Eldiń bári Jarasqannyń epıgrammalaryn aıtady. Men onyń «Aq bulaqtary» men «Aqyn ketip barady kóshemenen», «Portfel», «Aqyrǵy óleńin» aıtqym keledi. Jurttyń bári basyn shaıqap tyńdaıtyn «Kenje balasyn» qaıda qoıasyz?
Búginde osy kenje bala degen uǵym arhaızmge aınalyp bara jatyr. Ony da eske salatyn Jarasqan Ábdirashevtyń jyry. Osylaı bir óleńi bir óleńinen asyp túsip, jyrlary ózi jazǵan aq bulaqtardaı shapqylap aǵatyn múltiksiz aqyn jınaqtaryn qazir arnaıy izdemeseńiz, kitap dúkenderiniń sórelerinen tabý qıyn. Solaı, múltiksiz, týa salǵan aqyn bolǵan soń ba, bir óleńinen bir óleńin aıyryp aıtý taǵy qıyn. О́leń osylaı ılengen qulynnyń terisindeı syńǵyrlap turý kerek qoı degizetin de osy Jarasqannyń jyrlary. Birin alyp oqysańyz, qumaryń qanbaı ekinshisine bas qoıǵyń kelip turady. Sosyn oqyp-oqyp kep, taǵy bir óleńine kelgende toqtap, tynystap biraz otyrasyń. Qorytý kerek qoı. Álginde basyńnan ótken jaılardy tolassyz aǵyzyp kele jatqan jyr aǵyny bir ýaqyt toqtatyp, oılandyryp qoıady.
«Kirispe» demeı «Kirisý» qoıdym
jyr atyn.
Kirisý meniń – mindetim, haqym, muratym!
О́mirde mynaý bárine, bári, bárine,
Kirisý kerek, kirisý kerek shyn aqyn!» deıtini bar.
Qaısybir jyldary osy óleńi aqynnyń bir jınaǵynyń alǵashqy betinde óziniń dápterge jazǵan qoltańbasymen turǵanyn kórip edik. Sodan beri ádebıetterden «kirispe» sózin oqyǵan saıyn kóńilge túrpideı tıedi. Jarasqannyń janyńmen úılesim taýyp, súısindirip kele jatyp bir kezde toqtatyp, oılandyryp qoıatyn tóńkerisshil óleńi bul ǵana ma? «Mahabbat» degen óleńinde bylaı dep qoıyp qalmaı ma?
«Kútpegen jerde kez boldyń,
Sen mynaý qara burymsyń.
Telmirgen talaı kózderdiń
Túbine jetken zulymsyń!..»
Mahabbat pen zulymdyq qashannan bir-birine qarama-qarsy uǵymdar ekenin aıtyp jatýdyń ózi artyq. Alaıda aqyn osylaı jazǵanyn qalaı túsindirýge bolady? О́mir boıy mahabbattyń otyna kúıip, azabyn keshkender ǵana túısine alatyndaı ǵana seziledi maǵan osy sóz. Jas jigit kezinde shekaranyń arǵy jaǵynda qalyp qoıǵan aýyly Jaıyrdan beri elge ótip, odan keıin týǵan jerine jete almaı qalǵan Járken Bódesh keıinde «Jaıyrdan basqa jaýym joq» dep jazbady ma? О́mir boıy Jaıyrdy saǵynyp, Jaıyrdy ańsap ótken Járken aqyrynda osylaı jazdy. О́leń soǵan apardy. Ishki arpalys soǵan jetkizdi. Al Jarasqannyń mynaýysy tipten ǵalamat qoı. Tóbesine «Mahabbat» degen taqyryp qoıyp bulaı jazǵandy birden qabyldaı qoıýdyń ózi qıyn-aý. Bul jerde óleńniń qýat-kúshi de mahabbatty burym retinde oınatyp berýi sııaqty. Qara burym, qara tún, kózdiń qarashyǵy ne dúnıeni bolsyn jutyp alady ǵoı. О́zenniń tynyp jatqan tereń jerin de qara sý deıtin. Tipti onyń astynda ıirim de bolýy múmkin tartyp alatyn. Qara burymnyń astarynda da álgindeı ıirimder buǵyp jatqany anyq.
Ekinshi shýmaǵynda bastapqydaǵy tereń oıdy odan ármen shıryqtyryp, asqaqtata túsedi.
«O bastan saǵan gúl yntyq,
Kóbelek qonsa toı qylar.
Jibere me dep jynurtyp,
Qorqady senen oılylar...
Jap-jaqsy júrgen jandardy
Saıqalsyń jerge qaratqan.
Aqymaqtar men ańdardy
Qudaısyń qaıta jaratqan!..»
«Má, kerek bolsa» degizedi munysy. Adamnyń aqyl-oıyn silkip oıatatyn da sezim, túrtip jaıratatyn da sezim boıyńdy bılemeı qoımaıdy. Sonyń degenine kónip, álekke túsesiń. Sonyń aıtqanymen ot basasyń, taǵy birde sonyń áserimen ǵalamatqa tap bolasyń. Ol da Qudaıdyń bergeni. Bárinen buryn aqyn «qorqady senen oılylar» dep sol sezimnen: janýdan, órtenýden qorqatyndardy jaqsy aıtqan.
«Shyn altyn qolda turmaıdy,
Qolda bar kezde jezdeısiń,
Bireýler seni urlaıdy,
Urlanǵanyńdy sezbeısiń!..»
Ǵashyqtyq ǵalamatynyń nebir sumdyqtary osynda tur. Urlanǵanyn sezbeıtin, bireýdiń basyna baq qulatyp, bireýdiń basyn joq qylatyn mahabbattyń qudiretinde. Aınalyp kelgende Jarasqandaı jyrlaý qaıda ony?..