý elektr stansanyń qurylysy bar eken.
– Bul jerde «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» baǵdarlamasynyń da óńirdiń órkendeýine qosqan úlesi týraly aıtpasqa bolmas. Atalǵan baǵdarlama aıasynda 2021 jyly 135,2 mlrd teńgege 220 joba maquldandy. Bul da ótken jyldaǵy jetistikterdiń biri. Al bıyl oblystaǵy ónerkásip óniminiń kólemin 3 paıyz ósimmen 1 trln 563,9 mlrd teńgege jetkizý josparlanǵan. Ekonomıkadaǵy turaqty ósý, ınfraqurylymdyq jobalardy iske asyrý jáne qabyldanǵan áleýmettik qoldaý sharalary halyqtyń tabys deńgeıin saqtaýǵa, jumyssyzdyqtyń ósýine jol bermeýge múmkindik beredi. Byltyr aımaqta barlyǵy 54,8 myń jumys orny ashylsa, onyń 30 myńy turaqty eńbek kúshine aınaldy, – deıdi oblystyq ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý basqarmasynyń basshysy Jomart Ámirhanov.
Almaty oblysy