Jaqynda ǵana mektep oqýshylary arasyndaǵy oblystyq «Abaı oqýlary» baıqaýynda Qostanaı aýdanynyń Altyn dala aýylyndaǵy Krasnyı Oktıabr orta mektebiniń 10-synyp oqýshysy Tatıana Sıtnıkova Abaı-Shákárim óleńderin kórkemdep oqýdan birinshi oryndy jeńip aldy. Ol Abaıdyń 200 óleńin, Shákárimniń 50 óleńin jattaǵan, qazylar alqasy ataǵan kez kelgen óleńdi múdirmeı aıtyp berdi. Jyl saıyn ótetin bul baıqaý balalardyń qabiletine, darynyna, eńbekqorlyǵyna naǵyz synaq dese bolady. Qoldaryndaǵy jelisiz telefon, úıine kelse kompıýter alańdatatyn búgingi ýaqytta balanyń Abaı óleńine yqylas qoıyp jattaýy ońaı sharýa emes.
– О́leń jattaý balalardyń qabiletine de, eńbekqorlyǵyna da baılanysty. О́ıtkeni, sabaqty jaqsy oqıtyn balalardyń ózi óleńdi tez ári kóp jattaı almaıdy. On emes, jıyrma emes, júz-eki júz óleń jattaý oqýshynyń este saqtaý qabiletiniń myqty ekenin kórsetedi. Al ynta-yqylas bárinen de joǵary turady, – deıdi Tanıanyń ustazy, qazaq tili men ádebıeti pániniń muǵalimi Jumabıke Nurseıitova.
Tanıanyń boıynda ustazy aıtqan qasıetterdiń barlyǵy da tabylady. О́zi jaqsy oqıdy, este saqtaý qabileti ustazyn súısintip keledi. Ol bir jattaǵan shýmaǵyn umytpaıdy. Eń bastysy, Tanıa óleńdi túsinip jattaıdy.
– Baıqaýǵa qatysqan jıyrmadan asa oqýshynyń arasynan Tatıana Sıtnıkova erekshelenip turdy. Abaı men Shákárimniń 250 óleńin jattaý az eńbek emes. Munan da kóp óleń jattaǵan balalar boldy. Biraq, olardyń birazy kórkemdep oqýdan súrinse, sózinen qatelesse, umytyp qalsa, basym kópshiliginiń jattaǵan óleńiniń mazmuny týraly habary az. Mysaly, Abaıdyń Ábdirahman qaıtqanda jazǵan óleńin oqyp turǵan balaǵa suraq qoısaq, Ábdirahmannyń kim ekenin bilmeıdi. Abaıdyń aýdarma óleńderi týraly suraqqa da aqynnyń óz óleńi dep qate jaýap berdi. Bala túsinbeı jattaǵan soń, ony erteń tez umytady ǵoı. Al Tanıa óleńdi mánerlep oqyǵanda daýysy da ádemi, sózdi de anyq aıtady, qysqasy, jandyryp jiberedi. Ekinshiden, Abaı, Shákárim shyǵarmalaryn jaqsy biletindigi qýantty, suraqtardyń barlyǵyna erkin jaýap berdi, – deıdi qazylar alqasynyń tóraǵasy aqyn Aqylbek Shaıahmet.
Altyn dala aýylynda birneshe ulttyń ókili turady. Degenmen, qazaq mektebine suranys úlken bolǵan soń, 2001 jyly osyndaǵy burynǵy orys mektebi qazaq mektebine aınaldy. Al osy aýylda týyp-ósken Tatıananyń ata-anasy Marına men Vıktor Sıtnıkovter tuńǵyshy Krıstınany qazaq mektebine berdi. Onyń sońynan ergen qalǵan bes balasy da qazaq mektebine bardy.
– Biz týǵan aýylymyzdan qaıda baramyz? Kóshý oıda bolǵan joq. Balalarymyz bilim alsa bolmaı ma? О́zimiz qazaq tilin bilmesek te, balany qazaqsha oqytýǵa táýekel ettik. Qazir ókinbeımiz, qaıta qýanamyz. Bizdiń balalarymyz orys tilin umytpaıdy, al memlekettik tildi bilýi olardyń artyqshylyǵy bolyp sanalady, – deıdi Marına Lapteva.
– Sıtnıkovter kópbalaly ári tatý-tátti otbasy, ózderi adamgershiligi mol, jaqsy jandar. Marına balalardyń sabaǵyn óte jaqsy qadaǵalaıdy. О́zderi qazaq tilinde sóıleı almasa da, erkin túsinedi. Tatıana úı tapsyrmasyn oryndamaı kelgen emes, óleńdi negizinen úıinde jattaıdy, men mektepke kelgen soń tekserip, durystap otyramyn, – deıdi ustazy Jumabıke.
«Abaı oqýlaryna» Sıtnıkovterdiń úlken qyzy Krıstına da qatysqan eken. Ol oblystyq baıqaýdan birinshi júldeni jeńip alyp, respýblıkaǵa deıin barǵan. 9-synyptan keıin kolledjdi bitirip, qazir otbasyn qurdy. Onyń qorjynynda Abaıdyń 100 óleńi bolypty.
– Abaıdyń óleńderin balalardyń úlkeni jattaǵanda kishisi úırenip alady. Tatıanany ádebıet pánine osylaı úıir etken Krıstınam edi. Ol jattaǵanda Tatıana da soǵan erip jattap júretin. Qazir kishi qyzym da Abaıdyń birneshe óleńderin jatqa biledi, Tatıana jattaǵanda estip otyrady ǵoı, – deıdi Marına.
Tatıana qazirden-aq óziniń bolashaq mamandyǵyn tańdap qoıypty. Ol mektepti bitirgen soń qaı joǵary oqý ornyna, fılologııa fakýltetine túsýdi oılap otyr. Sol úshin ustazynan ǵylymı jumys berýdi de surap júr eken.
– Meni onyń bala qııaly da súısintedi. Balanyń armandaǵany qandaı jaqsy qasıet deseńshi. Maǵan «Apaı, Abaıdyń zerttelmegen óleńi qaldy ma eken? Ǵylymmen aınalysyp, Abaıdy zerttegim keledi», deıdi. Men О́skemende semınarda bolǵan kezimde belgili ustaz Qanıpa Bitibaevanyń Kámen Orazalın shyǵarmalaryndaǵy Abaı obrazy týraly balalarǵa ǵylymı eńbek jazdyrýǵa bolady degen usynysyn synypta áńgimelep aıtqan edim. Tatıana sol taqyrypty zertteýge qulshynyp júr, – deıdi Jumabıke.
Bıyl «Abaı oqýlaryna» Tatıana úshinshi jyl qatysqan eken. Alǵashqy jyly 50 óleńmen qatysypty, ekinshi jyly jattaǵan óleńin 60-qa jetkizgen. Úshinshi jyly namysqa tyrysyp, 250 óleń jattaǵan. Baıqaý qorytyndysynda Tatıana Sıtnıkovanyń birinshi oryn alǵany týraly habarlaǵanda ustaz ben shákirttiń qýanyshyn kórseńiz. Tatıana sahnada turyp, Abaıdyń «Esińde bar ma jas kúniń» degen shyǵarmasyn sańqyldap oqı jóneldi. Júzinde «Alpys eki aılaly túlki alǵandaı» maqtanysh ıirimi de joq emes. Sahnadan tústi de ustazyna qaraı júgirdi. Al ustazy jalǵyz emes edi. Kópshiliktiń ishinde mektep dırektory Marat Muhamedjanov ta otyrǵan edi. Báıgege sáıgúligin qosqandaı, bir balanyń sońynda ustazdarynyń qosarlanyp júrýi de jarasymdy kórinis bolatyn.
– Meniń armanym – Abaıdy ıgerý. Onyń shyǵarmalaryn oqı beremin. Aldaǵy ýaqytta joǵary oqý ornyna tússem, ǵylymmen aınalyssam, sosyn Abaıdyń týǵan jerin, kesenesin kórsem degen armanym bar, – deıdi Tatıana.
Taza júrektiń armany aldamaıdy. «Áke – balaǵa synshy» degendeı, ustaz da balanyń tamyrshysy emes pe? Jumabıke apaıy shákirtiniń dostyqqa adal, eńbekqor, bir sózdi, ár iske yjdaǵatty ekenin de aıtyp úlgerdi. Bálkim, perishtedeı qyzdy poezııa paıǵambarynyń jelep-jebeýi me eken bul.
Názıra JÁRIMBETOVA,
«Egemen Qazaqstan».
QOSTANAI.