Nur-Sultan qalasynyń ákimi Altaı Kólginov Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmeti alańynda elordanyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy jaıly aqparat berdi. Onyń málimetinshe, bıyl birinshi jartyjyldyqta áleýmettik-ekonomıkalyq kórsetkishter oń nátıje kórsetti. Turǵyn úı qurylysy qarqyndy júrip jatyr. О́tken jyly 3 mln 200 myń sharshy metr turǵyn úı iske qosylsa, birinshi jartyjyldyqta 1 mln 250 myń sharshy metr turǵyn úı tapsyryldy.
«I jartyjyldyqta qurylysqa salynǵan ınvestısııalar kólemi artyp, 237 mlrd teńgeni qurady. Investısııa kólemi byltyr 1,2 trln bolsa, qazirgi ýaqytta 465 mlrd-qa jetti. О́ńdeý ónerkásibinde de oń kórsetkishter tirkeldi. Pandemııa saldarynan ShOB qıyndyqtardy bastan keshti. Qazirgi ýaqytta jaǵdaı rettelip, tirkelgen ShOB ókilderiniń sany artty», dedi ákim.
Sonymen qatar ol 2035 jylǵa qaraı Nur-Sultan qalasynyń turǵyndary 2 esege ulǵaıatynyn jetkizdi.
«Elorda kóshirilgennen keıingi eń birinshi bekitilgen bas josparǵa sáıkes, 2030 jylǵa qaraı qalanyń halyq sany 800 myń adam bolady dep josparlanǵan. Odan keıin 2010 jyly bas jospar qaıtadan túzetilip, 2030 jylǵa qaraı boljam boıynsha 1,2 mln adamǵa jetýge tıis edi. Alaıda qazirdiń ózinde bul kórsetkishke jettik. Búginde bas jospar túzetildi. Boljamǵa sáıkes, eger dál qazirgi ósim dınamıkasy saqtalatyn bolsa, onda 2035 jylǵa qaraı halyq sany eki esege artady», dedi elorda ákimi.
A.Kólginov Nur-Sultan qalasynyń bas jospary halyqtyń ósý dınamıkasyn eskere otyryp, taǵy bir márte túzetiletinin, aldaǵy bolatyn jaǵdaılarǵa qazirdiń ózinde daıyndyq júrip jatqanyn, bas jospardyń qurylymyna egjeı-tegjeı josparlaý jobasy qosylyp, áleýmettik jáne ınjenerlik ınfraqurylym qarastyrylǵanyn atap ótti.
«Mysaly, Myńjyldyq alleıasyndaǵy áleýmettik nysandar birden bas josparǵa engiziledi. Polısentrlik júıe qaǵıdalaryna sáıkes mindetti túrde jeke áleýmettik nysandar – mektepter, balabaqshalar, medısınalyq ortalyqtar, sport nysandary, sondaı-aq qoǵamdyq keńistikter, ınjenerlik ınfraqurylym bolýy kerek. Nurly jol baǵytynda áleýmettik nysandar salynyp jatyr. Han Shatyr aýdanynda 15 mekteptiń qurylysy josparlanǵan, onyń 6-y salyndy. Sondaı-aq 8 balabaqsha qajet. Qala boıynsha 148 mektep jumys istep tur, negizinen olar oń jaǵalaýda shoǵyrlanǵan: Almaty, Saryarqa jáne Baıqońyr aýdandarynda. Esil aýdanynyń keńeıip kele jatqanyn eskersek, munda kóp mektep salý qajet. Boljam jáne esepteýlerimiz boıynsha jańa bas jospar jobasynda taǵy 162 mektep salý josparlanǵan. Qalada 429 balabaqsha bar, áli 150-den asa balabaqsha qajet. Olar da bas josparda qarastyrylyp otyr. 211 densaýlyq saqtaý nysany – emhanalar, aýrýhanalar, stasıonarlar qarastyrylǵan, taǵy shamamen 80 qajet. Iаǵnı qadamdyq qoljetimdilik qaǵıdaty boıynsha áleýmettik obektilerdiń durys ornalasýy óte mańyzdy. Bul órt sóndirý depolaryna da qatysty. Qazirgi ýaqytta olardyń sany – 11, bizge taǵy 21 depo salý kerek», dep atap ótti qala basshysy.
Elordada qalǵan eki aýdan – Baıqońyr men Esil aýdanynda gaz qubyrynyń qurylysy bastaldy. Mysaly, bul Ilınka (Úrker), О́ndiris, Prıgorodnyı, Telman eldi mekenderi, sol sııaqty Family Village, Garden Village shaǵyn aýdandary jáne t.b. Shubar shaǵyn aýdanynda jobalaý jumysy júrip jatqanyn jetkizdi elorda ákimi.
«Esil jáne Baıqońyr aýdanynda gaz qubyrynyń qurylysyna kirisip, kelesi jyly oramishilik jelilerdiń qurylysyna kirisemiz. Qalada 2 aýdan – Saryarqa jáne Almaty tolyǵymen gazdandyryldy. Ol úshin 680 km-den astam gaz taratý jelisi salyndy, oramishilik jeliler tartyldy. 14 myń abonent gazǵa qol jetkizdi, 6 myńnan asa abonent tehnıkalyq sharttar aldy, sonymen qatar 3,6 myńnan asa úı gazǵa qosyldy (25%-dan asa). Osy qysta jeke sektorda gazǵa qosylǵan úılerdiń arqasynda aýa áldeqaıda taza boldy. Bul aıtarlyqtaı baıqalady. Mysaly buǵan dálel retinde Ońtústik-shyǵys aýdanyn aıtýǵa bolady. Elordany gazdandyrý qalanyń ekologııasyna ǵana emes, qala turǵyndarynyń ómir súrý sapasyna da oń áserin tıgizedi. Sondaı-aq qala turǵyndarynyń óz úıin gazǵa qosý úshin qujattar jınaý týraly ótinishterin eskere otyryp, qujattar tizimi eki esege qysqartyldy. Buryn qujattardy jınaýǵa 6 aıǵa deıin ýaqyt ketetin. Bul shara Memleket basshysynyń «Memlekettik apparattyń qyzmetin bıýrokratııasyzdandyrý jónindegi sharalar týraly» Jarlyǵy aıasynda qabyldandy», dedi A.Kólginov.
Sondaı-aq qala basshysy jańbyr jaýǵan saıyn turǵyndardy mazalap júrgen kóshelerdi sý basý máselesine de toqtaldy.
«Nur-Sultanda 146 problemaly ýchaskede sý basý máselesi sheshildi. Onyń ishinde qalanyń eń problemaly dańǵyldarynyń biri – B.Momyshuly dańǵyly. 130 km-den astam nóser kárizi men aryq-naýa júıesi salyndy, 1 myńǵa jýyq baqylaý jáne jańbyr qabyldaǵysh qudyq, sondaı-aq 20 km kollektor tazartyldy, 6,5 myń qubyr býlandyrylyp, 350 tonnaǵa jýyq tunba qaldyq shyǵaryldy. Elordada nóser kárizi men onyń qurylysy boıynsha jumystar turaqty negizde júrip jatyr. Qalanyń eń problemaly dańǵyldarynyń biri B.Momyshuly dańǵyly boldy. Tolassyz jaýyn jaýyp, kólikterdiń jartysyna jýyǵy sý astynda qalǵany, endi biriniń úrlemeli qaıyqtarmen júzip júrgeni esterińizde bolar. Bul dańǵylda biz nóser káriziniń magıstraldy kollektoryn saldyq. Nóser káriziniń uzyndyǵy 500 metrdi quraıdy – Daýylpaz kóshesinen bastalyp, Elim-aı kóshesine deıin (B.Momyshuly dańǵylynan ótedi) jalǵasady. Jańa qurylys qoldanystaǵy nóser kárizi jelileriniń ótkizý qabiletin 1,5 esege arttyrýǵa múmkindik berdi. Budan basqa, Jastar shaǵyn aýdanynda (Táshenov pen Amman kósheleriniń qıylysy) jetkizýshi kollektorlardy qaıta jańǵyrtý arqyly tazartý qurylysy salyndy. Jańa qurylystardyń qýattylyǵy – táýligine 42 myń tekshe metrden astam. Atalǵan tazartý ǵımaraty Táshenov, Baraev, Ýálıhanov, Pýshkın, Imanbaev kósheleriniń, Respýblıka, Táýelsizdik dańǵyldarynyń joǵarǵy bóliginde sý basý máselesin sheshýge múmkindik berdi. Bul qurylystyń ereksheligi – Esil ózenine quıar aldynda jańbyr men erigen qar sýyn tazartyp alady. Sondaı-aq Telman eldi mekeninde tazartý qondyrǵysy men magıstraldy kollektor, Prıgorodnyı eldi mekeninde jáne Alash tasjoly boıyndaǵy logıstıkalyq ortalyq aýdanynda tazartý qondyrǵysy salyndy, osyǵan deıin Myńjyldyq alleıasy aýdanyndaǵy 2 ýchaskede nóser káriziniń problemasy sheshildi. Almaty aýdanynda (Sh.Qaldaıaqov kóshesi), jańa vokzal, Uly Dala dańǵyly jáne t.b. nóser káriziniń qurylysy júrip jatyr. Nóser kárizi men tazartý qurylysyn salý jáne qýatyn keńeıtý boıynsha jumystardy qala ákimdigi júıeli deńgeıde júrgizýde», dedi ol.
Elordada Keshendi kólik shemasynyń tujyrymdamasy bekitildi. Bul halyqtyń jyl saıynǵy ósýin jáne joldardaǵy trafıktiń ulǵaıýyn eskere otyryp, qalalyq kóliktiń 10 jáne odan da kóp jylǵa arnalǵan biryńǵaı tehnıkalyq paıymyn ázirleýge múmkindik beredi.
«Jańa syn-tegeýrinder men ýrbanızasııany eskere otyryp, jol-kólik ınfraqurylymyn damytý qalanyń bas josparynda jeke josparmen aıqyndaldy. Keshendi kólik shemasy (KKS) jańa avtomobıl kópirleriniń, kólik aıryqtarynyń sanyn ulǵaıtýdy, kóshelerdi keńeıtýdi, joldardy tesý, qoǵamdyq kólikti jańǵyrtýdy kózdeıdi. Mysaly, Uly dala dańǵylynda eki avtokólik kópiriniń qurylysyn júrgizip jatyrmyz, ony bıyl aıaqtaýdy josparlap otyrmyz. Ol Máńgilik el dańǵylynyń, A.Baıtursynov, R.Qoshqarbaev, J.Nájimedenov kósheleriniń, Nova city aýdanynyń, «Myńjyldyq» alleıasynyń júktemesin ishinara azaıtýǵa múmkindik beredi, jańa «Nurly jol» vokzalynyń, Telman jáne Promyshlennyı eldi mekenderiniń, Metro gıpermarketi aýdanynyń, Jumabaev dańǵyly, Júrgenov kóshesi jáne t.b. aýmaqqa ońaı jetýdi qamtamasyz etedi. Sondaı-aq Esil ózeni arqyly Táýelsizdik dańǵylyndaǵy kópirdiń qurylysyn júrgizip jatyrmyz, onyń qurylysy 2023 jyly aıaqtalady. Osy aıda kúrdeli jóndeýden keıin Alash tasjoly boıynda kópir ashyldy», dedi A.Kólginov.
Sonymen qatar ol qalada qurylysy uzaqqa sozylǵan nysandardyń jumysyn aıaqtaý boıynsha júıeli jumys júrip jatqanyn, sonyń negizinde 16 myń úlesker otbasynyń 13 myńynyń máselesi sheshilgenin atap ótti.
«Úleskerlerdiń máselesi de sheshilýde. Bul másele de – Memleket basshysynyń baqylaýynda. Prezıdenttiń tapsyrmasy boıynsha qurylysqa qarajat bólindi. Búgingi tańda 16 myń úleskerdiń 13 myńynyń problemasyn sheshtik, jalpy alǵanda, biz bul máseleni konseptýaldy túrde sheshtik dep aıtýǵa bolady. Bul memlekettik qarjy jáne qaıtarymdy, biz ony memleketke qaıtarýymyz kerek. Qaıtarý kestesi bar. Bul jerde ınvestorlardy da tartamyz. Mysaly, «Sadovyı kvartal», «Anısa» TK – máseleni tek jeke ınvestısııalar esebinen sheshemiz», dep túıindedi ákim.
Jıyn barysynda A.Kólginov Nur-Sultanda 2022 jyly taǵy 20 myńnan asa oqýshy orny ashylatynyn, taǵy 11 mektep salynatynyn málim etti.
«Sol sııaqty 3 jyl ishinde elordada 34 mektep salyndy. Oqý oryndarynyń qurylysy qalanyń barlyq aýdanynda júrip jatyr. Halyqtyń jyl saıynǵy ósýin eskere otyryp, áleýmettik nysandarǵa, onyń ishinde oqý oryndaryna degen suranys artyp keledi. Josparly túrde oqýshylardy tıisti oqý oryndarymen qamtamasyz etý jáne jumys istep turǵan oryndarǵa artylyp jatqan artyq júktemeni alyp tastaý úshin jyl saıyn keminde 10 mektep salý qajet. Úsh jyl ishinde 34 mektep salynyp, paıdalanýǵa berildi. Atalǵan oqý oryndary 70 myń oqýshy ornyn qurýǵa múmkindik berdi. Oqý oryndary qalanyń barlyq aýdanynda salynyp jatyr. Mysaly sońǵy 2 jyldyń ózinde halyq tyǵyz qonystanǵan Esil aýdanynda – 12 mektep, Almaty aýdanynda – 7, Baıqońyr aýdanynda – 4, Saryarqa aýdanynda 2 mektep salyndy. Bıyl qalada taǵy 11 mektep salynady. Atalǵan oqý oryndary qosymsha 20 myńnan asa oqýshy ornyn ashýǵa múmkindik beredi», dedi elorda ákimi A.Kólginov.