Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń bıylǵy Qazaqstan halqyna Joldaýynyń ózegi «Ádiletti memleket. Birtutas ult. Berekeli qoǵam» atty tuǵyrly tarıhı tujyrymdy negizge alyp, Ádiletti Qazaqstandy qurý jolynda túbegeıli jáne jan-jaqty reformalardy tabysty júzege asyrý úshin halyqtyń jańa senim mandaty qajet degendi atap ótti. Ádiletti qoǵamnyń basty ustyny – ashyq básekelestik ornyqqan jáne bárine teń múmkindik beriletini jaıly baıandap: «Ádiletti Qazaqstandy qurý isi endi ǵana bastaldy. Bul baǵdarymyz eshqashan ózgermeıdi, ishki jáne syrtqy ahýal qandaı bolsa da jalǵasa beredi», dep túıindedi.
Osy oraıda, «Baılyqtyń ne keregi bar qaıyry bolmasa, Bıliktiń ne keregi bar ádildigi bolmasa» dep burynǵy ótken ata-babalarymyz aıtqandaı, ádildik bolmaǵan jerde bereke de joq. Iаǵnı «ádil synshyń – aq júregiń» dep oıshyl-ǵulama Shákárim qajy aıtqandaı, ádildiktiń tuǵyry – bereke.
Mysaly, joǵaryda atap ótkenimizdeı, ádildikti tý etip, ony qoǵamnyń berik qamal-qorǵanyna aınaldyrǵan qaýym jaýdan jasqanbaıdy, tebingiden ala baltasyn sýyryp teń atanyń ulyndaı sóılesedi. О́ıtkeni ádildik saltanat qurǵan elde senimdilik ornaıdy, bıiniń bedeli bıik, batyrynyń baǵasy zor bolady.
Mysaly, qazaqtyń qabyrǵaly úsh bıiniń biri Qaz daýysty Qazybek XVIII ǵasyrdyń ortasynda oırattyń hany Qaldan Seren qolyna tutqyn bolyp túsken Abylaı sultandy qutqaryp alý úshin elshilikke baryp, qontaıshynyń qońyr ordasynyń qaq tórinde otyryp búı deıdi: «Biz qazaq degen mal baqqan elmiz, eshkimge soqtyqpaı jaı jatqan elmiz. Elimizden qut-bereke qashpasyn dep, jerimizdiń shetin jaý baspasyn dep, naızaǵa úki taqqan elmiz. Eshbir dushpan basynbaǵan elmiz, basynan sóz asyrmaǵan elmiz. Dosymyzdy saqtaı bilgen elmiz, dám-tuzymyzdy aqtaı bilgen elmiz. Atadan ul týsa, qul bolamyn dep týmaıdy, anadan qyz týsa, kúń bolamyn dep týmaıdy. Ul men qyzdy qamatyp otyra almaıtyn elmiz. Sen qalmaq bolsań, biz qazaq qarpysqaly kelgenbiz, sen temir bolsań, biz – kómir, eritkeli kelgenbiz. Qazaq, qalmaq balasy tabysqaly kelgenbiz, tanymaıtyn jat elge tanysqaly kelgenbiz, tanysýǵa kónbeseń, shabysqaly kelgenbiz. Sen qabylan bolsań, men – arystan, alysqaly kelgenbiz. Jańa úıretken jas tulpar jarysqaly kelgenbiz, tutqyr sary jelimmin, jabysqaly kelgenbiz. Berseń jóndep bitim aıt, ne turysatyn jerińdi aıt» dep, ádiletke arqa súıep, berekesi bekigen qaýymnyń atynan jasqanbaı sóılegen. Sebebi artynda ádildik úshin atqa qonatyn berekeli berik eli tur.
Sol sııaqty halqymyzdyń qamyn jegen, ıakı Sultanmahmut Toraıǵyrov aqynsha aıtsaq «halqy úshin sham qylǵan júrek maıyn» arystardyń qaı-qaısy da rýhanı birliktiń basynda «ádildik» turǵanyn aıtady. Abaı atamyz «Ádilet, shapqat kimde bar, Sol jarasar týǵanǵa» dese, Shákárim qajy Qudaıberdiuly: «Taza aqyly, aq júregi, meıirimi, ar, ynsaby bar adam birin-biri aıýansha jep, talap ótýi múmkin emes. ...adamnyń boıyna bitken, úsh asyl qasıetteri birigip basyn qossa, adam balasynyń talasýy qalmaq. Olar: taza aqyl, aq júrek, adal eńbek! Mine, osy úsheýiniń basy qosylsa, adam barlyq tabıǵat baılyǵynan paıdalanyp, baqytty ómir súrmek. Osy úsh qasıet birikse, ózimshildik mansapqorlyq, maqtan, ótirik, zorlyq meıirimsizdik, qara nıettilik degen sııaqty qylyqtarǵa oryn qalmaıdy. Bul – tabıǵat joly. Adamnyń anaý – ań zaman, aǵash zaman, tas zamany degen dáýirlerimen osy zamandy salystyryp qara. Qoǵam qandaı ósti, qandaı jańalyqtar shyqty. Qoǵam óse bermek, taza adamdar kóbeıse, jaman ádet qala bermek, budan ádilet bolady degen qorytyndy shyqpaq!» degen eken (Ahat Shákárimuly. «Meniń ákem, halyq uly – Shákárim», «Juldyz» jýrnaly, 1992 j. №11).
Sózimizdi túıindep aıtar bolsaq, «Ádiletti memleket» uǵymy Prezıdent tarapynan buǵan deıin de aıtylǵan edi. Aıtalyq, Qasym-Jomart Kemeluly 2021 jyly 5 qańtarda «Egemen Qazaqstan» gazetinde basylǵan «Táýelsizdik bárinen qymbat» atty maqalasynda: «Biz ádiletti qoǵam men tıimdi memleket qurýdy kózdep otyrmyz. Kez kelgen iste ádildik qaǵıdatyn basshylyqqa alsaq, buǵan anyq qol jetkizemiz. Mysaly, turǵyndardyń turmysyn jaqsarta túspesek, elimizdiń jetistikteri men halyqaralyq tabystaryn maqtan etý artyq. Azamattarymyz ekonomıkalyq ósimniń ıgiligin sezine almasa, odan esh qaıyr joq. Men árbir sheshimdi qabyldar sátte osy ustanymdy basshylyqqa alamyn. Biz halyqtyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartýmen qatar, barlyq azamattyń múddesin birdeı qorǵaımyz. Meniń uǵymymdaǵy ádiletti memleket degenimiz osy» degen edi.