Áleýmettik jelide shamamen 5 nemese 6-synypty bitirgen oqýshynyń jylaǵan vıdeosy tarady. Onda bala óziniń qyrkúıekten beri Nazarbaev zııatkerlik mektebine úzdiksiz daıyndalyp, joǵary upaı jınasa da oqýǵa túse almaǵanyn, ózinen áldeqaıda tómen kórsetkishpen keıbireýlerdiń grantqa ilikkenin baıandaıdy. Talapkerdiń taýsylyp turǵanynda mán bar, óıtkeni orys tobyna grant kóp bólingen. Al redaksııamyzǵa shaǵymdanǵan óskemendik ata-analar óńirdegi NZM basshylyǵy qazaq tobyn ashýdan bas tartqanyn aıtady.
«Sengen serkem sol bolsa»
Bizge aryzyn aıtyp habarlasqan ata-analardyń biri Quralaı Jarmaǵambetova: «Balalarymyz óte jaqsy nátıje kórsetti. Biraq granttan qur qalyp tur. О́ıtkeni orys tobyna grant kóp bólingen. Sondyqtan О́skemendegi Nazarbaev zııatkerlik mektebinde 4-synypqa qazaqsha bilim beretin top ashqanyn qalaımyz. Biz eń aldymen óz qalamyz – О́skemendegi NZM-ge shaǵymdandyq. Alaıda mektep dırektory Jupat Ernııazova bizge qazaq tobyn asha almaıtynyn aıtty. Jáne munymen qoımaı buǵan deıin de ata-analardan osyndaı shaǵym túskenin jáne odan eshqandaı nátıje shyqpaǵanyn eske saldy. Al synypty asha almaıtyn sebebin qarajattyń tek 120 grantqa berilgenimen túsindirdi. Eger qosymsha grant bólinse, qosymsha synyp asha alady eken. Dırektordyń aıtýynsha, mekteptiń bir qazaq synybyn oqytýǵa múmkinshiligi bar», deıdi.
Joǵary oqý ornynda bilim alý úshin bólinetin memlekettik grant sany da kóp jyl tilge qaraı bólinip kelgeni esimizde. Sol kezde de týra osyndaı daý jıi bolatyn. Tipti keıbir talapkerler qujatty ádeıi orys tobyna tapsyratyn edi. Sebebi orys tobynda oryn kóp bolǵandyqtan, grantqa múmkindik te mol. Mundaılar bastysy, oqýǵa túsip alýdy kózdeıtin, keıin qalaǵan bólimine, ıaǵnı qazaq tobyna aýysyp ketýdi josparlaıdy. Táýekel etip tapsyrǵandar ózinen tómen upaımen sol tańdaǵan mamandyq pen oqý ornyna grantqa túskenderdi kórip, kóz jasyn tógetin. Osyndaı jaǵdaılardan soń ata-analardyń aryzy da, qoǵamda shý da kóbeıdi. Sóıtip, aqyry grantty tilge emes, jalpylama, ıaǵnı stýdentke bóletin boldy. Osylaısha, sońǵy birneshe jyldan beri ádildik ornaǵan-dy.
Redaksııamyzǵa elimizdiń shyǵys óńirinen habarlasyp, shaǵymyn joǵary jaqqa jetkizýdi ótingen ata-analar da dál sondaı ádildikti ornatýǵa joǵary vedomstvonyń qaýqary jeter dep oılaǵan bolar. Nazarbaev zııatkerlik mektebine emtıhan tapsyryp, jaqsy kórsetkish kórsetse de oqýǵa túse almaǵan balalardyń ata-analary Oqý-aǵartý mınıstri Ashat Aımaǵambetovke hat jazypty.
Atalǵan hatta: «Qurmetti Ashat Qanatuly, biz – О́skemen qalasyndaǵy hımııa-bıologııa baǵytyndaǵy Nazarbaev zııatkerlik mektebiniń 7-synybyna úmitkerlerdiń ata-analarymyz. Sizden qazaq tilinde oqytatyn 7-synypqa oqýshylardy ádil irikteýge járdem kórsetýińizdi suraımyz. Orys tilinde 767 upaı jınaǵan balalar Nazarbaev zııatkerlik mektebine túse alady, al qazaq tilinde 962 upaı jınaǵan balalar Nazarbaev zııatkerlik mektebine túse almaıdy. О́ıtkeni bıyl 2022 jyly 3 qazaq jáne 2 orys synyptaryn (3+2) qabyldaý múmkindigi bar. Bizdiń balalarymyz orys tilinde oqıtyn balalarǵa qaraǵanda joǵary nátıjeler kórsetti. 2021-2022 oqý jylyndaǵydaı 4 (qazaq) +1 (orys) synyptaryn ashý nusqasyn qarastyrǵanyn qalaımyz. Eger mekteptiń basymdyǵy oqýshylardyń joǵary bilimi men daǵdylary bolsa, onda bizdiń balalar osy talaptarǵa saı keledi. Sizden osy máseleni sheshýge kómektesýińizdi suraımyz», delingen.
Buǵan vedomstvo basshysy: «Nazarbaev ýnıversıteti», «Nazarbaev zııatkerlik mektepteri», «Nazarbaev qory» mártebesi týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń (budan ári – zań) 4-babynyń 2-tarmaǵyna sáıkes zııatkerlik mektepter bilim berý qyzmetin, onyń ishinde qosymsha bilim berý salasynda júzege asyrý maqsatynda qurylatyn derbes bilim berý uıymy sanalady. Zańnyń 10-babynyń 2-tarmaǵyna sáıkes oqýǵa qabyldaý qaǵıdalaryn derbes bekitedi. Osyǵan baılanysty barlyq suraq boıynsha «Nazarbaev zııatkerlik mektepteri» DBBU-ǵa habarlasýdy usynamyz», dep jaýap qatypty.
Grant bólinisine aralasa almaıdy
Mınıstr A.Aımaǵambetov – NZM-degi granttardy taǵaıyndaý jónindegi komıssııanyń tóraǵasy. Sonda bul tóraǵalyq túkke turǵysyz bolǵany ma?
Buǵan mınıstrliktiń óz ýáji bar: «Biz kópshiliktiń jaǵdaıdy túsinbeıti- nin jáne NZM mektepteri mınıstrlikke baǵynysty dep sanaıtynyn kórip otyrmyz. Osy oraıda «NZM» DBBU-nyń tolyq derbestigin qamtamasyz etetin arnaıy zań bar ekenin eske salǵymyz keledi. Iаǵnı NZM mektepteri Oqý-aǵartý mınıstrligine baǵynbaıdy. Sáıkesinshe, tilder bólinisinde kvota bólý, synyptardy jabdyqtaý, jańa mektepter ashý máselelerin mınıstrlik emes, Qamqorshylyq keńesi sheshedi. Túsindiretin bir ǵana másele bar. Dálirek aıtqanda, mınıstr granttardy taǵaıyndaý jónindegi komıssııanyń tóraǵasy ekeni tarıhı túrde qalyptasqan, alaıda onyń synyptarǵa qabyldaý, synyptardy jınaqtaý jáne ony ashý saıasatyn anyqtaýǵa quqyǵy joq. Sondyqtan tóraǵa qyzmeti qaıta qaralady. Negizgi sheshimderdi qabyldaıtyn adamdar konkýrs komıssııasyna tóraǵalyq etýi kerek», dep jaýap berdi olar.
Iаǵnı mınıstr granttardy taǵaıyndaý jónindegi komıssııanyń tóraǵasy bola tura grant sanynyń bólinisine aralasýǵa quqy joq. Al «Nazarbaev zııatkerlik mektepteri» derbes bilim berý uıymynyń basshysy Kúlásh Shámshıdınovadan ázirge jaýap joq. О́ıtkeni ata-analar oǵan da arnaıy hat jazypty. Biz de osy uıymnyń baspasóz qyzmetine habarlama jónelttik. Oqyǵanymen, keri baılanys bolmady.
Endi sóz basyndaǵy úlken másele kóterip jylaǵan kishkentaı keıipkerimizge oralaıyq. О́zin Sabyr Shyńǵys Maratuly dep tanystyrǵan oqýshy: «Qyrkúıektiń 14-inen beri kún saıyn saǵat 6-dan turyp daıyndaldym. Test tapsyryp 1 172 upaı jınadym. Tizimde 112-orynda turmyn. Orys tobyna túskenderdiki menikinen 50-60 upaıǵa tómen. Osylaı ǵoı, jartylaı orys, jartylaı qazaq 1 126 upaımen mynaý mektepke túsedi de, men 1 172 upaımen túse almaımyn. Ne úshin Qazaqstanda qazaqtardy mazaqtaıdy?», dep jylap jiberdi. Onyń «mazaqtaıdy» degeni «mazaq qylady» degendeı estiledi eken.
Túıin
Talapshyl talapker, ozat oqýshy Qazaqstanda turyp qazaqsha oqyǵysy kelgeni úshin zııatkerlik mektepte oqý múmkindiginen qaǵylyp tur. Ádiletsizdikten saǵy synǵan zııatker urpaqtyń erteń bilim nárin sheteldiń paıdasyna, ekonomıkasyna jumsamasyna kim kepil? Biz eldiń ál-aýqatyn kóteretin ózimizde óndiristiń joqtyǵynan shıkizattarymyzdyń jyldar boıy shetelderge sý tegin ketkenin qazir ishimiz ashyp aıtyp júrmiz. Aqyl-oı – eń qundy «shıkizatymyz». Ony suraýsyz satý – bardan aıyrylý ǵoı. Sony qazirden uǵynsaq, qanekı. О́ıtkeni ult kóshbasshysy Álıhan Bókeıhanuly «Bala qaı tilde bilim alsa, sol elge qyzmet etedi» demep pe edi. Bul dáıeksózge de «eskiniń sózi» dep argýment aıtatyndar tabylar. Olaı bolsa, bir nárseni eske salǵymyz keledi: elimizdiń qoldanysyndaǵy «Bilim týraly» zańynda barlyq bala óziniń qandaıda bir ereksheligine, oqytý tiline, áleýmettik jaǵdaıyna qaramastan, sapaly bilim alýǵa quqyly ekeni jazylǵan.