Qazaqstannyń depozıtterge kepildik berý qory (QDKBQ) qyzmeti toqtatylǵan 9 banktiń salymshylaryna 114,3 mlrd teńgeden astam tólem jasady. Osylaısha, 419 myńǵa jýyq salymshy óz qarajatyn qaıtaryp aldy.
Qor baspasóz qyzmeti taratqan aqparat boıynsha, 2022 jylǵy 1 mamyrda jáne 3 shildede taratylǵan 9 bank salymshylarynyń kepildik ótemaqy tólemi jáne talap etilmegen qarajatty BJZQ-ǵa aýdarý aıaqtalǵannan keıin, 2022 jylǵy 1 tamyzdaǵy jaǵdaı boıynsha QDKBQ tólemder boıynsha óz mindettemeleriniń 99 paıyzdan astam bóligin oryndady. Sóıtip, «Valıýt-Tranzıt Bank» AQ salymshylaryna – 17,9 mlrd, «Qazınvestbank» AQ salymshylaryna – 2,1 mln, Delta Bank AQ salymshylaryna – 129,0 mln, Qazaq Banki AQ salymshylaryna – 20,5 mlrd, Qazaqstan Eksımbanki» AQ salymshylaryna – 258,0 mln, «Astana Banki» AQ salymshylaryna – 37,5 mlrd, Tengri Bank AQ salymshylaryna – 17,6 mlrd, Asia Credit Bank AQ salymshylaryna – 18,8 mlrd jáne Capital Bank Kazakhstan AQ salymshylaryna 1,6 mlrd teńge tólendi.
«Biz salymshylardyń kepildik berilgen qarajatyn qaıtarý boıynsha jumystyń úlken kezeńi aıaqtalǵanyn qýana habarlaımyz. Tarıhqa kóz júgirtsek, alǵashqy tólemder 2007 jyly bastalyp, odan keıingi barlyq ýaqytta QDKBQ osy bankterdiń salymshylaryna kepildik somalaryn tóleý boıynsha óziniń negizgi qyzmetterin oryndap keledi», dedi QDKBQ tóraǵasy Ádil О́tembaev.
Zańnamaǵa engizilgen sońǵy ózgeristerge sáıkes 2021 jyldyń 1 mamyrynan bastap kepildik ótemaqyny tóleý tólemder bastalǵan kúnnen bastap bir jyl ishinde júzege asyrylady. Osylaısha, tólemi 2021 jyldyń 3 shildesinde bastalǵan «Capital Bank Kazakhstan» AQ salymshylary kepildik ótemaqylaryn 2022 jyldyń 3 shildesine deıin ala aldy, al QDKBQ kórsetilgen zańnamalyq ózgeristerge deıin tólemderin tólep qoıǵan qalǵan 8 banktiń salymshylaryna 2022 jyldyń 1 mamyryna deıin óz aqshalaryn alýǵa qosymsha múmkindik berilgen.
Á.О́tembaev taratylǵan bankterdiń salymshylarynyń kópshiligi kepildik ótemaqy somasyn tólemderdiń alǵashqy aılarynda alǵanyn, biraq qarajattyń keıbir bóligi talap etilmeı qalǵanyn aıtty. Negizinen bul – salymshylar tólem merziminde ótinish jasamaǵan shottarda qalǵan azǵantaı somalar.
«Qazaqstan Respýblıkasynyń ekinshi deńgeıdegi bankterinde ornalastyrylǵan depozıtterge mindetti kepildik berý týraly» zańyna sáıkes talap etilmegen 830,5 mln teńge somasyndaǵy qarajatty Qor salymshylardyń BJZQ-daǵy jeke zeınetaqy shottaryna olardyń erikti zeınetaqy jarnalary retinde baǵyttady. Talap etilmegen somany aýdarý derbes derekteri BJZQ-da bar aqparatqa sáıkes keletin salymshylar úshin júzege asyryldy. Sondaı-aq salymshynyń jeke basyn kýálandyratyn qujaty jáne jınaqtalǵan zeınetaqy qarajaty bar jeke zeınetaqy shoty bolýy qajet boldy. Salymshylar BJZQ saıty men mobıldi qosymshasynda, sondaı-aq «elektrondyq úkimet» portalynda zeınetaqy shottaryna qarajattyń aýdarylýyn teksere alady», delingen Qor habarlamasynda.
Bul rette tólem merzimin dáleldi sebeptermen ótkizip alǵan salymshylar, eger olardyń somasy BJZQ-ǵa aýdarylǵan bolsa da, qarajatty qaıtarý úshin QDKBQ-ǵa júginýge quqyly. Ol úshin belgilengen ótinish nysanyn óz qolymen toltyryp, tólem merzimi ishinde Qorǵa ýaqtyly júginýge kedergi bolǵan dáleldi sebepterdi rastaıtyn qujattardy qosa berýi qajet.
Sondaı-aq salymshylar ótinishtegi qoldaryn notarıaldy kýálandyra otyryp, qujattardy QDKBQ-nyń poshtalyq mekenjaıyna jibere alady.
Zańnamaǵa sáıkes dáleldi sebepter tizbesine mynalar jatady: áskerı qyzmetke kirý, Qazaqstannan tysqary jerde nemese bas bostandyǵynan aıyrý oryndarynda bolý, murany qabyldaý, murany alýǵa nemese ashýǵa baılanysty ózge de sebepter, sondaı-aq sot anyqtaǵan ózge de mán-jaılar.
Árbir bank boıynsha taratý úderisi aıaqtalǵanǵa deıin nemese salymshynyń qarajaty BJZQ-ǵa aýdarylǵan jaǵdaıda, erikti zeınetaqy jarnalary esebinen zeınetaqy tólemderine quqyǵyn júzege asyrǵanǵa deıin dáleldi sebeptermen QDKBQ-ǵa tólem jasaý úshin ótinish berýge bolady.