Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan halqyna Joldaýynda Prezıdenttiń mandatyn qaıta saılaý quqyǵynsyz, 7 jyldyq bir merzimmen shekteý jóninde usynys aıtty. Bul bastama el arasynda, sarapshylar ortasynda jáne áleýmettik jelilerde qyzý talqylandy. Túrli pikirler týyndady. «Prezıdent bes jylǵa bir, sosyn jeti jylǵa bir ret qaıta saılana ma?» degen suraqtar da bolmaı qalǵan joq.
Jalpy, respýblıka jurtshylyǵy bul usynysty negizinen izgilikti demokratııalyq qadam dep baǵalap, qoldady. Alaıda jasyratyny joq, «bul ózgerister taıaý merzimde júzege aspaıdy» deýshiler de boldy.
Kúdik pen senimniń taıtalasy bolǵandyqtan, Parlament Májilisiniń depýtattary prezıdent saılaýyn merziminen buryn ótkizý týraly usynys engizdi, ol jańa úlgi boıynsha prezıdentti ekinshi merzimge qaıta saılaý quqyǵynsyz, 7 jyldyq bir merzimge saılaý tásilimen ótedi.
Sol sebepti Konstıtýsııaǵa prezıdent saılaýy ótkennen keıin emes, oǵan deıin tıisti ózgerister engizý usynylyp otyr. Bul óz kezeginde joǵaryda aıtylǵan máseleni quqyqtyq jolmen retteıdi. Osylaısha, prezıdenttik ókilettiktiń jalpy merzimi eki merzimnen bir merzimge, ıaǵnı 10 jyldan 7 jylǵa deıin qysqarady.
Prezıdenttik merzimniń bir ret qana bolýy Konstıtýsııanyń jańa erejeleriniń ózgermeıtindigin belgileýmen qamtamasyz etiledi. Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasy 91-babynyń 2-tarmaǵynda belgilengen memlekettiń táýelsizdiginen, respýblıkanyń birtutastyǵy men aýmaqtyq tutastyǵynan, ony basqarý nysanynan basqa, qaıta saılaý quqyǵynsyz bir rettik 7 jyldyq prezıdenttik merzim týraly jańa norma qosylady, ol tıisinshe Konstıtýsııanyń ózgermeıtin prınsıpteri bolyp qalady.
Prezıdenttik laýazym – eń aldymen uly jaýapkershilik. Búkil halyqtyń, tutas memlekettiń tizginin ustaıtyn tulǵa bilimdi, bilikti bolýymen qatar asa úlken jaýapkershilikti sezinýi shart. Sóz ben is úılesýi kerek. Jeti jyl – kez kelgen memleket basshysy úshin saılaýaldy baǵdarlamasyn múltiksiz oryndaýǵa jetkilikti merzim.
Adamzat tarıhy osyndaı aldy-artyn boljap bolmas saıası-áleýmettik, týrbýlentti qubylystardy bastan keship otyr. Qazaq qoǵamynyń da basynan alaǵaı da bulaǵaı kezeńder kóship jatyr. Sondaı kezeńderde eldiń kóshin – er túzese, ádiletti erdiń isin – el jaqtasa kerek.
Infografıkany jasaǵan Amangeldi Qııas, «EQ»
Janarbek ÁShIMJAN,
Májilis depýtaty