Energetıka mınıstrligi reseılikterdiń kenetten Qara teńiz tabanynan jarylǵysh zattar izdep ketýi Qazaqstannan Kaspıı qubyr konsorsıýmy arqyly shyǵatyn munaı kólemin azaıtpaıdy deıdi. Birinshiden, bizde Qashaǵan ken orny ýaqytsha jumys istep turǵan joq. Iаǵnı munaı óndirmeıdi. Sondyqtan KQK-de jalqy aılaqtyq qurylǵynyń (negizi KQK-de 3 aılaqtyq qurylǵy bar) jumys istep turǵany da bizge molynan jetkilikti.
Sarapshylar dereginshe, bir aılaqtyq qurylǵynyń ózi tankerlerge munaıdyń 50 paıyzyn tıeı alady. Bul degenińiz – táýligine tasymaldanýǵa tıis 1,3 mln barreldiń 650 myń barreli. Eger mólsheri 10 paıyz bolatyn reseılik munaıdy alyp tastasaq, táýligine jiberiletin qazaq munaıynyń kólemi 600 myń barrel bolady.
«Qashaǵandaǵy maksımaldy munaı óndirisi – táýligine 400 myń barrel nemese 50 myń tonna. Munaı óndirisiniń tómendegenin iacng.kz saıtynan («Munaı jáne gaz aqparattyq taldaý ortalyǵy» AQ – red.) da kórýge bolady. Eger qazir Qazaqstan munaı óndirisin toqtatqysy kelmese, onda táýligine 200 myń barreldi basqa marshrýttarǵa qaıta baǵyttaýy kerek», dep jazady Energy Analytics.
Qazir elimizdegi táýliktik munaı óndirisiniń kólemi – 200 myń tonna. Qazir qazaq munaıynyń 82,65 paıyzy – KQK, 11,25 paıyzy – «Atyraý-Samara», 3,01 paıyzy – Aqtaý teńiz porty, 2,59 paıyzy – «Atasý-Alashankoý», 0,49 paıyzy temirjol arqyly eksporttalady.
«KQK arqyly tasymal táýligine 141 myńnan 124 myń tonnaǵa deıin nemese 12 paıyzǵa tómendedi. Tipti Qashaǵandaǵy jóndeý jumystaryn esepke almaǵanda. Qýanyshqa oraı, bul jalpy eksport kólemine áser ete qoımaıdy», deıdi munaı-gaz salasynyń sarapshysy Abzal Narymbetov.
Taǵy bir sarapshy Nurlan Jumaǵulovtyń aıtýynsha, munaı tasymaldaýda KQK eń optımaldy nusqa bolyp qala beredi jáne oǵan balama oılap tabý múmkin emes.
«Kaspıı qubyr konsorsıýmy – teńizge aparatyn eń jyldam marshrýt jáne tarıfi de yńǵaıly (tonnasyna 38 dollar). Investorlar qubyrdy 67-den 83 mln tonnaǵa deıin keńeıtkisi kelip otyr. Balama retinde Baký-Tbılısı-Jıhan marshrýtyn qarastyryp kóreıikshi: Atyraýdan Aqtaýǵa deıingi logıstıka – tonnasyna 30 dollar; teńiz boıynsha fraht – tonnasyna 19 dollar; Bakýde júkti aýystyrý – tonnasyna 8 dollar; qubyr boıynsha tarıf – tonnasyna 32 dollar. Nátıjesinde, tonnasyna 90 dollar. Qymbat jáne uzaq marshrýt. Áıtpese, jalpy qýattylyǵy jylyna 60 mln tonnany quraıtyn qubyrdyń 45 paıyzy ǵana toltyrylǵan. Balama retinde Baký-Tbılısı-Jıhanǵa tranzıttik munaı Sangachly termınaly arqyly túsedi. Bul marshrýt boıynsha munaı sapasy joǵary (Brent-ten 3-4 dollarǵa qymbat), Qazaqstannyń kez kelgen munaıy saı kele bermeıdi. Eń bastysy, Kaspııdiń borlanýyna baılanysty tankerler 10 myń tonnadan ǵana tıeıdi», deıdi sarapshy.
Eske salaıyq, Qashaǵanda jóndeý jumystary bıyl 1 maýsymda bastaldy. Ken orny 15 shildede jumysyn qaıta bastaýǵa tıis. Taǵy bir mańyzdy munaı óndirýshi – «Teńiz» jóndeý jumystaryn 1 tamyz – 1 qyrkúıek aralyǵynda júrgizbek. Soǵan baılanysty táýliktik óndiris 65,7 myń tonnaǵa deıin azaıady. Qazirgi óndiris deńgeıi – 81 myń tonna.