BUU Ýkraınadaǵy soǵysty toqtatýǵa shaqyrdy

Tótenshe sessııada 35 memleket qalys qalsa, beseýi qarsy daýys berdi. Máskeýdiń basqynshylyq áre­ketin aıyptaǵan qujatqa Belarýs, Soltústik Koreıa, Erıtreıa, Sırııa jáne Re­seıdiń ózi qarsylyq bildirdi. Qalys qal­ǵandar qatarynda Kremldiń odaq­tastary sanalatyn Kýba men Nıka­ragýa, sondaı-aq kórshiles Qytaı bar.

Rezolıýsııada BUU «Reseı Fede­ra­sııasynyń Ýkraınaǵa qarsy agres­sııasyna qatty alańdaıtyny» aıtylǵan. «Reseı Federasııasynan Ýkraınaǵa qarsy qarý qoldanýdy dereý toqtatýdy, halyqaralyq turǵyda moıyndalǵan shekaralarynan búkil áskerı kúshterin jedel, tolyǵymen jáne eshqandaı shartsyz shyǵarýdy talap etedi», delingen qararda.

Qujattyń zańdy kúshi joq. Degen­men bul Máskeý men onyń odaq­tasy Belarýske halyqaralyq qoǵam­das­tyqtyń kózqarasyn bildiredi. Qarar­dy ázirleýge 90-nan astam eldiń ókili atsalysqan. Ony qabyldaý úshin BUU Bas Assambleıasynyń úshten ekisi qoldaýy tıis edi.

Qarar qabyldanǵannan keıin BUU Bas hatshysy Antonıý Gýterrısh sóz sóılep, ahýalǵa qatysty óz pikirin bildirdi. Onyń aıtýynsha, Bas Assam­bleıa ustanymyn kórsetti. Endigi jerde BUU Bas hatshysy retinde onyń oryn­dalýyna baryn salatynyn jet­kizdi.

«Bas Assambleıanyń aıtary anyq jáne aıqyn. Dál qazir Ýkraı­na­daǵy qyrǵyndy toqtatý kerek. Dál qazir myltyqtyń dybysy estilmeý tıis. Dál qazir kelissózder men dıplomatııaǵa kezek berý qajet. Ýk­raı­nanyń aýmaqtyq tutastyǵy men egemendigi BUU Jarǵysyna sáıkes saqtalýy kerek. Ýaqyt joǵaltýǵa bolmaıdy. Qaqtyǵystyń aýyr zardaptary anyq kórinedi», dedi A.Gýterrısh.

Bas hatshy Ýkraınadaǵy ahýaldyń kúrdeli bolyp turǵanyn, jaǵdaı al­daǵy ýaqytta odan ári kúrdelene túsýi múmkin ekenin málimdedi. Ár sekýnd ótken saıyn jaǵdaı qıyndap barady.

«Soǵystyń aımaqtyq jáne ja­han­dyq beıbitshilik pen qaýipsizdikke, koronavırýstan esin endi jınap jat­qan álemge tıgizetin saldarlaryna qatty alańdaımyn. Búgingi qarar basty shyndyqty kórsetedi. Álem Ýkraına halqynyń japa shekkenin qalamaıdy», dedi ol.

Sondaı-aq A.Gýterrısh gýma­nı­tar­lyq kómek qolyn sozǵan kór­shiles elderge alǵys aıtty. Osyn­daı qarjylandyrýdyń arqasynda mańyzdy dári-dármek pen medısı­nalyq quraldar, azyq-túlik, taza aýyz sý jetkizýge múmkindik molaıtynyn atap ótti.

«Soǵys qımyldaryn dereý toq­tatýǵa jáne beıbitshilik úshin shuǵyl kelissózder júrgizýge úles qosý úshin qolymnan kelgenniń bárin jasaımyn. Ýkraına halqyna beıbitshilik óte qajet. Al dúnıe júzindegi adamdar sony talap etedi», dedi A.Gýterrısh.

Ýkraınanyń turaqty ókili Sergeı Kıslıs «bul meniń soǵysym emes» degen syltaýmen qalys qalýdy jón kórgen elderge úndeý tastady. «Bul qate pikir. Jamandyq eshqashan toqtamaıdy. Jaýlap alǵan saıyn arany ashyla beredi. Buǵan tózseńizder, ol odan ári ilgerileı beredi. Qarar jobasy ony Ýkraınada toqtatýǵa jáne odan ári ketpeýine qajet qadam», dedi S.Kıslıs.

Aıta keterligi, Bas Assambleıanyń tótenshe sessııasynda sóılegen spı­kerlerdiń bári soǵysty aıyptady. Amerıka Qurama Shtattarynyń BUU-daǵy ókili Lında Tomas-Grınfıld Birikken Ulttar Uıymynyń basty maqsaty soǵystyń aldyn alý ekenin jetkizdi. Onyń aıtýynsha, Reseı soǵystaǵy qatygezdikti arttyrýǵa daıyndalyp jatyr. Osy oraıda, Tomas-Grınfıld Kremldiń kasse­ta­lyq oq-dáriler men vakýýmdyq bombalar, jappaı qyryp-joıatyn qarý-jaraqtardy Ýkraınaǵa tasymaldap jatqanyna toqtaldy.

О́z kezeginde Reseıdiń BUU-daǵy turaqty ókili Vasılıı Nebenzıa Ýkraı­­nadaǵy ahýal soǵys emes, «áske­rı is-qımyl» degen sózin taǵy bir már­te qaıtalady. Alaıda beıbit tur­­ǵyn­dardyń kún saıyn qalaı qyrylyp jatqanyn kórgen halyq­aralyq qoǵamdastyq mundaı syltaýǵa qulaq asqan joq.

Reseıdiń Ýkraınaǵa basyp kirýin aıyp­taıtyn qujat buǵan deıin BUU Qa­ýipsizdik Keńesinde talqylanyp, daýys berilgen edi. Degenmen ol kezde Reseı tarapy qararǵa veto qoıdy. Sondyqtan ol qabyldan­baı qaldy. Esterińizge sala ketsek, BUU Qaýipsizdik Keńesiniń bes turaqty múshesinde – AQSh, Reseı, Uly­brıtanııa, Qytaı jáne Fransııada veto qoıý quqyǵy bar. Keńeske múshe 14 memleket qujatty qabyldasa da, aty atalǵan memleketterdiń bireýi qarsy shyqsa, onda qarar qabyldanbaıdy.

AQSh-tyń BUU-daǵy elshisi Lında Tomas-Grınfıld BUU Qaýipsizdik Keńesi qarary qabyldanbaǵannan keıin narazylyǵyn jasyrǵan joq. «Reseı bizdiń daýysymyzǵa veto qoıa almaıdy. Reseı Ýkraına halqyna veto qoıa almaıdy. Reseı BUU Jar­ǵysyna veto qoıa almaıdy. Reseı jaýapkershilikke veto qoımaıdy da, qoıa da almaıdy», dedi ol.

Al BUU Bas Assambleıasynda esh­qandaı memleketke mundaı basymdyq berilmegen. Árbir eldiń bir daýysy bar. Aıta keterligi, BUU Bas Assam­bleıasynyń tótenshe sessııasy 1950 jyldan beri 11 márte ǵana shaqy­rylǵan. Sońǵy ret 1982 jyly osyndaı jıyn ótken bolatyn.