Otyz ǵasyr burynǵy shalbar

Bul buıymdy nemis arheology Maıkı Vagner 2014 jyly tapqan eken. Jádigerge ǵylymı saraptama jasaǵan nemis arheologııa ınstıtýtynyń oqymystylary: «Bul shalbar tek arheologııa ǵylymy ǵana emes, kúlli álemdi eleń etkizerlik úlken jańalyq» dese, Vena qalasyndaǵy Tabıǵat tarıhy mýzeıiniń ǵylymı maman restavrator-tiginshisi Karına Grıomer, kóne shalbardy tigýge paıdalanǵan jún-mata quramyn zerttep, bul jádiger osydan otyz ǵasyr buryn ja­saldy degen qorytyndy shy­ǵar­ǵan eken.

Bir tańdanarlyq jaǵdaı – bul shalbardyń stıldik formasy kııýge óte qolaıly, buty keń, aýy men balaǵy adamnyń erkin qozǵalysyna úılesimdi jasalǵan jáne asa sheberlikpen pishilip, jún matadan tigilgen. Eń bastysy, atqa minýge óte yńǵaıly. Osy oraıda bizdiń dáýirimizdiń 460 jyly týǵan ejelgi grek dárigeri Gıppokrattyń: «Shalbardy alǵash kıgen kóshpendiler, olar árqashan at ústinde júredi» degen tujyrymy eske túsedi.

Sonymen qatar bul bu­ıymdy zerleý-kesteleý sheber­ligine qatysty boljam aıtqan Vashıngton ýnıversıtetiniń an­tropolog ǵalymy Maıkl Frachettı, bulaı bolǵanda Ta­rym oıpatynda gúldengen mádenıet kúlli Eýropaǵa áser etken bolýy ábden múm­kin, dese, Los-Anjeles qalasyn­daǵy Batys kolledji ǵalymy Elı­zabet Barber: «Bul shalbardy tikken adamdar óte názik kóp túrli zerleý-kesteleý tehnologııasyn qoldanǵany baıqalady. Soǵan qaraǵanda, olar biz oılaǵannan áldeqaıda mádenı ómirge boı urǵan» depti.

Jýyqta Fraý Hallgren bas­taǵan nemistiń jańǵyrtý isiniń sheberleri shalbardyń dálme-dál kóshirmesin jasap shyqty. Osy oraıda bul iske kóppen birge atsalys­qan toqymashy-dızaıner Moa Hallgren: «Shalbar úsh bó­lik­ten quralyp, tigilgen. Muny jańǵyrtyp shyǵý úshin kóne toqyma beldigin qol­dandyq. Sonymen qatar qoı júninen ıirilgen jipke arnaıy tapsyrys berdik. Bul shalbar atqa minip júrý úshin jasalǵanyna kóz jetkizdik. Jádigerdi jańǵyrtý barysynda, tizesindegi oıýdy jasap shyǵý ońaı bolǵan joq. Ol tym kúrdeli eken jáne shalbarǵa sáıkes mata tabý da qıyn boldy» depti.