Testileýge qalaı daıyndalǵan durys?

Tegin testileý tapsyryńyz

Sonymen, testileýge qalaı da­ıyndalǵan tıimdi? Ár talap­ker­diń óz tájirıbesi, ózindik tań­da­ýy bar. Biraq biz úıden shyq­paı-aq, jolǵa ýaqyt, ener­gııa jo­­ǵaltpaı-aq UBT-ǵa daıyn­da­lý­dyń áýelgi eki jolyna toq­tal­maq­pyz. Onyń biri – tegin daıyn­dyq.

Bilim jáne ǵylym mınıstrligi jaqynda Ulttyq testileý orta­ly­ǵynyń saıty arqyly tegin synaq tapsyryp kórýge bolatynyn habarlady. Tegin synaq tapsyrý úshin https://prob-ent.testcenter.kz/ siltemesine ótý kerek. Siltemege ótkennen keıin testi­lenýshi aldymen JSN nómi­rin engizedi. Ári qaraı beıindi pán­der kombınasııasyn tańdap, sy­naqqa qatysa alady.

Bul týraly Ulttyq testileý ortalyǵynyń dırektory Rýslan Emelbaev: «Mınıstrlik testileý kezinde ǵana emes, onyń bastalýy­na deıin de qolaıly jaǵdaı jasaý úshin turaqty jumys júrgizip keledi. Sondyqtan talapkerlerge yńǵaıly bolý maqsatynda biz UBT-ǵa daıyndalý úshin onlaın synaq testileýdi iske qos­tyq. Bul júıe barlyq talapker­ge tegin qoljetimdi. Synaq testileýinen ótý kezinde talapker test tapsyrmalarymen tanysýǵa jáne tań­dalǵan pánder boıynsha ózi­niń bilim deńgeıin teksere alady», dedi.

Shyny kerek, elordalyq bir­ne­she ata-anadan synaqqa ar­nalǵan UBT týraly suradyq, olar­­dyń kóbi árbir synaq tes­ti­leý­­ge 5 myń teńgege jýyq aqsha tóleıtinin aıtty. Kópbala­ly nemese áleýmettik az qam­tylǵan otbasylarǵa bala­sy­nyń tamaǵy, kıimi, júris-turysy, qosymsha bilim alýynan bólek aı saıyn synaq testileý tap­sy­rýǵa ǵana osynshama qarajat bólý qıynǵa soǵatyny sózsiz. Sondyqtan te­gin testileý – jaqsy múmkindik.

Aýylda júrip, astanadan bilim alý

Testileýge úıden shyqpaı-aq da­ıyn­dalýdyń ekinshi bir joly – onlaın, alaıda aqyly daıyn­dyq. Kóp­tegen talapker, ásirese aýyl­dyq jer­­lerdegi sońǵy synyp­tyń oqý­shy­­lary nemese mektep bitirý­shi­leri qaladaǵy oqý orta­lyq­ta­rynda da­ıyndalý úshin qatynaıdy. Oǵan jol shy­ǵy­­ny men ýaqytyn, kúsh-qýatyn jumsaıdy. Amalsyzdan barady, sebebi aýylda arnaıy orta­lyq­tar joq jáne qaladaǵy da­ıyndaıtyn bilim berý uıym­darynda mashyqtanǵan talap­ker­lerdiń aýyldaǵylardan jo­ǵa­ry ball alǵanyn jyl saıynǵy kórsetkishterden kóredi. Son­dyq­tan olarǵa bir ǵana tegin synaq testin tapsyrý jetkiliksiz. Sol sebepti de qo­symsha bilim beretin onlaın mektepterge jazylady.

Biz birneshe onlaın mek­tep­tiń operatorlarymen sóıle­sip, aqparat alyp kórdik. Izdeý jolaǵyna «UBT-ǵa onlaın da­ıyn­dyq» dep jazsańyz bol­ǵany, ortalyq pen qashyq­tan qosymsha bilim beretin mektep­ter­diń saıtyna siltemeler shyǵady. Sondaı uıymdar ártúrli baǵada, UBT-daǵy 5 pán boıynsha daıyndyq júrgizedi. Aıtalyq, bıyl 5 pánge daıyndaýdyń bir aılyq quny astanalyq bir onlaın mektepte 15 myń teńge turady. Eger jarty nemese bir jylǵa birden tólese, je­ńildikter qarastyrylady. Mek­tep menedjeriniń málimde­ýin­­she, sabaqtar zoom platformasynda ótedi. Talapker túsin­be­gen sabaǵyn qaıta kóre alady, sebebi sabaqtardyń vıdeosy saqtalady. Bastysy, onlaın mek­tepterdiń basym bóligi nátı­je­le­rin saıtyna jarııalap qoı­ǵa­nyna, dereginiń aqıqatyna kóz jetkizip baryp áreketke kósh­ken jón. О́ıtkeni bizdiń obek­tige ilikken áleýmettik jeli­lerdegi qoldaný­shylardyń jazýynsha, sondaı-aq ózimiz sóı­lesken elordalyq ata-ana­nyń aıtýynsha, qashyqtan oqydy dep qatyspaǵan kúnderine de bel­gi soǵyp qoıatyn jekemenshik orta­lyq­tar bar.

Iá, osylaısha, aýylda jú­rip el astanasyndaǵy bilikti muǵalimderden, Almaty sekildi ońtústik astanadaǵy myqty peda­gog­­terden bilim alýǵa bolady. Tek shalǵaıdaǵy ınternettiń kúshi soǵan múmkindik berip tur­sa, qanekı.

Testileýden de mańyzdy daıyndyq bar

Testileýden de mańyzdy da­ıyn­dyq bar. Bul – talap­ker­ler­diń jalpy bilim berý granty, keleshektegi mamandyǵy, oqy­ǵy­sy keletin ýnıversıteti týra­ly tanymdyq jáne aqpa­rat­tyq da­ıyndyǵy. Mundaı daıyndyq nelik­ten mańyzdy?

Joǵary oqý ornynda te­gin oqý­ǵa múmkindik beret­in memle­ket­tik bilim berý gran­ty­nyń sa­ny jyl saıyn artyp ke­le­di. Soǵan qaramastan ár jyly grantqa ilikpeı, kóziniń ja­syn tyıa almaı júretin túlek­ter kez­de­sedi. Olardyń kóbi aq­pa­­rat­tyń azdyǵynan, anyǵyn aıt­qan­da bil­mestikten grantsyz qa­lady. Sebebi memlekettik bi­lim berý grant­taryn bóletin ko­mıs­sııanyń quramynda bol­ǵa­­­nymyzda kózimiz jetkendeı, bir talapker 60 balmen grant ıelense, kelesi biri 110 balmen qur qalyp qoıady. Sonda az balmen tegin oqýǵa múmkindik alǵan talapker óziniń múmkindigi qaı salada, qandaı mamandyqta kóbirek bolatynyn boljaǵan bolýy múmkin. Muny qalaı bilýge, boljaýǵa bolady?

IT-mamandardyń bastama­sy­men 2020 jyly JOO.KZ qo­symshasy iske qosylǵan edi. Onda grantty sala nemese ma­man­dyq boıynsha izdeı alasyz. Qosymshadaǵy «Mamandyq» degen bólimde jumysqa ornalasý múmkindigi men túlektiń orta­sha jalaqysy qan­sha bola­ty­ny da kórsetilgen. Joba je­tekshisi Qanat Beknııazuly qo­­symsha arqyly NEET tobyn­da­ǵy jastarǵa kómektesýdi qa­laı­­ty­nyn jetkizdi. Onyń aı­týyn­­­­­sha, Túrkistan oblysy men Shymkent qalasyndaǵy mektep bitirýshileri kóbine oqýyn jalǵastyrmaıdy, jumysqa da ornalaspaıdy.

«Bizdiń qosymsha arqyly grant qaraıtyndardyń basym bóligi – Túrkistan oblysy jáne Shymkent qala­synyń túlekteri. Olar barlyq qoldanýshynyń shamamen 20 paıyzyn quraıdy. Bir qyzyǵy, mektepten soń oqýyn jalǵastyrmaıtyndar, ju­mysqa da ornalaspaıtyndar ádet­te osy óńir­lerde eken. 2018 jyl­ǵy Bilim berý júıesiniń damýy men jaǵdaıy týraly ulttyq baıan­da­ma­daǵy derekterge qaraǵanda, tú­lek­terdiń 27 paıyzy 11 synyptan keıin oqymaǵan jáne jumysqa turmaǵan. Al sondaı túlekterdiń 50,4 paıyzy Túr­kis­tan oblysynan, 41,6 paıyzy Shymkent qalasynan, 36,1 pa­­ıyzy Almaty oblysynan eken. Demek, ońtústik óńirlerde NEET (Not in Empoloyment, Education or Training) – eńbektenbeıtin, bilim almaıtyn jáne ózin jetil­dir­meıtin jastardyń úlesi óte joǵary. Biz qosymshamyz ar­qy­ly osy kategorııadaǵy jas­tar­dyń bilim grantyn alýyna kómek­te­sýdi kózdeımiz. JOO.KZ-te UBT-ǵa daıyndalýǵa, ma­­mandyq jáne JOO tańdaý, oqýǵa túsý, bolashaq maman­dy­ǵy­nyń naryqtaǵy suranysy, tipti ja­la­qysy týraly aqparat­tar alýǵa, Qazaqstandaǵy búkil JOO jaıly, ondaǵy oqytylatyn ma­man­dyqtar jó­ninde bilýge bolady», deıdi Qanat Beknııazuly.

Joba jetekshisiniń málim­de­ýinshe, qosymshaǵa 400 myńnan asa qol­danýshy tir­kel­gen. Onyń ishinde izdeý qyzmetinen 2 518 156 márte grant iz­depti, 741 829 ret ma­man­dyq qaral­ǵan. Qoǵamdaǵy «mu­ǵa­lim­dikke esh­­kim tapsyrmaı­dy, baly jet­peı, az alǵandar ǵana tap­sy­rady» degen pikirdiń dáý­re­ni ótken. Sebebi qosym­sha­da eń kóp tańdalatyny bilim berý sa­lasy eken. Qosymshany qol­da­­na­tyn ta­lap­kerlerdiń 24 pa­­­ıyzy osy salany tańdaıdy. Eń jıi tańdalatyn JOO Qazaq ulttyq qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıteti eken.