Bahadúr babamyz Qarakereı Qabanbaıdyń bıyl 330 jyldyq mereıtoıy. Osyǵan oraı elimizdegi tarıhshy, ólketanýshy, taǵy da basqa azamattardan quralyp, Memleket tarıhy ınstıtýtynyń jetekshi ǵylymı qyzmetkeri, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty, qaýymdastyrylǵan professor Qanat Eńsenovtiń bastaýymen «Batyr babalar jolymen – Syrdarııa – Jetisý – Shyǵys» atty respýblıkalyq tarıhı-tanymdyq ekspedısııa uıymdastyryldy.
Bul – jarty Qazaqstandy sharlap shyǵatyn, mańyzy men máni zor ekspedısııa. Qabanbaı babamyz 60 jyl attan túspeı osy el men jerdi qorǵaǵany anyq. Sol jolda jońǵarmen de, qazaq jerine suqtanǵan qytaımen de, araaǵaıyndyqqa syzat túsirgen qyrǵyz baýyrlarmen de qaqtyǵysqa bardy. Munan bólek, Qoqan handyǵy Tashkent, Túrkistan, Saıram qalalaryna jasaǵan suǵanaqtyǵynyń betin qaıtaryp, saýda kerýenderiniń alańsyz kásippen aınalysýyna múmkindik týdyrdy. Osy arqyly eldikti nyǵaıtyp, Qazaq eliniń terrıtorııa tutastyǵyn saqtady.
«Saparymyzdy 9 shilde kúni Aqmola oblysy aýmaǵyndaǵy Qarakereı Qabanbaı batyr kesenesinen bastaǵannan beri toqtaýsyz júrip kelemiz. Ulytaýdaǵy Qabanbaı batyr qatysqan «Bulanty – Bileýti» shaıqasy ótken jerdi qarap shyǵyp, Jezqazǵan, Qyzylorda baǵytyna jol tarttyq. Qyzylordada Taılaq batyr urpaqtarymen kezdestik. Jańaqorǵandaǵy Tólegetaı baba men Qylyshty ata keshenine bardyq. Kezinde Muhametjan Tynyshbaev «Qazaq halqynyń tarıhy» atty eńbeginde «Aqtaban shubyryndy, Alqakól sulama jyldary» Saýrandy aınalyp ótkeni jaıly jazdy. Osyny eskerip, Saýran qalasyna buryldyq. Odan keıin qasıetti Túrkistanǵa keldik. Qabanbaı babamyzdyń Túrkistandy qorǵaǵany tarıhtan málim. Qoja-Ahmet Iаsaýı jáne Arystan bab kesenesine táý etip, osy kesenege jerlengen Qabanbaı batyrdyń zamandastaryna Quran baǵyshtadyq. Saparymyz odan ári qaraı jalǵasyp, Qulan qalasynan 30 shaqyrym jerde ótken Oırandy shaıqasy bolǵan jerge, Áýlıebulaq, Sámen tóbesi, Sámen tý tikken tasyna, Jetisý óńirindegi áıgili Ańyraqaı shaıqasy ótken jerge, Tańbaly qoryq-mýzeıine, Almaty qalasyndaǵy Raıymbek pen Álmerek batyr jáne Kerbulaq aýdanyndaǵy Sámen batyr kesenesine, Abylaı hannyń serigi Básentın Malaısary Toqtaýyluly batyr jatqan jerge baryp, táý etip, tarıhı derekterdi jınadyq. Osy saparda batyr babamyzdyń bir nıet, bir tilekte bolyp, bir maıdanda soǵysqan zamandastarynyń urpaqtarymen kezdesip, suhbat aldyq. 6 myń shaqyrym joldy basyp ótýimizge demeý kórsetken Nurlanbek Toqtabaev, Káken Toqtarov jáne Aslan Ǵafýrov sııaqty azamattarǵa alǵys aıtamyn. Mine, búgin jer jannaty Jetisý jerine qadam basyp otyrmyz», deıdi top jetekshisi.
Úlken maqsat, uly murat arqalap, Jetisý jerine jetken ekspedısııa múshelerin «Naq birlik» qoǵamdyq qorynyń tóraǵasy Maqsut Qalajanov pen Aqsý aýdanynyń el aǵasy Serik Serperbaev bastaǵan azamattar Arqarly asýynan kútip alyp, tarıhı oryndardy aralatty. Jetisý oblystyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy Ermek Kelemseıit, qalanyń qadirmendi aqsaqaly Oralbek Jaqııanov bastaǵan zııaly qaýym ókilderi Taldyqorǵan qalasyndaǵy Qabanbaı batyr eskertkishinde qarsy alyp, syr-suhbat qurdy. Sol kúni Taldyqorǵan qalasynda túnegen azamattar ertesi Aqsý, Sarqan, Alakól aýdandaryndaǵy tarıhı oryndardy aralaýǵa attandy.
Sol saparda Eskeldi aýdanynyń aýmaǵynda ornalasqan Aqyn Sara Tastanbekqyzynyń eskertkishine Quran baǵyshtap, kelesi kezekte Jansúgirov kentindegi Bóribaı batyr kesenesine toqtady. Olardy Aqsý aýdany ákiminiń orynbasary Ǵazız Esjanov bastaǵan aýyl aqsaqaldary men azamattary qarsy alyp, Bóribaı batyr týraly estelikter aıtyldy. Al Sarqan qalasyndaǵy Aldııar batyr kesenesinde Sarqan aýdanynyń ákimi Talǵat Qaınarbekov qarsy alyp, qonaqjaılyq tanytty. Budan keıin zertteýshiler Kóten táýip Qońyrbaıuly kesenesine jol tartty. Keseneniń shyraqshysy Talǵatbek Káripjanov áýlıe baba týraly tyń derektermen bólisse, Abylaı hannyń Kóten táýipti Jalańash áýlıe ataǵany jaıly Sultanmahmut Toraıǵyrovtyń «Jalańash baba» atty tarıhı maqala jazǵandyǵy týraly derek tanystyryldy. Al Úsharal qalasyna kireberiste ornalasqan Qabanbaı batyr kesenesinde aýdan ákimi Almas Ábdınov pen aýdandyq aqsaqaldar keńesiniń tóraǵasy Sataı Bekbolatov bastaǵan alakóldik aǵaıyn kútip alyp, ekspedısııa múshelerin Qabanbaı batyr ósken Jarbulaq aýylyna qaraı shyǵaryp saldy.
Dańqty Mahambet babamyz: «Eńký, eńký jer shalmaı, erlerdiń isi biter me?» dep tegin aıtpaǵan ǵoı. Aqmoladaǵy Qabanbaı batyr kesenesinen babamyz týyp-ósken Jarbulaq, Urjar, Maqanshy jerine deıingi 6 myń shaqyrymnan astam joldy basyp ótti. Qol jetkizgen nátıjesi de eren. Ol týraly Tarbaǵataı jerinde Qabanbaı babamyzdyń 330 jyldyǵyna oraı ótetin ǵylymı-tanymdyq konferensııada aıtylady.
Jetisý oblysy