Qarjylyq mehanızmderdiń damýynda, jolǵa qoıylýynda halyqtyń saýaty da úlken ról oınaıdy. Tutynýshy kóbeıgen kezde ǵana onlaın qyzmettiń shyraıy kirmek. Azamattardyń qarjylyq turǵydan saýatynyń artýy túrli qarym-qatynas prosesterin jeńildetedi hám jedeldetedi.
Respondentter ózderiniń qarjylyq bilimine orta deńgeıde senimdi. 22 paıyzǵa baǵalanady, bul TMD-daǵy ortasha kórsetkishten (19 paıyz) joǵary. Sondaı-aq Qazaqstan aqshany qarjy mekemelerinde, onyń ishinde jınaqtaýshy shottarda jáne shuǵyl depozıtterde saqtaý jaǵynan da kósh bastaıdy. Qarjylyq bilim, qarjylyq saýattylyq jáne qarjylyq qarym-qatynas faktorlary boıynsha Belarýs pen О́zbekstannan keıingi úshinshi orynda.
Qarjylyq bilim deńgeıin baǵalaý úshin qarjylyq tujyrymdamaǵa qatysty jaǵdaılar eskerilgen. Olar – ınflıasııa, qarapaıym jáne jınaqtalǵan paıyzdar, táýekelder, táýekelderdiń ártaraptandyrylýy. Al qarjylyq tártip deńgeıin anyqtaý úshin respondenttiń aqsha jınaýmen qanshalyqty belsendi aınalysatyny, aqsha jetpeı qalǵanda nesıege júginetin-júginbeıtini, aldyna uzaq merzimdi qarjylyq maqsat qoıatyny-qoımaıtyny suralǵan.
Aqsha jınaýmen qanshalyqty muqııat aınalysatyny jáne uzaq merzimdi josparlarmen tııanaqty jumys isteı alýy suralyp, sonyń nátıjesinde azamattardyń qarjy máselesine qatysty qarym-qatynas deńgeıi anyqtalǵan. Eger azamat aqsha jumsaý isine kelgende «búgingi kúnmen ómir súremin dese», onda oǵan tómen upaı qoıylyp otyrǵan.
Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń tapsyrysymen jyl saıyn ótkiziletin áleýmettik zertteý qorytyndysynda da el turǵyndarynyń saýaty artyp kele jatqany aıtylady. 2021 jyly azamattardyń qarjylyq saýat ındeksi 39,52 paıyzdy qurap, 2020 jylmen salystyrǵanda (39,07 paıyz) 0,45 paıyzdyq tarmaqqa kúsheıgen. Ásirese, «jeke qarajatyn basqarý» segmentindegi deńgeı joǵary bolyp tur (42,57 paıyz).
Ulttyq statıstıka bıýrosy taratqan derekke súıensek, byltyr sıfrly qurylǵylar men ınternetti meńgergen 6-74 jas aralyǵyndaǵy azamattar úlesi 87,3 paıyzǵa jetken. Bul kórsetkish 2020 jyly – 84,1, 2019 jyly – 82,1, 2018 jyly 79,6 paıyz bolǵan. О́ńirlik bóliniste sıfrly saýattylyq turǵysynan Nur-Sultan (94,7 paıyz) men Almaty qalalary (91,5 paıyz) jáne Almaty oblysy (91 paıyz) kósh bastaıdy. Árıne, qazir qarjylyq operasııalardyń basym bóligi ınternet kómegimen smartfon arqyly jasalatyndyqtan sıfrly saýattylyqtyń artýy qarjylyq saýattyń molaıýyna tikeleı áserin tıgizedi.