Búgingi tańda Almatydaǵy Pedıatrııa jáne balalar hırýrgııasy ǵylymı ortalyǵyn jaryq dúnıege ajalmen alysa kelgen dertti sábılerdiń ómirin uzartyp otyrǵan respýblıkalyq pedıatrııalyq qyzmettiń basty úılestirýshisi, naýqas balalarǵa qatysty medısınadaǵy taǵdyrsheshti qadamdar jasalatyn oryn dep te aıtýǵa bolady.
Ortalyqta onkologııalyq, gematologııalyq nemese sırek kezdesetin keselderge shaldyqqan balaqaılar emdelip, júrek dimkástigimen týylǵan kishkentaı pasıentterge operasııa jasalyp jatady. Bıylǵy Balalar jylynyń Pedıatrııa ortalyǵyna naqty paıdasy, ıgi yqpaly boldy ma, álde ádettegi jumystar jalǵasyp jatyr ma degen saýaldardyń jaýabyn baıandamas buryn, myńdaǵan sábıdi saýyqtyryp, saýapqa bólenip kele jatqan ortalyqtyń qyzmetine 90 jyl tolǵanyna toqtalý paryz.
Osy aıtýly oqıǵaǵa oraı uıymdastyrylǵan «Qazaqstan pedıatrııasy: ótkeni men búgini jáne bolashaǵy» atty halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa otandyq jáne sheteldik 4 myńnan asa balalar dárigerleriniń basyn qosty.
Halyqaralyq konferensııada Densaýlyq saqtaý vıse-mınıstri Vıacheslav Dýdnık Pedıatrııa ortalyǵyn 90 jyldyǵymen quttyqtaı otyryp: «Tuqym qýalaıtyn aýrýlar men týabitti keselderdi anyqtaý maqsatynda jylyna 400 myńnan astam júkti áıel men 1,6 mln-nan astam bala skrınıngpen qamtyldy. Sonymen qatar elimizde 18 qursaqtaǵy náresteni qorǵaý ortalyǵy qurylyp, 1,5 myńnan astam balany damytý kabıneti ashyldy. Qazaqstanda týabitti aýytqýlardy hırýrgııalyq túzetýdiń ınnovasııalyq shaǵyn ınvazıvti ádisteri sátti júzege asyp keledi. Jyl saıyn týabitti keselderi bar jańa týǵan nárestelerge 1,5 myńnan astam hırýrgııalyq ota jasalady. 2021 jyldyń qorytyndysy boıynsha jedel emdeý tıimdiligi 85%-dan asady. Búgingi tańda balalar kardıohırýrgııasy men ıntervensııalyq kardıologııa jaqsy damyp keledi. Jyl saıyn týabitti júrek keselderi bar balalarǵa 3 jáne 4 kúrdelilik deńgeıindegi 2,5 myńnan astam hırýrgııalyq operasııa jasalady. Polıhımıoterapııanyń, gemopoezdik diń jasýshalaryn transplantasııalaý, ıntravıtrealdi hımıoterapııa, aǵzany saqtaıtyn hırýrgııalyq aralasýdyń zamanaýı baǵdarlamalaryn engizý elimizdegi obyrǵa shaldyqqan balalardyń ómirin 74,6%-ǵa deıin uzartyp, jaǵdaılaryn jaqsartýǵa múmkindik berdi», dep atap ótti.
S.Asfendııarov atyndaǵy Qazaq Ulttyq medısınalyq ýnıversıtetiniń rektory Marat Shoranov: «Pedıatrııa jáne balalar hırýrgııasy ǵylymı ortalyǵynyń 90 jyldyq mereıtoıy Balalar jylymen sáıkes kelgeni qýantady. Osy aralyqta ortalyq ozyq medısınalyq tehnologııalardy meńgerip, dıagnostıkanyń, emdeý men ońaltýdyń zamanaýı ádisterin engizdi, elimizge bolashaǵynan úmit kúttiretin myqty jas mamandardy tárbıeledi. Dúnıedegi eń úlken qundylyq – adam densaýlyǵy men bala ómirin saqtaýǵa qosyp jatqan súbeli úlesterińiz úshin barshańyzǵa alǵys aıtqym keledi. Osyndaı baı tájirıbe, klınıkada keńinen qoldanylatyn zamanaýı tehnologııalar, árıne, ujymnyń joǵary kásibıligi – ortalyqtyń tabysty, jemisti jumysynyń kepili», dedi.
Aıtqandaı, alqaly jıynda Pedıatrııa ortalyǵyndaǵy onkogematologııa bólimin ashýǵa muryndyq bolǵan, 54 jylyn onkogematologııa salasyna arnaǵan professor Kúlán Omarova S.Asfendııarov atyndaǵy QazUMÝ-dyń Altyn medalimen jáne Batys Germanııa memlekettik qorynyń V.Geraın atyndaǵy joǵary nagradasymen marapattaldy.
Batys Germanııa memlekettik qory keńesiniń tóraǵasy Davıd Brotskıı osy marapatty tabystap turyp: «Qazaqstandaǵy onkogematologııa ortalyǵy ashylǵanda kóktem bolsa da qar jaýyp turdy. Biz ony jaqsylyqqa balaǵanymyz esimde. Sol 1993 jyldan beri siz ǵasyr indetine aınalǵan onkologııalyq aýrýlardy emdep, talaı baldyrǵanǵa qýanysh syılap kelesiz. Siz myqty maman ǵana emes, «Altyn adamsyz!». Qazaqstandaǵy balalar onkogematologııa salasynyń damýyna qosqan ólsheýsiz úlesińizge tántimiz. Sizdiń bul salada alar ornyńyz erek», dedi.
Mine, osylaısha, Pedıatrııa ortalyǵy emdeý mekemesi ǵana emes, QazUMÝ-dyń kóptegen klınıkalyq kafedralary ornalasqan, dıplomnan keıingi daıarlyq pen dərigerlerdiń mamandyǵyn jetildirý kýrstary úshin taptyrmaıtyn oqý bazasyna aınaldy. «Pedıatrııa», «Balalar hırýrgııasy», «Balalar onkologııasy jáne gematologııasy» salalary boıynsha tájirıbeli mamandar daıarlaý jumystary jolǵa qoıylǵan. Ortalyq mamandary respýblıkanyń barlyq óńirinde pedıatrııa men balalar hırýrgııasynyń ártúrli ózekti máseleleri boıynsha trenıngter men oqytý dáristerin ótkizedi.
Eki kún boıy ótken halyqaralyq konferensııanyń seksııalary «Pedıatrııa jáne neonatologııanyń ózekti máseleleri», «Balalar hırýrgııasy: baǵyttary men zamanaýı ádisteri», «Orfandyq aýrýlardy dıagnostıkalaý men emdeýdiń zamanaýı máseleleri», «Onkologııalyq jáne gematologııalyq aýrýlardy dıagnostıkalaý men emdeýdiń zamanaýı tehnologııalary», «Patologoanatomııalyq dıagnostıkanyń ózekti máseleleri», «Balalarǵa medısınalyq kómek kórsetýdi uıymdastyrýdaǵy meıirgerler róli» atty taqyryptardy talqylady.
Halyqaralyq konferensııa sońynda arnaıy qaýly qabyldanyp, konferensııaǵa qatysýshylar Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy pedıatrııalyq qyzmetti damytýdyń aldaǵy josparlaryn belgiledi.
Konferensııa barysynda klınıkanyń tarıhy men búgini baıandalatyn «Pedıatrııa jáne balalar hırýrgııasy ǵylymı ortalyǵyna – 90 jyl» atty fılm kórsetildi.
Búginde 700-den astam qyzmetkeri bar Pedıatrııa jáne balalar hırýrgııasy ǵylymı ortalyǵy 1932 jyly 28 qarashada qurylyp, Ana men bala densaýlyǵyn qorǵaý ǵylymı-zertteý ınstıtýtynan bastaý alǵanyn eske sala ketken jón.
Klınıkada jylyna jańa týǵan náresteden bastap 18 jasqa deıingi Qazaqstannyń barlyq óńirinen 6 myńnan astam bala dertine shıpa tabady.
Al endi bıylǵy Balalar jyly Pedıatrııa jáne balalar hırýrgııasy ǵylymı ortalyǵyna naqty ne berdi? Balalar jylynda birinshi kezekte Ortalyqta sırek keselderge dýshar bolǵan balalarǵa medısınalyq kómek kórsetýdi jetildirý úshin orfandyq aýrýlar men olardy emdeýge arnalǵan dárilik zattardyń tizimi keńeıtilgen. Oǵan qosa «Qazaqstan halqyna» qoryna sırek kezdesetin (orfandyq) aýrýlardyń tizbesine kirmegen pasıentterdi qymbat preparattar men dári-dármekpen qamtamasyz etý múmkindigin qarastyrý qajettigi týraly usynystar berilip otyr. Sonymen qatar orfandyq aýrýlary bar balalarǵa kómek kórsetýdi jetildirý jónindegi tujyrymdama ázirlendi.
Ekinshi tyndyrylǵan is – bıylǵy aqpan aıynan bastap Qazaqstanda tuqym qýalaıtyn aýrýlarǵa jańa týǵan balalardy iriktep skrınıngteýde tandemdik mass-spektrometrııa ádisimen tájirıbe almasýdyń qanatqaqty jobasy iske qosyldy. Bul balanyń tamaqtanýyn túzetýdi jetkilikti túrde erte bastaýǵa jáne osyndaı naýqastardy basqarý ádisin anyqtaýǵa múmkindik beredi. Atalǵan skrınıngtiń nátıjesinde, dıagnostıkanyń naqty bir ádisterine, mamandarǵa, dárilik terapııaǵa degen qajettilik qanshalyqty ekeni eseptelinedi. Osy málimetterge súıene otyryp, keıbir sırek kezdesetin aýrýlardy erte dıagnostıkalaýdyń odan ári qaraıǵy ádisi anyqtalady.
Úshinshiden, Balalar jylynyń aıasynda, bıyl Qazaqstanda alǵash ret halyqaralyq tirkeý arqyly (Germanııa) týys emes donordan súıek kemigin allogendik transplantasııalaý bastalǵan. Budan ári qaraı da týys emes sheteldik donorlardan gemopoezdik diń jasýshalaryn transplantasııalaý isi jalǵasyn tapqaly otyr.
Osylaısha, búgingi tańda Pedıatrııa jáne balalar hırýrgııasy ǵylymı ortalyǵynda súıek kemigin transplantasııalaýdyń biregeı otalary qolǵa alyndy. Kardıohırýrgııa damý ústinde, ıntervensııalyq kardıohırýrgııa qoldanylady, hımıoterapııanyń ınnovasııalyq tehnologııalary engizilgen. Ortalyqta asqazan-ishek joldarynyń, keýde bóligi men basqa da týabitti derttermen dúnıege kelgen balalardyń densaýlyǵyn túzetýdiń ınnovasııalyq ádisterin qoldana otyryp, túrli kúrdeli otalar júrgiziledi.
Munyń barlyǵy tizbelep shyǵýǵa ǵana ońaı bolǵanymen, bul – ortalyqtaǵy júzdegen dárigerdiń kúndelikti, táýlikpen sanaspaıtyn naýqas balalardyń densaýlyǵy úshin kúresi, eren eńbegi, ǵumyry, dertti sábılerdiń ómir súrýge degen qushtarlyǵy desek te bolady.
ALMATY