Sońǵy ýaqytta áleýmettik jelilerde, túrli ınternet-platformalar men messendjerlerde «ońaı tabys», «jyldam paıda», «az ýaqytta qarjyny eseleý» sııaqty jarnamalar jıilep ketti. Syrttaı tartymdy kóringenimen, mundaı usynystardyń basym bóliginiń artynda kásibı alaıaqtar turady, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Aldymen adam jarnamaǵa qyzyǵyp, silteme arqyly tirkelip, baılanys derekterin qaldyrady. Osydan keıin ózderin «qarjy keńesshisi», «ınvestısııalyq kompanııa ókili» nemese «jeke menedjer» retinde tanystyratyn adamdar habarlasyp, tıimdi usynystar jasaı bastaıdy.
Kóp jaǵdaıda bastapqyda az ǵana qarajat salý usynylady. Biraz ýaqyttan keıin jalǵan platformalarda «tabys tústi» degen aqparat kórsetilip, salymnyń óskeni týraly málimet beriledi. Osylaısha alaıaqtar adamnyń senimine kirip, ony iri kólemde aqsha salýǵa ıtermeleıdi.
Alaıda azamat qomaqty qarjy aýdarǵan soń, qarajatyn keri qaıtarmaq bolǵan kezde túrli syltaýlar aıtylady. Máselen, «aqshany shyǵarý úshin komıssııa tóleý kerek», «saqtandyrý jarnasyn aýdarý qajet», «shotty belsendirý úshin qosymsha tólem kerek» nemese «salyq tóleý qajet» degen jalǵan talaptar qoıylady. Nátıjesinde jábirlenýshi birneshe ret aqsha aýdaryp, aqyrynda alaıaqtarǵa aldanǵanyn kesh túsinedi.
Mundaı qylmystardyń qaýiptiligi – alaıaqtardyń psıhologııalyq tásilderdi sheber qoldanýynda. Keıde olar senim uıalatý úshin bastapqyda az mólsherdegi qarajatty qaıtaryp berip, ózin «adal» etip kórsetedi. Osydan keıin adam kúdigin seıiltip, kóbirek qarjy salýǵa beıim bolady.
Polısııa eshbir zańdy ınvestısııalyq uıym áleýmettik jelidegi kúmándi jarnamalar arqyly kepildi ári tez tabys usynbaıtynyn eskertedi. Qarjy naryǵynda árdaıym táýekel bar. Al «100 paıyz paıda», «kepildendirilgen kiris» sııaqty ýádeler – alaıaqtyqtyń aıqyn belgisi.
Alaıaqtyqtyń jańa tásili tarady: Qaskúnemder daýysyn ózgertip, senimge kiredi
Internet-alaıaqtar kóbine jalǵan jarnama taratady, tanymal kompanııalardyń ataýy men logotıpin zańsyz paıdalanady jáne resmı saıttarǵa uqsas jalǵan platformalar jasaıdy. Sondaı-aq messendjerler arqyly jeke baılanysqa shyǵyp, bank kartasynyń derekterin, SMS-kodtardy jáne jeke málimetterdi suraýy múmkin. Kóp jaǵdaıda qarajatty jeke tulǵalardyń shottaryna nemese kúmándi rekvızıtterge aýdartýǵa tyrysady.
Osyndaı qaýiptiń aldyn alý úshin azamattar saqtyq sharalaryn qatań saqtaýy qajet. Kúmándi jarnamalarǵa senbeý, ınvestısııalyq usynystardy birneshe derekkóz arqyly tekserý, kompanııanyń lısenzııasy men resmı tirkelýin anyqtaý – negizgi talaptardyń biri.
Este saqtańyz: jeńil tabys ýádesi – kóbine alaıaqtyń aılasy. Kúmándi ınvestısııa – paıda emes, qaýip. Qarjylyq qaýipsizdiktiń basty kepili – saqtyq.
Baspanaǵa qatysty jańa alaıaqtyq shema: IIM qazaqstandyqtarǵa eskertý jasady
Eger alaıaqtyq belgilerin baıqasańyz, dereý «102» nómirine habarlasý qajet.