Jastarǵa qolaıly jaǵdaı týǵyzý kerek

Atap aıtqanda, depýtattar «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine Memleket basshysynyń jekelegen tapsyrmalaryn iske asyrý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyn qarady. Atalǵan qujat jóninde Ulttyq ekonomıka mınıstri Álibek Qýantyrov baıandama jasady.

Vedomstvo basshysynyń aıtýynsha, qujat arqyly birneshe zańǵa túzetý engizý kózdelip otyr. «Memlekettik satyp alý týraly» zańǵa engiziletin túzetýler bir kózden memlekettik satyp alýdyń negizderin qysqartýdy kózdeıdi. Máselen, sybaılas jemqorlyq táýekelderin barynsha azaıtý jáne básekelestikti damytý maqsatynda birqatar baǵyt qaras­tyrylǵan. Memlekettik materıaldyq rezervke taýarlardy, jedel izdestirý qyzmetin júzege asyrýǵa arnalǵan taýarlar men kórsetiletin qyzmetterdi, turǵyn emes maqsattaǵy ǵımarattardy, qurylystardy, úı-jaılardy bir kózden satyp alý quqyǵy ózgeredi.

«Zań jobasynda «Samuryq-Qazyna» qorynyń satyp alý qaǵıdalaryn Báseke­lestikti qorǵaý jáne damytý agent­tigimen keli­sý mindeti, ónim berý­shi­lerdiń satyp alý tásiline qaramastan satyp alýǵa sha­ǵym jasaý quqyǵy, Qordyń holdıng ishin­degi kooperasııasy sheńberinde satyp alý tásilin alyp tastaý normasy kózde­ledi.

Budan basqa, zań jobasynda Qordyń jalǵyz aksıoneriniń dırektorlar keńesiniń quramyn aıqyndaýy boıynsha jáne Qor qyzmetine ashyqtyqty engizýge baǵyttalǵan túzetýler qarastyrylǵan. Bıýdjetaralyq qatynastardy odan ári reformalaý jónindegi jumys júrgi­zilýde. Reformanyń negizgi maqsaty – óńir­lerdiń qarjylyq derbestigin kúsheıtý. Salyq túsimderiniń keıbir túrle­rin, olardyń turaqtylyǵy men jınaq­talý qaǵıdattaryn eskere otyryp, jergi­likti deńgeıge berý usynylady», dedi Á.Qýantyrov.

Sondaı-aq atalǵan qujatta jalpy sıpattaǵy transfertterdiń esepteýlerine beriletin aqparattyń negizdiligi, anyq­tyǵy úshin bıýdjettik baǵdarlamalar ákim­shileriniń jaýapkershiligi qarastyrylǵan. Ortalyq memlekettik organdardyń trans­fertterdi esepteýi kezinde qabyldanǵan kórsetkishterge bıýdjettik monıtorıngti qamtamasyz etý jáne tıisti bıýdjettik baǵdarlamanyń oryndalýy týraly tal­damalyq esepti qalyptastyrý úshin Qar­jy mınıstrligi bıýdjettik monıtorıng jasamaq.

«Memlekettiń ekonomıkalyq fýnk­­sııa­laryn jeke monopolııalyq opera­torlardyń júzege asyrýyna zań júzinde tyıym salý jónindegi tapsyrmasyn iske asyrý úshin, memleket 100 paıyz qatysatyn zańdy tulǵalar ǵana mono­po­lııalyq fýnksııalardy júzege asyra alatyn túzetýler usynylady. Demek arnaıy qu­qyq sýbektisi uǵymy naqtylanady já­ne memlekettik monopolııa men arnaıy quqyqty qospaǵanda, aıryqsha já­ne basym quqyqtardy berýge tyıym sa­ly­nady.

Memlekettik satyp alý rásimderin aınalyp ótýdi boldyrmaý maqsatynda, tikeleı kelissózderge bastamashylyq etý múmkindigi úshin jyljymaıtyn múlikti uzaq merzimdi jalǵa alýdy paı­dalanýǵa jol bermeý, sondaı-aq mem­leket-jekeshelik áriptestik jobalaryn tikeleı kelissózder tásilimen iske asyrý kezinde bıýdjetten tólemderdi shekteý usynylady. Sybaılas jemqorlyqqa qarsy baqylaýdy kúsheıtý sheńberinde memleket-jekeshelik áriptestik jobalaryn josparlaý jáne iske asyrý prosesiniń ashyqtyǵy men aıqyndyǵy qaǵıdatyn engizý kózdeledi», dedi Á.Qýantyrov.

Ulttyq ekonomıka mınıstriniń aıtýynsha, mundaı jobalardy iske asyrý kezinde monopolııaǵa jol bermeý maq­satynda olardy monopolııaǵa qarsy organmen mindetti túrde kelisý qarastyrylǵan.

«Kreatıvti ındýstrııalardy quqyqtyq retteý maqsatynda kreatıvti ındýstrııa­lar uǵymyn aıqyndaý zańnamalyq tur­ǵydan bekitiledi. Osy sýbektilerdiń qyz­metin retteýdiń negizgi qaǵıdattaryn, tásil­deri men ólshemsharttaryn belgileý jáne kreatıvti ındýstrııalar qyzmetiniń túr­lerin synyptaý men sanattaýǵa ádis­na­malyq tásilderdi qalyptastyrý usyny­lady.

Memlekettik qyzmet isteri agenttiginiń usynysy negizinde zań jobasynda bos laýazymǵa tikeleı taǵaıyndaý, Mem­le­­kettik qyzmet isteri agenttigimen «B» kor­pýsynyń laýazymdaryna qoıyla­tyn biliktilik talaptaryn kelisý qaras­ty­rylǵan. Memlekettik qyzmetshiler jumy­synyń tıimdiligin toqsan saıyn baǵalaýdy engizý boıynsha birqatar túzetý kózdelgen.

Investısııalardy tartý úshin keder­gilerdi azaıtý maqsatynda, ınvestısııalyq jobanyń qyzmettiń basym túrleriniń tizbesine sáıkestigi jónindegi talapty alyp tastaý usynylady», dedi mınıstr.

Vedomstvo basshysynyń sózine súıensek, ınvestısııalar jónindegi ýákiletti organǵa ınvestordyń jaýap mindettemelerin belgileı otyryp, ınvestısııalar týraly kelisimder jasasý qaǵıdalaryn bekitý quzyreti berildi. Zań jobasynda ýákiletti ekonomıkalyq operatorlardyń qyzmetin qatańdatýǵa ba­ǵyttalǵan qosymsha talaptar júktelgen.

«Zań jobasy aıasynda «Tabıǵı monopolııalar týraly» zańǵa birqatar túzetý engizilgen. Máselen, rettelip kórsetiletin qyzmetterdi usyný kezinde tehnologııalyq sıklde paıdalanylatyn jeliler men múlikterdi teńgerimge jáne senimgerlik basqarýǵa alǵan jaǵdaıda tarıftiń qoldanylý merzimi ótkenge deıin ony ózgertý múmkindigi qarastyrylǵan.

Janar-jaǵarmaı salasyn reformalaý blogy boıynsha, kóterme jetkizýshilerge qoıylatyn talaptardy qatańdatý jolymen, munaı ónimderin ótkizý kezinde ónimsiz deldaldardy alyp tastaýdy kózdeıtin túzetýler usynylady. Zań jobasynda taýarlyq gazdy bólek esepke alýdy júrgizý úshin, iri kommersııalyq kásipkerler jáne sıfrlyq maınıng júzege asyratyn tulǵalar sanaty taýar­lyq gazdyń jańa tutynýshylary retinde aıqyndalady.

О́z kezeginde zań jobasynda taýar­lardyń eksporty men ımportyn retteý jolymen ekonomıkalyq jaǵdaıǵa jedel den qoıý úshin, kedendik-tarıftik jáne tarıftik emes retteý sharalaryn bel­gileýge baǵyttalǵan normatıvtik quqyq­tyq aktilerdi qabyldaý merzimderin qys­qartýdy kózdeıtin túzetýler usynylǵan», dedi Á.Qýantyrov.

Sondaı-aq jalpy otyrysta «Qa­zaq­stan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine memlekettik jas­tar saıasaty máseleleri boıynsha ózge­rister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy qaraldy. Bul másele boıynsha Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Darhan Qydyráli baıandama jasady.

«Memleket basshysy qoǵamnyń saıa­sı jáne ekonomıkalyq transformasııasy, sondaı-aq tabysty jáne ádil Qazaqstan qurý baǵytynda aýqymdy mindetter qoıyp otyrǵany belgili. Bul prosesterdegi jastardyń orny aıryqsha. О́ıtkeni el halqynyń 20 paıyzdan astamy – jastar. Biz jastardyń damýyna jol ashyp, ómirden, qoǵamnan óz ornyn tabýy­na múmkindik berip, jaǵdaı jasaýymyz kerek. Bul zań jobasy osy baǵyttaǵy memlekettik mańyzy bar qujattyń biri. Sondyqtan jastarymyzdyń bilim alýy, jumysqa ornalasýy, densaýlyǵy, ózin-ózi damytýy, sondaı-aq elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq jáne qoǵamdyq-saıası ómirine tolyqqandy qatysýy úshin teń múmkindik pen qolaıly jaǵdaı jasaý – kezek kúttirmeıtin kókeıkesti másele», dedi D.Qydyráli.

Vedomstvo basshysy ásirese aýyl jastary men áleýmettik jaǵdaıy tómen jas­tardy basty nazarǵa alý qajet ekenine toqtaldy. Osy oraıda jańa óndiris oryndary men jańa jumys oryndaryn ashyp jatqan belsendi ári bastamashyl jastardy, jas kásipkerlerdi qoldaý da kún tártibindegi mańyzdy másele dep málimdedi.

«Zań jobasy Prezıdenttiń Jastar jyly aıasynda bergen tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda ázirlengen jáne onyń 4 negizgi bóligine toqtalyp ótsem. Birinshi, zań jobasynda «Jastardyń damý ındeksi», «Jastardyń áleýmettik qyzmetteri», «Ýaqytsha jumysqa ornalaspaǵan jastar (NEET)», «Jas- tarmen jumys jónindegi maman», «Jas­tardyń eńbek jasaqtary», «Jas­tar resýrstyq ortalyqtarynyń fýnk­sııa­laryn keńeıtý» uǵymdaryn zańna­malyq bekitý usynylady.

Ekinshiden, jastar saıasatynyń negizgi baǵyttary qosymsha eki baǵytta qarastyrylǵan. Jastardyń sıfrlyq saýatyn arttyrý jáne jastar arasynda volonterlikti damytý. Úshinshiden, zań jobasy aıasynda NEET sanatyndaǵy jastar sanyn azaıtý kózdelgen.

Ol úshin salalyq ortalyq memlekettik organdardyń quzyretterin tolyqtyrý usynylady. Eńbek jáne halyqty áleý­mettik qorǵaý mınıstrligi jumyssyz jas­tarmen, Oqý-aǵartý, Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrlikteri bilik­tilikti arttyrý jáne qaıta daıarlaý is-sharalarymen, Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi jastar resýrstyq orta­lyqtary arqyly jastarmen keshendi jumys júrgizip, salaaralyq úılestirý jáne aqparattandyrý isine jaýapty bolady», dedi D.Qydyráli.

Mınıstrdiń sózine súıensek, tórtin­shiden, zań jobasy aıasynda Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrliginiń quzyretin tómendegideı tolyqtyrý qarastyrylǵan. Jastarmen jumys jónindegi mamandarǵa úlgilik biliktilik sıpattamalary ázirlenedi jáne ol bekitiledi. Jastar eńbek jasaqtaryn uıymdastyrý jáne monıtorıngteý qaǵıdalary naqtylanady. Jastardy damytý ındeksin jáne ony qoldaný erejeleri engiziledi.

Sonymen qatar jıynda «2014 jylǵy 29 mamyrdaǵy Eýrazııalyq ekono­mı­kalyq odaq týraly shartqa Reseı Federa­sııasynyń azamattary bolyp tabyla­tyn Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıs­sııasynyń jáne Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq sotynyń laýazymdy adamdary men qyzmetkerlerin zeınetaqymen qamsyzdandyrý bóliginde ózgerister engizý týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasyn talqylady.

Májilis depýtattary jalpy otyrysta taǵy birneshe zań jobasyn ekin­shi oqylymda maquldady. Olardyń qatar­ynda Konstıtýsııalyq sot, Adam quqyqtary jónindegi ýákil, Prokýratýra týraly qujattar bar. Jıynda «Qazaq­stan Respýblıkasynyń keıbir kons­tı­týsııalyq zańdaryna Memleket bas­shysynyń 2022 jylǵy  16 naýryzdaǵy Joldaýyn iske asyrý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Konstı­týsııalyq zańynyń jobasy qaraldy.

Sondaı-aq birqatar zań jobasyn ju­mysqa aldy. Jıyn sońynda depýtattar tıisti memlekettik organdar basshylaryna saýal joldady.