Halqymyzdyń urpaqtan - urpaqtan jalǵasyp kele jatqan ǵajaıyp saltynyń biri –jıenquryq. Qazaq qyzdan týǵan balany jıen deıdi. Qyz balany jat jurttyq dep eseptegenmen, jıen jat bolmasyn dep, únemi úıine qonaqqa shaqyryp, ony tóbesine han kóterip qurmettegen.
Ata dástúrimizde jıen naǵashylarynan qalaǵan zatyn, ıaǵnı jıenquryq alýǵa tıis. Erterekte jıen es bilip, etek japqannan ony naǵashylary qamqorlyǵyna alyp, naǵashy atasy oǵan úıirli jylqy ishinen bir taı ataıtyn bolǵan. Ony básire taı nemese «jıenquryq» deıdi. Naǵashysy jıenniń betin qaıtarmaı úsh ret berýge mindetti. Halqymyz jıendi renjitpeı «Jıen nazasy jaman» dep erkeletken. «Jıendi urǵannyń qoly qaltyraıdy» degen de sóz bar.
«Jıen nazasy jaman» degennen shyǵady, bizdiń aýylda osyǵan baılanysty bir oqıǵa bolǵan. Men onda 5-6 jastaǵy balamyn, biraq sonyń aýyl adamdary arasynda biraz áńgime bolǵany esimde qalypty. Ekeýi de bizge týys. О́mirhan degen jaqyn jıenimiz boldy, col kezde jasy jıyrmanyń ishinde bolý kerek. Bólimshede býhgalter bolyp isteıtin. Onyń naǵashysy Amantaıdyń báıgege shaýyp júrgen Qar al aıaǵyna kózi túsip, sony jıenquryqqa suraıdy. Bul – aýdan kóleminde aýyzǵa iligip, báıgeniń aldyn bermeı júrgen tulpar. Turqy da kelisti, músinnen jaratylǵandaı edi. Qysqasy, «Meniń atym bolsa ǵoı» dep ár qazaq armandaıtyn janýar. Biraq at ıesi jıenine ony qımaı, jıenquryqqa basqa jylqy al deıdi. О́mirhan oǵan kóngisi kelmeı, «jıenquryqqa berseń osyny ǵana alam dep» turyp alady. Sol kezde Amantaı aǵa ashýǵa minip, «Endeshe saǵan jıenquryq joq» dep short kesedi. «Qap, bálem» dep, bir saýsaǵyn ishine búgip, jıeni ketedi. Bir kúni aýylda «Amantaıdyń báıge aty joǵalypty» degen habar tarady. Artynan, urlyqtyń izi jıeninen shyqty. Naǵashysyna ókpelegen О́mirhan bir kúni ebin taýyp, qoradan álgi sáıgúlikti urlap áketip, úıine aparyp soıyp tastaıdy. Ashýǵa bókken Amantaı aǵa aýdannan mılısııa shaqyryp, jıenin túrmege qamatýǵa deıin bardy. Naǵashy men jıen arasyndaǵy osy daý áýlettiń úlken bir qarııasynyń ýáli sózimen toqtap, aqyry, ekeýi tatýlasty. Keıin Amantaı aǵa men О́mirhan aýylda esep salasynda birge qyzmet istep, naǵashyly - jıen bolyp, oınap-kúlip júrgenin talaı kórdim.
Men ózim de týǵan naǵashymnan bir emes, eki ret jıenquryq aldym. Naǵashym qoly ashyq, jomart adam. Bar bolsa, qolyndaǵysyn eshkimnen aıamaıdy. Birde Mańǵystaýdan kórshi keńsharǵa 200 bas jylqy aıdap kele jatyp, bizdiń aýyldyń ústinen ótti. Sonda maǵan «Torǵaıdyń jylqysynan tuqymy bólek» dep básirege bir qulyn berdi. О́zi de súıkimdi janýar edi. Men oǵan «Kókshaǵyr» dep at qoıdym. Jabaǵysyn da úıretip, minip júrdim. Asaýlyǵy joq, júrisi de jaıly, eptep, jorǵasy da bar edi. Aýylda ótken taı jarysta únemi birinshi keletin. Kórshi Talqanbaı ákem ony kórgen saıyn: «Babyn tapsa, júırik bolady» dep súısinetin. Biraq ony úıdegiler men qansha qarsylyq kórsetkenmen, «uryǵa qoldy bolyp keter» dep qunan shyǵarynda soǵymǵa soıdy. Bala kezim ǵoı, kózimniń jasyn bulap, «Kókshaǵyrymdy» oılap, bir apta ashqursaq júrgenim bar.
Bizdiń úıde de bul salt jaqsy saqtalǵan. Ata-anam barlyq jıenge bir-bir taı mingizip, naǵashylyq mindetin ótegen.
Qazir osy saltymyz qalaly jerde umyt bola bastaǵan sekildi. О́tken joly bir tanysym aıtady, ulym dúnıege kelip, naǵashylarynyń úıine alyp bardym. Áıelimniń ákesi qaıtys bolǵan, biri elýge, ekinshisi qyryqty ortalaǵan eki aǵasy bar. «Jıenińiz sizderden jıenquryq alýǵa keldi desek, ekeýi bir-birine qarap, «ol ne?» dep ıyqtaryn qıqańdatady» deıdi. Qalada týyp, oryssha oqyp, qazaqtyń salt-dástúrinen beıhabar adamdar da bar eken dep tańyrqap qaldym.