Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń UQShU jıynda Aýǵanstanǵa qatysty máseleni der kezinde kótergeni kóńilime qondy. Sebebi bul eldegi jaǵdaı óte qıyn bolyp tur. Aýǵan eline gýmanıtarlyq kómek kórsetýdiń mańyzy zor ekeni barshamyzǵa málim.
Aýǵanstanda soǵys 1979 jyly bastaldy. Sodan beri salystyra zerdelesek, halyq sany eki esege artqan eken. Talıbandar eldi eki ret basyp alǵan kezde osyndaı demografııalyq jaǵdaı týyndady. Bılik jurtty gýmanıtarlyq kómek esebinen tamaqtandyryp otyrǵany belgili. Aýǵanstanǵa halyqaralyq qaýymdastyq qoldan kelgen kómekti berip keledi.
Týrasyn aıtaıyq, Aýǵanstan Talıbandar qolyna ótkennen keıin kimderge kómek berý kerek degen saýal aldymyzdan shyqty. О́ıtkeni olar moıyndalmaǵan memleket esebinde boldy. Sonyń saldarynan búgingi tańda halyqtyń toqsan paıyzy ash qursaq otyrǵany belgili. Odan bólek bul elde bılik úshin kúrestiń júrip jatqanyn barshamyz jaqsy túsinemiz. Bul máseleniń de óte ózekti ekeni talas týdyrmaıdy.
Baıqap qarasaq, Aýǵanstanda gýmanıtarlyq apat oryn alsa, halyq qaıda barady? Bosyp ketetini aıtpasa da túsinikti. Áıtkenmen bosqyndar Iran men Pákistan elderin ǵana panalamaıtyny belgili. Olar Ortalyq Azııaǵa da aǵylýy yqtımal. Al bosqyndar kóshi bet túzegen jerde radıkaldy kózqarastaǵy adamdardyń qosa júretini aqıqat. Bosqyndardyń arasynda nıeti men pıǵyly teris lańkesterdiń de qaptap júretini de daýsyz. Osy máseleniń barlyǵy da bizdi alańdatpaı qoımaıdy.
О́tken jyly biz Aýǵanstanǵa 5 myń tonna un jiberdik. Odan basqa da kómek kórsetilgen bolatyn. Bir sózben aıtqanda, biz úshin ózektiligin joımaǵan Aýǵanstan máselesi qaı kezde de mańyzdy sanalady. Sondyqtan da Prezıdenttiń Aýǵanstandaǵy jaǵdaıdy kótergeni óte durys qadam boldy desek, esh qatelespeımiz. О́ıtkeni bul kún tártibinde kezek kúttirmeıtin problema ekeni sózsiz. Qazaqstan Prezıdenti osy jaǵdaıdy sammıt qatysýshylaryna jan-jaqty jetkizdi. Jumylyp jumys isteıtin kez kelgeni anyq.
Erkin TUQYMOV,
Prezıdent janyndaǵy Qazaqstannyń strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń dırektory