Almatyda ótken halyqaralyq qonaq úı forýmynda atalǵan segmenttiń oıynshylary, táýelsiz sarapshylar deńgeıinde ishki týrızmdi damytý jaıy talqylandy. Bıyl besinshi ret uıymdastyrylǵan forýmǵa Fransııa, BAÁ, Grýzııa, Pákistan, Reseı, О́zbek- stan, Qyrǵyzstan, Tájikstan jáne Qazaqstannyń qonaq úı bıznesi ındýstrııasynyń sarapshylary qatysty.
Jıyn barysynda koronavırýstan keıingi salanyń ahýaly, sondaı-aq ishki týrızmdi damytý máseleleri ashyq aıtyldy. Birer jyl boıy shetelge saıahattaý múmkindiginiń shektelip qalýynan elishilik týrızmge nazar aýdaryla bastaǵany belgili. Endi saıahatshylardyń betalysyn ishki týrızmniń paıdasyna burý ǵana qaldy. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev týrızmdi ekonomıkanyń tabysy mol salasyna aınaldyrý úshin keshendi jáne mazmundy jumys júrgizý qajettigin, shetel tájirıbesinen úlgi alýǵa bolatynyn, kórme-prezentasııa, forýmdar men býkletter máseleni sheshpeıtinin jıi aıtady.
Dúnıejúzilik saıahat jáne týrızm keńesiniń boljamy boıynsha 2022-2032 jyldar aralyǵynda bul salada jańa betburystar bolady. Álemdik ekonomıkadaǵy týrızm jáne saıahat ındýstrııasy jylyna orta eseppen 5,8 paıyzǵa ósip keledi. Halyqaralyq uıymnyń málimetteri týrızm arqyly 126 mln qosymsha jumys orny ashylatynyn kórsetedi. Munyń bári týrızm ındýstrııasyn qalpyna keltirý transformasııanyń jańa múmkindikterine aınalatynyn kórsetedi.
Qazaqstandaǵy týrızm ındýstrııasy ókilderiniń baıandaýynsha, jyl basynan bastap elimizge kelgen týrıster sany artqan. Eger 2021 jyly olardyń sany 7 mln-ǵa jýyq adamdy qurasa, jyldyń sońyna qaraı 8 mln-ǵa jetedi degen boljam bar. Almaty klasteri 2022 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda eldegi eń tanymal týrıstik baǵyt boldy. Jyl basynan beri Qazaqstanǵa kelgen sheteldik týrısterdiń jartysy, al otandyq týrısterdiń úshten biri Almatyǵa at basyn burdy. Ekinshi oryn – Astana qalasy men Aqmola oblysynyń enshisinde. Bul óńirlerge elge kelgen árbir besinshi týrıst, ıaǵnı Qazaqstanǵa at izin salǵan barsha týrıstiń shamamen 22 paıyzy kelgen. Batys pen shyǵys óńirler baǵytynda da ótken jyldarmen salystyrǵanda ósim bar.
Kórshi Reseıde ishinara mobılızsııa jarııalanǵan soń Qazaqstanda ishki-syrtqy baǵyttaǵy poıyz ben ushaq bıletteri qymbattap, páteraqy jáne qonaq úı jaldaý quny da kúrt ósti. Elimizde osy rette qonaqúılerdiń baǵasyn tejeıtin baqylaýshy organ joq ekeni belgili bolyp qaldy.
Visit Almaty týrıstik aqparattyq ortalyǵy dırektorynyń orynbasary Baýyrjan Pazylqaıyrdyń aıtýynsha, jyldyń alǵashqy jartysynda Almaty men Astana qalalaryndaǵy qonaq úılerdiń ortasha tolý kórsetkishi 38,4 paıyz bolsa, maýsym aıynda 80 paıyz, al tamyz aıynda 90 paıyzdan asyp jyǵylǵan.
«Kazakh Tourism» ulttyq kompanııasynyń júıelik sharalardy júzege asyrý departamentiniń dırektory Tımýr Qojýbekov dál qazir týrısterge arnalǵan jatyn-jaılardy 205 myńnan 220 myńǵa deıin ulǵaıtý boıynsha jumys júrgizilip jatqanyn atap ótti. Bul básekelestik ortada baǵanyń deńgeıin suranys qalyptastyrady. Memleket el ishindegi keıbir baǵyt boıynsha joldama qunyn sýbsıdııa arqyly arzandata alady, al syrtqy baǵyttaǵy bılet baǵasyna aralasýǵa mindetti emes, oǵan quzyry da joq. Qazir qonaq úı bıznesin barlyq óńirde sýbsıdııalaýdyń qajeti shamaly. Aqtaý, Astana, Almaty baǵytynda birshama ósim bar. Endi shyǵys, ortalyq jáne soltústik aımaqtardaǵy qonaq úı bıznesin aıaǵynan tik turǵyzýǵa nazar aýdarý kerek.
Jıynda memlekettiń qonaq úı bıznesine el ishindegi ınvestorlardy tartýǵa múddeli bolyp otyrǵany aıtyldy. Qazaqstanda eqonaq aqparattyq júıesi engizildi. Sonyń kómegimen elge keletin týrısterdi onlaın baqylaýǵa bolady. T.Qojýbekovtiń aıtýynsha, bul júıe sheteldikterdi tirkeýge jáne bıznes-prosesterdi ońtaılandyrýǵa múmkindik berdi. Sarapshy memleket budan ózge de qoldaý sharalaryn kórsetýge daıyn ekenin jetkizdi. Atap aıtqanda, qonaq úı qurylysy shyǵyndaryn, jeńildetilgen nesıeleý jáne ınvestısııalyq preferensııalardyń 10 paıyzyn memleket tóleıdi. Investor kem degende 600 mln teńge salýǵa daıyn bolsa, memleket oǵan preferensııalar berýge daıyn.
«Biz áýe-temir jol tasymaldaýshylaryna yqpal etetin ýákiletti organ emespiz. Bul jumyspen Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligi Azamattyq avıasııa komıteti aınalysady. Baǵa belgileý áli de kásipkerlerdiń quzyrynda. Memleket tek sýbsıdııa bere alady. Meniń bilýimshe, ótken maýsymda memleket keıbir reısterdi sýbsıdııalaýǵa qarajat bóldi», dedi T.Qojýbekov.
Ishki týrızmdi damytýda memlekettik qoldaý da mańyzdy. Elimizde bul baǵytta memlekettiń sýbsıdııasymen qarjylandyrylǵan birneshe baǵdarlama bar. Birinshi baǵdarlama boıynsha qaryz alýshyǵa bes jyl merzimge 6 paıyzdyq mólsherleme bolsa, ekinshi «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» baǵdarlamasy bes jylǵa 7 paıyzdy usynady. Mádenıet jáne sport mınıstrligi men «Kazakh Tourism» ulttyq kompanııasy nesıeni óteý merzimin uzartý baǵyty boıynsha Úkimetke usynystar ázirlep jatyr.
Osy ortada týrıstik keshbek jaıly birazdan beri aıtylyp júr. Biraq keıbir sarapshylar bul júıeni búgin-erteń iske qosýǵa daıyn emestigimizdi, aldymen týrıstik qyzmet týraly zańǵa ózgertýler engizý qajettigin aıtyp qalady.
«Úkimet pen Parlamenttiń qoldaýymen keshbekti engize alatynymyzǵa senimdimin. Biraq onyń qashan engiziletini týraly aıta almaımyn. Bul usynys Premer-Mınıstr Á.Smaıylovtyń qatysýymen ótken Úkimet otyrysynda maquldandy», dedi T.Qojýbekov.
2022 jyldyń 1 qańtarynan bastap Qazaqstanda «Kids go Free» júıesi keshbek jónindegi baǵdarlamanyń alǵysharty degen pikir de bar. «Kids go Free» el ishinde saıahattaý úshin týrpaket satyp alǵan kezde memleket kámeletke tolmaǵan balalardyń áýe bıletteriniń qunyn 100 paıyzyn sýbsıdııalaıdy. «Kazakh Tourism» agenttiginiń málimetinshe, balalar áýe bıletteriniń tolyq sýbsıdııalanýy arqyly qazaqstandyq otbasylarǵa el boıynsha týrlar úshten birine jýyq baǵaǵa arzandaıdy.
«Bul baǵyt boıynsha otbasy shyǵynynyń úshten birine deıin memleket esebinen bolady. Sýbsıdııalanǵan áýe bıletteri arqyly biz otbasylyq demalysqa qol jetkizemiz. Osy ýaqytqa deıin 600 otbasy baǵdarlamanyń múmkindigin paıdalandy. 19 mln halqy bar Qazaqstan úshin bul kóńilge qonymdy kórsetkish emes, bári ýaqyttyń enshisinde», dep atap ótti T.Qojýbekov.
Halyqaralyq sarapshylar da elimizdegi týrızmdi damytýǵa qatysty óz pikirlerimen bólisti. Mamandar qyzmet kórsetý salasyn iri qalalarda ǵana emes, aýyldyq jerlerde de damytý kerek dep esepteıdi, ishki baǵyttaǵy áýe-temirjol tasymaly, qonaq úı segmentindegi baǵanyń keminde 10 paıyzyna memleket tarapynan sýbsıdııa bólingenin jón kóredi.
Qazaqstanda ishki-syrtqy baǵyttaǵy áýe bıletteri qunynyń qymbattyǵyn Pákistan qonaq úı qaýymdastyǵy tóraǵasynyń aǵa orynbasary Mansýr Shah da aıtyp berdi. Ol 30 jyl buryn álemniń týrıstik kartasynda Túrkııaǵa kópshiliktiń nazary múldem aýmaǵanyn aıta kele, el bıligi áýe-temir jol tasymaly bıletin memlekettik sýbsıdııa esebinen tómendetkenin jetkizdi. Teńiz jaǵasyna el qondyrdy, is bastaımyn degenderge kezeń-kezeńimen paıyzy jeńildetilgen nesıe berdi. Birikken Arab Ámirlikterinde de osy sııaqty qoldaý kórsetildi. Iri áýe kompanııalary men transferttik hab qurý arqyly jyl saıyn mıllıondaǵan týrıster at basyn bura bastady. Týrızmmen birge qonaq úı bıznesi, otandyq jeńil ónerkásip kúre tamyryna da qan júgirdi. Sondaı-aq kelesi másele – 3-4 juldyzdy qonaq úılerdi kóptep salý qajettiligi. «Dál osy salaǵa ázirge jetkilikti kapıtal salynbaǵan. Elıtalyq jáne qymbat emes, bólmeleri taza, servısi jaqsy, baǵasy qoljetimdi meıramhanalary bar ortasha qonaqúıler suranysqa ıe», dedi spıker.
Ol sondaı-aq el úkimeti Qazaqstandy álemge tanýǵa baǵyttalǵan qadamdar jasap jatqanyn, qazaqtyń mádenıeti, tarıhynan álem qulaǵdar bola bastaǵanyn da aıtyp ótti. Biraq áli de kóp dúnıe qolǵa alynýy kerek. Infraqurylymǵa ınvestısııa salyp, týrızm qyzmetkerlerin oqytý qajet. Bul faktor kelýshilerge el týraly jaǵymdy áser qaldyrý úshin mańyzdy.
Osy ýaqytqa deıin sarapshylar qonaq úı bıznesine ShOB-tyń múmkindigin jumyldyrý jaıly talaı ret aıtty. Iаǵnı týrızm qaıda bolsa ShOB sonda bolýy qajettigin, tipti bes juldyzdy qonaq úılerdegi tósek jamylǵysynan bastap bir ret qoldanatyn jeńil aıaq kıimderdi daıyndaýǵa otandyq jeńil ónerkásip ónimderin daıyndaý keregin eskertti. Qyrǵyzstan, О́zbekstan qonaq úılerindegi tósek jamylǵysynan bastap, ydys aıaqqa deıin otandyq ónimdi qoldanatynyn osy kezge deıin talaı ret kórgenbiz. Bul tarapta uıatty ekenimiz baıqalady.
Grýzııanyń qonaq úı sharýashylyǵy ınstıtýty bas dırektorynyń orynbasary Ana Abramıshvılı eldiń týrıstik tartymdylyǵynyń jetistigi qyzmet kórsetýde ekenin jetkizdi. Eger qonaq úı máziri otandyq ónimdermen tolyǵyp jatsa, ekonomıkanyń kúre tamyryna qan júgiredi. Grýzııa qonaq úıleriniń otandyq ónimdermen qamtamasyz etilýi qalypty jaǵdaı. О́ıtkeni birinshi kezekte otandyq ónimderge nazar aýdarylady. Týrızm segmentindegi trend – bir ret barǵan adamdardyń qaıta oralýyna, udaıy saǵynyp turýyna basymdyq beredi, bar múmkindigin osy baǵytqa jumyldyrady.
«Sala damýynyń kilti – jas mamandardy daıarlaýda. Sheteldik týrıster aǵynyn tolyq ashyp, ulǵaıtý úshin osy salanyń mamandaryn daıarlaýdyń mańyzy zor», dedi Grýzııadan kelgen qonaq.
Aty álemge tanylǵan alpaýyt kompanııalar bizdiń týrızm segmentine kelýge asyǵyp otyrǵan joq. Bul elimizge ǵana emes, jan-jaǵymyzǵa da ortaq jaǵdaı. Pandemııa osy salanyń iskerlik belsendiligine syzat túsirdi.
TMD elderindegi Accor qonaq úıleri jelisiniń bas dırektory Aleksıs Delarofftyń aıtýynsha, qoǵamdyq sana pandemııanyń saldarynan áli aıyqqan joq. Otandyq qonaq úıler qonaqtardyń kelesi tolqynyn kúzde – kórmeler men iskerlik is-sharalar kezinde kútedi. Bul jyl biraz adamǵa osy sala úshin jaǵymdy jańalyqtarmen jabylady, pandemııaǵa deıingi deńgeıge oralady dep oılaýǵa múmkindik berip tur. Al barynsha salqynqandy qazirgi deńgeıge mıgrasııalyq týrızm sebep bolyp otyr. Oǵan senip qalýǵa bolmaıdy, biz pandemııaǵa deıingi kórsetkishke 2023 jyly jetemiz, deıdi A.Delaroff. Iаǵnı qazirgi mıgrasııalyq týrızm atalǵan ındýstrııaǵa et pen teriniń arasyndaǵy jel tárizdi bolmashy ǵana áser etedi. Bul kezeńde tabysty ártaraptandyrýǵa baǵyttaǵandardyń ǵana bási basym bolady.
«Biz rekreasııalyq týrıstik ındýstrııada-aq bıznesti odan ári damytý múmkindikterin kórip otyrmyz. Úkimettiń osy salaǵa dem bergenin qalaımyz», dedi ol. Sheteldik sarapshy aıtyp ótkendeı, osy baǵyttaǵy suranysqa ıe baǵyttardyń biri – laıfstaıl úlgisindegi qonaq úıler. Bul – eń aldymen jergilikti turǵyndarǵa baǵyttalǵan ınfraqurylymdyq nysandar. Basqa elge kelgen týrıster jergilikti turǵyndarmen tanysqandy unatady. «Bul baǵyt ShOB pen qonaq úı bıznesiniń ıntegrasııasyn jyldamdatatynyn kórip júrmiz. Shyǵys Qazaqstannyń taýlarynda, Almaty men Astananyń aınalasynda laıfstaıl úlgisindegi qonaq úılerge suranys basym», dep sózin túıindedi A.Delaroff.
ALMATY