Sheberhanadaǵy darqan dala beınesi

Seksenniń seńgirine kelgen N.Ashtema qazaqtyń darqan dalasyn aıadaı ǵana sheberhanada otyryp, kenepke túsiredi. Tań­nyń atysy, kúnniń batysy tynbaı eńbektenedi. Sýretshi she­berhanasy. Qabyrǵada maıly boıaý­men, akvarelmen jazylǵan etıýd­ter ilingen. Sóreleri eski ki­taptarǵa toly. Ústel ústinde gıpsten jasalǵan shaǵyn músinder jınaqtalǵan. Kenepke sal­ǵan kar­tınalaryn baqshalap jı­nas­tyrǵannyń ózinde bólmeniń jartysyn alady. Esik jaqtaǵy bu­ryshtan boks «grýshasyn» baı­qa­dym. Demek seksendegi aqsaqal sporttan da qur alaqan emes.

Nıkolaı Pavlovıch jazyp otyr­ǵan kartınasyna kózin syǵy­raı­ta bir qarady da, kúmis tústes shashyn saýsaqtarymen salalaı tarap, oryndyqqa jaıǵasty. Tórde Qazaq handyǵyna arnaǵan kartınasyna ilýli tur. Sóılep turǵan kompozısııa; Arystan bab kesenesiniń aldynda halyq aq kıizge kóterip han saılap jatyr. Aınalasynda qoldaryna naıza ustap, atqa mingen batyrlar. Bir shetinde abyz aqsaqaldar ba­­ıyppen aq kıizdiń ústindegi hanǵa qaraıdy. Polotnoda sýretshi qara­paıym halyqty da beınelegen. Halyq aldynda qobyz tartyp Qorqyt ata otyr. Sýretshi qazaqtardyń kıgen kıimderindegi ár oıýdy zerttep, zerdelep baryp beınelegen. N.Ashtemanyń oı ushqyrlyǵy, sheberligi, qazaqtyń tarıhyna, qazaq halqyna degen súıispenshiligi osy kartınadan-aq baıqaldy.

– Bul kartına qazaq handy­ǵy­nyń 550 jyldyǵyna oraı jazyl­ǵan edi. Mundaı taǵy birneshe polot­no bar, – deıdi sýret­shi.

Osydan birneshe jyl buryn jazǵan polotnolaryn jınalyp turǵan jerinen alyp shyǵyp, árbir kartına týraly sıpattap aıtty. Tyń ıgerý qazaq jerinde bolǵandyqtan kartınasynda ár ulttyń egistik basyndaǵy eń­begi beınelengen. Sonymen qa­tar «Naýryz meıramy», «Je­ńiske jetkendermen kezdesý», «Máńgilik ómir» atty kartına­lary óziniń jeke qorynda saq­taýly. Budan ózge serııalyq «Qyz Jibek pen Tóle­gen» atty eki kartınasy bar. Birin­de ekeýiniń qoshtasýy beınelense, ekin­shi­sinde Bekejannyń qolynan qaza bol­ǵan Tólegenniń qulap bara jatqanyn kórsetken. Abaıdyń balalyq shaǵynan kemeńgerlik shaǵyna deıingi aralyqty jazǵan serııalyq kartınalary baryn da aıtty. Ol sýretterdi kópshilik kórer­men kórmelerden kórgen de bolar.

– Qazaqtyń tarıhyn, salt-dástúrin polotnoǵa túsirý men úshin mindet. Ulttyq oıý-órnekter jazǵan kartınany asha túsedi. Shabytqa shabyt qosa­dy. Bir sózben aıtqanda qazaq je­rinde turyp, sýretshi bolmaý múm­kin emes, – deıdi N.Ashtema áńgimesinde.

Sýretshi birde Ilııas Esen­ber­lınniń «Kóshpendiler» trılogııasyn satyp alyp, bas almaı úsh kún ishinde oqyp shyqqan. Kitaptan qorytqan oıyn qaǵaz betine túsiredi. Sodan bastap qazaqtyń tarıhyna nazary aýyp, jan-jaqty zerttep, qylqalamy kenep betinde oıqastaı bastaıdy. Ár tarıhı kartınany bastamas buryn sol týraly oqyp, bilip alý da sýretshiniń tarıhı saýattylyǵyn aıshyqtaıdy. Biraq sýretshi salǵan sýretterin satyp nápaqa tappaq emes. Árıne, tapsyrys túsip jatsa, qol qýsyryp qalmasy anyq.

Kásibı sýretshiniń Qazaqstanda turyp jatqanyna elý jylǵa taıady. Ýkraı­nada týǵan ol ásker qatarynan keıin О́zbekstanda salyq ınspektory bolyp qyzmet etken. Birde Iýrıı Lebedev esimdi kásibı sýretshi N.Ashtemanyń sýretke degen yńǵaıyn baıqap, ózine jumysqa shaqyrdy. Usynysty qup alǵan ol 1989 jyldan bastap shyǵarmashylyq jolǵa túsip, ár­túrli janrda kartınalar jaza bas­taıdy. Kóptegen kórmege qa­ty­sady.

Keıingi jyldary dostarynyń sha­qyrýy­men О́skemenge kelip tu­raq­taı­dy. О́mirin beıneleý óne­rine arnaǵan Nıkolaı Pav­lovıch músin jasaýmen de aına­lys­qan. Keńes ókimeti qulaǵannan keıin О́skemendegi sýretshiler úıi de taraıdy. Al Nıkolaı Ashtema bir bólmesine ıe bolyp qalǵan.

– Men janyma jaqyn jumys taptym. Otyz bes jyl boldy sýret­shiler stýdııasyna jetek­shilik etip kelemin. Kóptegen shákirt tárbıeledim. О́zim balalardy úırete otyryp, ózim de úırenip júrmin, – deıdi sýretshi qylqalamyn qaıta qolyna alyp.

Seksenge kelgen N.Ashtema keıde kene­bin keptirip qoıyp, sport­pen de aınalysady. Sheber­hanasynda gantel kóterip, «grýsha» urady. Buryndary arnaıy sport zalda jattyqsa, qazir sheberhanasynda jattyǵa beredi. Sportshy, ári sýretshi aqsaqaldyń qazaqy ıisi ańqyǵan kartınalaryn oblystaǵy mýzeılerden de kórýge bolady.