Osy sýretke kóz almaı qaraımyn. Janyńyzdy baýrap alatyn bir syrly sulýlyq bar. Boıyńyzdy saǵynysh bılep, názik áýenge eltigendeı kúı keshesiz. Kóz aldyma anamnyń jas kez keldi. Bir qaraǵanda, uqsaıtyn sekildi. Kerimsal dala, jaıqalǵan kók maısa. Arǵy jaǵynan taýlardyń sulbasy aǵarańdaıdy. Oshaqta janǵan ot ústindegi qazanǵa qarap, meıirimdi jas ana oıǵa batqan. Ne oılap otyr eken deısiz... Ot –degen ómir. О́mirdiń uıytqysy –ana. Osy eki uǵym bir-birimen sátti úılesim tapqan.
Bul–Qazaqstannyń halyq sýretshisi Qanapııa Teljanovtyń qoltańbasyn aıryqsha daralaǵan «Jamal» atty kartınasy. Ony avtor 1955 jyly salǵan. Ol kisi bir sózinde osy eńbegin anasynyń esimimen ataǵanyn aıtady. Sýretshi sheberligin jarqyrata kórsetken týyndy sol jyldary
Monrealdegi Qazaqstan kúnderine arnalǵan kórmede jurtshylyqtyń qyzyǵýshylyǵyn týdyryp, tańdaı qaqtyrady. Keıin bul kartınany Máskeýdegi Tretıakov galereıasy attaı qalap satyp alady. Búginge deıin ol sonda saqtalǵan.
Osy týyndy týraly belgili ónertanýshy Zýhra Ydyrys bylaı dep jazady: «Tyrnaqaldy dara týyndysynda óziniń jadynda saqtalǵan ana beınesin qaıta jandandyrǵan sýretshi, balalyq mahabbaty men saǵynyshyn osy kórkem týyndysynda aıqyn kórsetýge tyrysady. Ol qazan qasynda as ázirlep otyrǵan óz anasynyń jer oshaqtan shyqqan tútinmen astasa elesteı saǵymdanǵan saǵynyshqa toly meıirimdi kelbetin jasaıdy. Dalanyń jýsan ıisimen sabaqtasqan anasynyń lırıkalyq beınesi arqyly búkil qazaq halqyna tán qonaqjaılylyqty, jylylyqty jetkizýge tyryssa, kókjıekpen jalǵasyp, sheksiz sozylǵan ulan-ǵaıyr dala arqyly sol ana júreginiń keńdigin pash etkendeı bolady» deıdi.
Qanapııa Teljanovtyń kez kelgen kartınasy bas-aıaǵy bútin, kórkemdigi men sheberligi kelisken, tolymdy dúnıe. Onyń jumystaryn kórgende ádebı kitap oqyǵandaı áserde bolasyz. Adamdy oıǵa, muńǵa batyrady.
О́tken ǵasyrda halqymyz túrli kezeńderdi bastan keshti. Azamattyq soǵys, ashtyq, qýǵyn-súrgin, ekinshi dúnıejúzilik soǵys – osynyń bári adamdardy eseńgiretip jiberdi. Eldiń eńsesin túsirip, rýhyn basty. Onyń ústine elýinshi jyldardyń bas kezinde bastalǵan Qazaqstandaǵy Tyń jáne tyńaıǵan jerlerdi ıgerý naýqany da judyryq bolyp tıdi. Úlken qasiret ákeldi. Qazaq óz jerinde sany az ultqa aınaldy. Soltústik óńirlerde júzdegen qazaq mektebi jabyldy. Tyń ıgeremiz dep týsyrap jatqan dalany japatarmaǵaı jyrtyp, az ýaqyt ishinde shań topyraqqa aınaldyrdy. Osy jaǵdaı, ásirese zııaly qaýym, onyń ishinde jany názik, sezimtal óner adamdaryna aýyr tıdi. Olar barynsha qarsylyq kórsetýge tyrysty. Ony ashyq aıtpasa da shyǵarmalarynda astarmen, emeýrinmen jetkizýge kúsh saldy. Sýretshiniń 1958 jyly salǵan «Atameken» týyndysynda osy jantúrshigerlik kórinis batyl beınelengen. Jyrtyp tastaǵan shabyndyq arasymen sońynan qulynyn jetektegen, attyly qarııa aýyr oıǵa batyp keledi. Qarııa oıǵa jaı batyp kele jatqan joq. Avtor sol arqyly ulttyq qundylyqtar men tarıhymyzdyń tonalyp jatqandyǵyn jetkizedi. Osy kartınany kórgende, jazýshy Aldan Smaıyldyń tyń ıgerýdiń zalaly týraly kórkem sózben kestelegen «Kúzde tasyǵan ózen» atty povesindegi Sadaq qarııanyń beınesi oıyma keldi.
«Tyń jáne tyńaıǵan jerlerdi ıgerý naýqany qalaı bolǵanda da qazaq halqynyń tarıhyndaǵy bir qaraly bet. Úıdiń irgesine deıin jyrtylmaǵan jer qalmady ǵoı. Sol jyrtylǵan jerdiń ústine Teljanov at oınatyp, kókpar tartqyzyp, Mahambettiń minezin alyp keldi. Bul sýretkerdiń sol kezeńge degen ishki qarsylyǵy edi. Osy kartınany sýretshi, bálkim, janyn shúberekke túıip, ıneniń ústinde otyryp jazǵan shyǵar. Deıturǵanmen de sýretshi halqynyń rýhanı muratyna adaldyǵyn tanytty, namys bıiginen aldaspandaı jarq etti» deıdi qalamger Qalı Sársenbaı.
Sonymen qatar ulttyq bolmysymyzdy aına-qatesiz bederlegen qylqalam sheberiniń «Kókpar» atty týyndysyndaǵy atadan jalǵasyp kele jatqan ǵajaıyp ónerdiń san qyrly qubylysyn shynaıylyqpen jetkizgen sheberligine tánti bolasyz. Munda kókparshylardyń shıeleniske toly dınamıkasyn dálme-dál keltiredi.
Qanapııa Teljanov zııaly otbasynda dúnıege kelgen, ákesi Temirbolat Sankt-Peterbýrg qalasynda joǵary bilim alyp, keıin Orynbor sovetiniń múshesi, Sibir ólketaný óńiriniń «Kedeıler sezi» gazetiniń redaktory bolǵan. Sondaı-aq «Eńbekshi qazaq» gazetinde qyzmet istegen. Alaıda otyzynshy jyldary jazyqsyz jalanyń qurbany bolady. Sodan da bolar, sýretshi jeke basqa tabynýshylyq kezeńiniń qasiretine alǵashqylardyń biri retinde qalam tartyp, 1965 jyly «Úıde» atty kartınasyn saldy.
Belgili qalamger Mamadııar Jaqyp sýretshi týraly maqalasynda Teljanovtyń áldebir saıasattyń yǵyna keletin taqyryptar emes, kádimgi adamı, pendelik dúnıe ıirimderin kórsetetin týyndylar týǵyzǵandyǵyn jazady.
Kórnekti qylqalam sheberiniń «Qarlyǵash», «Kún sáýleli ólkede», «Jeńis», «Tóńkeris kúzetinde -11», «Alǵashqy ret» jáne taǵy basqa eńbekterinen jyly lırızmge toly syrshyldyqty kóresiz. Sanaly ǵumyryn qazaq beıneleý ónerine arnaǵan sýretshiniń jumystary elimizde ǵana emes, álemniń kóptegen memleketterindegi aıtýly kórmelerde qoıylǵan. Birqatar týyndysy Almatydaǵy memlekettik óner mýzeıinde, Máskeýdegi Tretıakov galereıasynda jáne AQSh, Qytaı, Japonııa sekildi elderdegi jekemenshik galereıalar qorynda saqtalǵan.
Jalpy, Ulttyq beıneleý ónerimiz týraly aıtqanda, sonyń irgesin qalap, qazyǵyn qaqqan Ábilhan Qasteev, Oral Tańsyqbaev, Moldahmet Kenbaev sekildi birtýar sańlaqtarmen birge Qanapııa Teljanovtyń da turǵany anyq.