• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Ádebıet 23 Aqpan, 2022

Saǵatyńyz qansha boldy?

1341 ret
kórsetildi

«Saǵatyńyz qansha boldy, japyraq,

Saǵatyńyz neshe boldy, kóbelek?»

    Erlan Júnis

 

...tyq ...tyq ...tyq...

«Egemen Qazaqstan» gazetiniń redaksııasyndaǵy – 41-kabınette úı saǵaty ilinip tur. Iá, sol domalaq saǵat. Jýrnalıster tynshı qalsa, saǵattyń úni baıaý ǵana estiledi. Iаkı jumysqa erte kelseńiz, bolmasa keshqurym jalǵyz qalsańyz, kabınette saǵattan basqa eshkim «sóılemeıdi». Al kóbinese onyń tyqylyn da estimeımiz, tipti bar ekenin de baıqamaımyz.

Buryn árbir úıde saǵat tiliniń tyqyly estilip turýshy edi. Sol bir jyl­dar búginde jyp-jyly nostalgııaǵa aınalǵan. Qa­rysh­tap damyǵan zamanaýı teh­no­lo­gııa­daǵy ıgilik­ter eskiniń bárin ja­ńartty: ol «eskiniń» ishinde úı saǵaty da bar. Qazir eshkim qa­byr­ǵa saǵatyna qaramaıdy, sol úshin satyp almaı­tyn da bolar: bárimizde telefon. Iá, bul – jańa ǵasyr, jańa zaman.

 

* * *

Saǵat degenińiz ýaqyt, ýaqyt degenińiz ómir: op-ońaı formýla. Úı saǵaty da, ómir saǵaty da, tek aqıqatty kórsetedi. Bul týraly buǵan deıin de talaı fılo­sofııalyq oı aıtyldy, túrli shy­ǵarma jazyldy. Jalpy, ómirdi jyr­lamaǵan, ómirdiń mánin uǵýǵa talpynbaǵan jan joq shyǵar. On eki sandy aınala tyqyldaǵan saǵat tili sol ómirdiń ár sekýndyn habarlaıdy. Sonda ne deıdi?..

Bálkı, qoǵamǵa bir sóz aıt­qysy keletin bolar. Álde bári­mizdi bir jaqqa asyqtyra ma? Al biz sol saǵattyń únin estı aldyq pa? О́mir­­­diń ótkinshi eke­nin, ár sáttiń ba­ǵa­ly ekenin, osy­nyń bári bizden qa­latynyn jıi se­zinemiz be?.. Iá, sa­ǵat­ty tyń­dasańyz, suraq kóp. Iаǵnı saǵat «me­niń daýsymdy es­tiń­der» deıdi. Al biz keıde óz jú­re­gi­miz-diń daý­syn da tyńdamaı jatamyz.

 

* * *

Dál osy sátte, dál osy sekýndtarda qońyr tirshilikten bir sát alys, aıaýly mekenge bir jan ketip bara jatqan bolar. Sonaý bir shaqtarda qalǵan jyp-jyly esteliktermen mez­­gil­siz qaýyshýǵa asyǵady. Oı­sha erkin qustaı zeńgir kók aspanda qalyqtap ushyp barady. Al endi bireý teńiz jaǵasynda aq kóbiktengen tolqyndarmen birge Kúndi shyǵaryp salyp tur. Kúnniń qyzarǵan shýaǵyna betin tosyp, ishinen tilek tileýde. Taǵy bir mekende talantty jazýshy jaqsy shyǵarmasyn jazyp otyr. Jer betiniń ár túkpirinde bireý qýanyp, bireý muńaıyp, bireý án aıtyp, bireý ashýlanyp, bireý uıyqtap, bireý esinep, bireý sharshap, bireý bul jaryq mekendi endi kórip, bireýdiń janazasy oqylyp, áıteýir ómir ótip jatyr. Barlyq sát jyldar men sa­ǵattardyń aǵy­symen jyljyp barady.

 

* * *

Sizdiń de, meniń de, onyń da – árkimniń óz saǵaty bar. Ol saǵat toqtaǵan kúni, bárimiz bel­gisiz bir jaqsy mekenge ketemiz deıdi. О́mirdiń jalǵandyǵy da, ótkinshiligi de, ádiletsizdigi de sol – ýaqytyń áıteýir bir kúni toq­taıdy. Muńdy hıkaıa sııaqty. Degenmen, siz dál osy mezette júrekke salmaq salyp, kúńirenip ketpeńiz. Ǵalymdardyń aıtýynsha, adam realıst bolǵan saıyn ómiri jeńildeıdi eken (bálkı, ras shyǵar). Máselen, qoǵamda saǵatqa qaramaıtyn, ýaqytpen jaryspaıtyn jandar da bar. Olar tek sáttermen ómir súredi. Emosııalaryn shektemeıdi hám jasyrmaıdy. Tabıǵatpen, aspanmen, qoǵammen úılesimde bolǵysy keledi. «Kózime ájim túsedi» dep te qam jemeıdi: erkin kúledi. Árıne, eń bastysy, realıst.

Jalpy, adamdardyń ómir súrý uzaqtyǵy, orta eseppen alǵanda, jetpis jas. Ol dege­nińiz 25 550 kún, 613 200 saǵat. Son­da osynsha ýaqytqa qansha umytylmas sát, kúl­ki, jas, án, óleń syıdyrýǵa bo­lady dep oılaı­syń. Qyzyq. Keı­de sol ýaqyt ótpesteı bolyp kórinedi, al shyn máninde zýlap barady. Meıli.