Qyz Jibek, Tebaldo, Djanetta...

Qos ǵashyqtyń muńdy mahabbaty beınelengen operanyń lıbrettosyn klassık jazýshy Ǵabıt Músirepov, mýzykasyn kórnekti kompozıtor Evgenıı Brýsılovskıı jazǵan. Aıtýly shyǵarma 1934 jyly tuńǵysh ret sahnalanyp, sonda «Qyz Jibektiń» rólin birtýar óner ıesi Kúlásh Baıseıitova somdaǵan eken.

Mine, sodan beri toqsan jylǵa jýyq ýaqyt bolsa da, ulttyq mýzykamyzdaǵy shoqtyǵy bıik shyǵarma talaı márte otandyq jáne shetel sahnalarynda qo­ıy­lyp, qazaq mádenıetin jalpaq jurtqa tanytqan biregeı dúnıege aınaldy. Al «Astana Opera» teatrynyń úlken zalynda Belorýssııadan kelgen óner maı­talmany Mıhaıl Pandjavıdzeniń rejısserligimen sahnalanǵan opera ja­ńasha izdenispen ózgeshe órnek tapty.

Bizdiń keıipkerimizdiń bul qoıylym­daǵy basty beıneni oınaýy da tosyn. Ol kezde Nazym elordadaǵy Qazaq ult­tyq óner ýnıversıtetiniń 3-kýrsynda oqıdy. Bir tanysynan «Qyz Jibek» operasyndaǵy basty rólge kastıng ja­­­­­rııa­lanǵanyn estip, buǵan deıin bir­qa­tar óner baıqaýyna qatysyp, ysyl­ǵan talapty jas osyǵan baǵyn syna­ǵysy keldi. Kastıngke kelse, úmit­ker­ler qarasy mol, tipti onyń arasyn­da irgeli teatrlardyń tanymal opera án­­shi­­­leri de júr. Degenmen, ol komıssııa músheleriniń aıtqan tapsyrmasyn múl­­túksiz oryndaıdy. Olar da boıyna ıba­lylyq pen izettilik uıalaǵan, symbatty arý­dy birden unatyp, basty rólge be­kitedi.

– Bala kúnimnen «Qyz Jibek» beı­nesin erekshe jaqsy kórdim. Jaqsy kórgenim sonshalyq, Quman Tastanbekov pen Merýert О́tekeshova oınaıtyn «Qyz Jibek» fılmin qyzyǵyp qaraıtynmyn. Biraq kınony balalyq shaqta kórgen bir bólek te, eseıgende kórgen basqasha áser etedi. Premeranyń daıyndyǵyna eki jarym aı ýaqyt ketti. Osy aralyqta ózim de biraz eńbektenip, izdendim. «Qyz Jibek» epostyq jyry men sol týraly jazylǵan shyǵarmalardy qaldyrmaı oqydym. Bir jaǵynan, rejısser de qol­daý kórsetip, obrazǵa kirýime, partııa­ny tolyqtaı meńgerýime kómegin tı­gizdi. Qysqasy, kórermenderdiń jyly iltı­patyna qaraǵanda Qyz Jibek beınesin asha aldym dep oılaımyn, −deıdi ol uıala til qatyp.

Shynynda da, «Qyz Jibek» týyndy­sy Nazymnyń ónerdegi jolyn ashyp, qa­zaq operasyna talantty bir jas kelge­nin moıyndatty. Premera da sátti ótip, óner­tanýshylar men jurtshylyqtyń jo­­ǵary baǵasyn alyp, teatrǵa solıst re­­tinde qyzmetke qabyldandy.

Nazym Jalǵasbaıqyzy − «Syr eli – jyr eli» atanǵan kıeli óńirde ómirge kelip, bala kúninen ónerge jaqyn boldy. Ata-anasy ony 2-synyptan mýzyka­lyq mekteptiń fortepıano klasyna berip, toǵyzynshy synypty aıaqtaǵasyn Qazanǵap atyndaǵy Qyzylorda mýzy­kalyq kolledjine túsedi. Bul jerde ustazy Jarylqanovtan tálim-tárbıe alyp, klassıkalyq mýzykaǵa tereń boılaıdy. 2014 jyly atalǵan oqý ordasyn támamdaǵasyn arman qýyp astanaǵa kelip, Qazaq ulttyq óner ýnı­­versıtetiniń vokal bólimine oqýǵa qa­byldandy. Munda da aldynan bilikti ustazdar kezdesti. Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, burynǵy Kúlásh Baıseıitova atyndaǵy opera jáne balet teatrynyń solısi bolǵan Dına Qa­by­keevanyń úlgi-ónegesin alyp, vokal she­ber­ligi men sahnanyń qyr-syryn úırendi.

– Negizi, maǵan óner naǵashylarym­nan daryǵan. О́ıtkeni naǵashy ata-ájem men anam mýzykadan habary bolmasa da, jıyn-toılarda áýezdi daýysymen áýeletip án salady. Sodan ba, balalyq shaǵymnan mýzykaǵa yntyq boldym. Menińshe, aldymen adam boıynda Alla bergen talant bolý kerek. Sodan keıin tynymsyz eńbek qajet. О́ner jolymda bári birdeı keremet boldy deı almaımyn. Únemi izdendim. Kolledjde oqyp júrip, respýblıkalyq, halyqaralyq baıqaýlarǵa qatystym. Onyń jas ánshi úshin jóni bólek. Basqa da vokalıster­di tyńdap, sheberligińizdi shyńdaısyz. Sahnaǵa shyqqandaǵy qorqynysh, tol­qý sekildi sezimderden arylýdy úırenesiz, − deıdi.

Ol Qyzylordadaǵy mýzykalyq kolledjde oqyp júrgende, 2013 jyly alǵash ret Semeıde uıymdastyrylǵan kórnek­ti kompozıtor Muqan Tólebaev atyn­da­ǵy respýblıkalyq baıqaýǵa qatysyp, úshinshi oryndy ıelendi. Osy baıqaý oǵan shabyt syılap, qanat bitirdi. Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetiniń birinshi kýrsynda, KSRO halyq ártisi, kúmis kómeı ánshi Bıbigúl Tólegenovanyń VII halyqaralyq baıqaýynda baq synap, júldegerler qatarynan kórindi.

– Bul óner báıgesi meniń baǵymdy ashty. Baıqaýdyń aýqymy óte úlken, oǵan elimiz ǵana emes, shetelden de ónerpazdar qatysty. Birinshi kýrs­ta oqımyn. Mundaı ortada buryn óner kór­setip kórgen emespin. Qatty tol­qydym. Konkýrsta qazaqsha, oryssha arııalardy oryndadym. Qazylar alqa­sy oryndaýshylyǵymdy joǵary baǵa­lap, ekinshi oryn berdi. Sondaǵy qýa­nyshymdy kórseńiz…Sózben jetkize almaımyn. О́ıtkeni jeńimpazdar bol­ǵandar buǵan deıin baıqaýǵa eki-úsh ret qatysqan. Is-shara sońynda Bıbigúl Ahmetqyzy ónerime tánti bolyp, batasyn berdi, – deıdi kúlimsirep.

Onyń esinde taǵy bir baıqaý uzaq saqtalyp qalǵan. 2016 jy­ly Belorýssııanyń bas qa­la­sy Mınskide vokalısterdiń III ha­lyq­aralyq Rojdestvolyq konkýrsy ótti. Buǵan Qazaqstannan úsh ónerpaz bardy. Oǵan AQSh jáne Eýropanyń bar­lyq memleketterinen de vokalıster keldi. Nazym ol kezde teatrda solıst emes, stýdent. Baıqaý týraly aqparatty ınternetten kórip, oǵan óz qarjysymen barady. Qatysýshylar arasynda eń jasy da ózi. Sonymen árbir eldiń shashasyna shań juqpas júırikter jınalǵan konkýrstyń fınalyna sanaýly ánshimen birge sýyrylyp, Nazym da ótedi. Onda Verdıdiń «Trýbadýr» operasynan úzin­di oryndaıdy. Sol óner báıgesinde ol arnaıy júldege ıe bolyp, Germanııa­nyń Dıýsseldorf qalasyndaǵy opera teatryna tyńdalymǵa shaqyrtý aldy. Son­daı-aq ol Nur-Sultan qalasynda­ǵy Erkeǵalı Rahmadıev atyndaǵy I ha­lyqaralyq baıqaýy, Shymkent sha­ha­ryndaǵy Shámshi Qaldaıaqov atyn­da­ǵy halyqaralyq baıqaýy jáne Chelıa­bınsk ­qalasyndaǵy «Orfeı» atty búkil Reseı­lik konkýrsynda Gran-prı júl­delerin jeńip aldy.

Daryndy óner ıesi «Qyz Jibekten» keıin bekzat óner ordasynyń sahnasynda Dj.Pýchchınıdiń «Madam Batterflıaı» operasynda Kýzınany, Dj. Verdıdiń «Don Karlos» operasynda Tebaldony, G.Donısettıdiń «Mahabbat sýsyny» operasynda Djanetta partııalaryn oryndap, kórermenniń súıip tyńdaıtyn opera ánshisine aınaldy. Sonymen qatar Nazym Saǵyntaı el sahnasynan bólek, Reseı, Belarýs, Serbııa, Majarstan, Fransııa, Germanııa, Aýstrııa, Ispanııa, Mysyr, Iordanııa, Japonııa, О́zbekstan sekildi alys-jaqyn shet memleketterdiń sahnalarynda óner kórsetip, qazaq ope­rasynyń abyroıyn asqaqtatyp júr.