Premer-Mınıstr Álıhan Smaıylovtyń tóraǵalyǵymen Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn jáne Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıdy turaqtandyrý jónindegi jedel is-qımyl josparyn oryndaý boıynsha kezekti keńes ótti, dep habarlaıdy Egemen.kz primeminister.kz-ke silteme jasap.
Jyl basynan beri Qazaqstanda áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń baǵasy 8%-ǵa ósti. Baǵanyń ósýi barlyq óńirlerde tirkeldi. О́ńirler boıynsha ótken aptada baǵanyń eń joǵary ósim Batys Qazaqstan oblysynda 9,5%-ǵa, Aqtóbe oblysynda – 8,7%-ǵa, Pavlodar oblysynda – 7,1%-ǵa jáne Atyraý oblysynda – 6,7%-ǵa oryn alǵan.
QR Premer-Mınıstri Álıhan Smaıylov áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik ónimderi baǵasynyń aıtarlyqtaı ósýine jol bergen birqatar óńir ákimderine eskertý jasady.
«Oblysta jyl basynan beri de, bir apta ishinde de barlyq ÁMAT boıynsha baǵanyń ósýine jol berilgen» dedi Álıhan Smaıylov BQO ákimine. «Bul halyqqa edáýir qıyn. Biz Oraldaǵy kóptegen dúkendi araladyq. Qant baǵasy bir jerde tómen, al bir jerde joǵary. Men adamdardy elimizdiń barlyq óńirine arnaıy joldadym. Keıbir saýda oryndarynda baǵa 20 paıyzǵa kóterilgen. Ústeme baǵany baqylaý kerek, ony eshkim qadaǵalamaı otyr».
Premer-Mınıstr qant baǵasynyń ósýiniń mysalynda óńirde ÁMAT baǵasyna baqylaý, bólshek saýda marjasynyń 15 paıyzdan asyp ketýine jol bermeý monıtorıngi júrgizilmeıtinin aıtty. Sondaı-aq, Aqtóbe oblysynyń ákimine eskertý jasaldy, onda el boıynsha baǵanyń eń joǵary ósý kórsetkishteri tirkeldi: kartop boıynsha 32,8%, sábiz boıynsha 38,3%.
Premer-Mınıstrdiń aıtýynsha, ótken aptada Qazaqstan Respýblıkasynda jedel reıd sharalaryn ótkizý kezinde áleýmettik mańyzy bar taýarlar baǵasyn negizsiz kóterý faktisi boıynsha 5 myń buzýshylyq anyqtaldy.
«Jalpy buzýshylyqtar bar», dedi Álıhan Smaıylov. «Eger kóterme baǵa qymbattasa, onda másele basqa. Biraq kóterme baǵa ózgermese jáne marja 2 ese nemese odan da kóp kóterilse, onda biz baǵanyń negizsiz óskenin baıqaımyz. Buǵan jol berýge bolmaıdy». Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn oryndaý maqsatynda azyq-túliktiń tapshylyǵy men baqylaýsyz qymbattaýyn boldyrmaý úshin Qazaqstan Respýblıkasynda azyq-túlikti turaqtandyrý qorlaryn qalyptastyrý júrgizilýde.
2022 jylǵy 17 naýryzdaǵy jaǵdaı boıynsha saýda obektileriniń, óndiristik kásiporyndardyń, qoımalardyń qýatyn, turaqtandyrý qorlaryn qosa alǵanda, ÁMAT respýblıkalyq qorlary: 421 992 tonna kartop, 70 876 tonna sábiz, 103 490 tonna pııaz, 42 860 tonna qyryqqabat, 11 832 tonna qaraqumyq jarmasy, 29 165 tonna kúnbaǵys maıy, 28 005 tonna qant jáne basqa da ónimderdi qurady. О́tken aptada monopolııaǵa qarsy den qoıý sharalary sheńberinde Qazaqstan Respýblıkasynda baǵanyń negizsiz ósýine jol bermeý, sondaı-aq saýda ústemesin 15%-dan 10%-ǵa deıin tómendetý týraly 9 shart jasaldy.
Atap aıtqanda, Nur-Sultan qalasynda un óndirýshimen, Qaraǵandy oblysynda saýda jelilerimen, Qostanaı oblysynda qant pen qaraqumyq kóterme jetkizýshilerimen, Atyraý oblysynda sút ónimderi men taýyq jumyrtqalaryn óndirýshilermen, Batys Qazaqstan oblysynda taýyq jumyrtqalaryn óndirýshimen sharttar jasaldy. Buzýshylyq faktileri boıynsha ótken aptada 8 tergeý bastaldy. Qostanaı oblysynda taýyq etin kóterme jetkizýshisi «Opt Torg Company Plus» kompanııasy boıynsha; Qaraǵandy, Aqmola, Pavlodar, Soltústik Qazaqstan oblystarynda taýyq jumyrtqasyn óndirýshiler boıynsha «Qaraǵandy Qus» JShS, «Qurma agrofırmasy» JShS, «Úshtóbe Qus» JShS, «Ijevskıı» JShS, «Pavlodar Qus» JShS, «Sharbaqty Qus» JShS, «Alekrı» JShS, «Adel Qus» JShS; Mańǵystaý oblysynda «QazAzot» AQ ammıak selıtrasyn óndirýshi boıynsha; Almatyda «QazFosfat» JShS ammofos óndirýshi boıynsha; Aqtóbe oblysynda «KAIS ınvest» JShS jáne «Fırma As-An» JShS kóterme jetkizýshileri boıynsha tergeý bastaldy.
Keńes qorytyndysy boıynsha Premer-Mınıstr Saýda komıtetine kezekti keńeste óńirlerde bekitilgen bólshek saýda ústemesin saqtaý monıtorıngi boıynsha atqarylǵan jumys qorytyndysy jáne buzýshylyqtardyń negizgi sebepteri týraly baıandaýdy tapsyrdy. О́ńirlerdiń basshylaryna áleýmettik mańyzy bar taýarlar baǵasyndaǵy eń joǵary ruqsat etilgen ústeme aqyǵa monıtorıng júrgizý boıynsha baqylaý is-sharalaryn kúsheıtý jáne tıisti sharalar qabyldaı otyryp, baǵa belgileýdiń barlyq tizbegi boıynsha deldaldyq shemalardy tekserý jónindegi óńirlik komıssııalardyń jumysyn jalǵastyrý tapsyryldy. Sonymen qatar, Premer-Mınıstr óńirlerdiń basshylaryna boljamdy qajettilikterdi qamtamasyz etý úshin erte pisetin kókónisterdi otandyq óndirýshilermen aldyn-ala kelisim jasasýdy usyndy.