«Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy Qazaqstandaǵy qolaıly jáne senimdi retteýshilik bazanyń jarqyn mysaly bola alady. О́ıtkeni onyń normatıvtik quqyqtyq negizi Ulybrıtanııanyń, Sıngapýrdyń, Gonkongtyń, Birikken Arab Ámirlikteriniń úzdik álemdik tájirıbesine súıene otyryp ázirlengen. Anglııa men Ýelstiń ortaq quqyǵyna negizdelgen AHQO zańnamasy Qazaqstanda bıznesti qaýipsiz júrgizý úshin barlyq jaǵdaıdy jasaıdy.
AHQO retteýshi rejiminiń mańyzdy mindetteriniń biri – qarjy ortalyǵynyń ıýrısdıksııasynda tirkelgen kompanııalar qyzmetiniń aıqyndyq dárejesin, ıaǵnı zańdylyǵyn arttyrý úshin kóleńkeli bızneske qarsy sharalar keshenin ázirleý. Atap aıtqanda, aqshany jylystatýǵa qarsy kúrestiń qarjylyq sharalaryn ázirleý tobynyń (FATF) standarttary men usynymdaryna sáıkes Qarjy qyzmetterin retteý jónindegi komıtet (AFSA) aqshany jylystatýǵa, terrorızmdi qarjylandyrýǵa jáne sanksııalarǵa qarsy kúres boıynsha AHQO erejelerin ázirledi. Mysaly, qarjy ortalyǵy iske qosylǵaly beri túpkilikti benefısıarlyq menshik ıesin ashý erejelerin engizdi. Bul óz quzyreti arqyly zańsyz qarjy aǵyndaryna tosqaýyl maqsatynda daıyndaldy. Bul halyqaralyq uıymdarǵa bıznesti ashyq jáne olardyń bedeline qaýip tóndirmeıtindeı etip júrgizýge múmkindik beredi.
Finreview.info resýrsynyń habarlaýynsha, osy jyly Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymy «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń salyq rejiminiń salyq ashyqtyǵynyń jahandyq standarttaryna sáıkestigin moıyndady. Bul AHQO-da zııandy salyq tájirıbesi aıasynda óz ıýrısdıksııasyn paıdalanýǵa qarsy turý úshin jetkilikti quraldar bar ekenin bildiredi.
Osy maqsatta 2021 jylǵy jeltoqsanda AFSA EYDU usynysy boıynsha jáne Qazaqstannyń Qarjy mınıstrligimen kelise otyryp, korporatıvtik tabys salyǵyn, qosylǵan qun salyǵyn tóleý boıynsha salyqtyq jeńildikterdi qoldanatyn AHQO qatysýshylarynyń naqty qatysýy týraly erejeni qabyldady.
Bul ereje ne úshin qajet? Halyqaralyq qarjy ortalyqtary (AHQO-ny qosa alǵanda) óz qatysýshylaryn birqatar qyzmetti kórsetýden – banktik, saqtandyrý, ınvestısııalaýdan alǵan tabystary boıynsha korporatıvtik tabys salyǵyn tóleýden bosatady. Degenmen álemdik tájirıbe kórsetkendeı, mundaı artyqshylyqtardyń keri jaǵy jeńildikti tártipti teris paıdalaný táýekelderi bolýy múmkin.
EYDU derekteri boıynsha ulttyq zańnamadaǵy kemshilikterdiń jáne ártúrli elderdiń salyq júıeleri arasyndaǵy sáıkessizdikterdiń saldarynan memleketter jylyna 100-240 mlrd dollar joǵaltady. Bul álemdik korporatıvtik tabys salyǵy túsiminiń 4-10 paıyzyna teń.
Qarapaıym mysaldy qarastyraıyq. Depozıtterdi qabyldaý jáne shot ashý úshin AHQO retteýshisi lısenzııasy bar bir bank basqa elderdegi klıentterge qyzmet kórsetedi delik. Mundaı bank qazaqstandyq qarjy ortalyǵynyń naqty ıýrısdıksııasynda bolmaýy múmkin, biraq AHQO-dan tys alynǵan tabysqa salyqtan bosatý múmkindigin paıdalanady. Bul jaǵdaıda bank birden birneshe ıýrısdıksııaǵa – onyń ishinde lısenzııasy bar AHQO-nyń ózine, sondaı-aq ol naqty jumys isteıtin elderge zııan keltiredi.
«Qatysýshylardyń naqty qatysýy týraly Erejeni qabyldaý arqyly AHQO Qazaqstannyń BEPS (Base Erosion and Profit Shifting) standarttaryn saqtaýy úshin EYDU-nyń «ekonomıkalyq qatysý» talabyn engizý týraly usynymdaryn oryndady. Erejege sáıkes endi atalǵan salyq jeńildikterin paıdalanatyn qarjy ortalyǵynyń rezıdentteri AHQO-da bar ekenin rastaýy kerek. Máselen, biz mysalǵa alǵan bank AHQO-da kiris ákeletin negizgi qyzmet túrlerin júzege asyrýy kerek, sondaı-aq jumsalǵan shyǵyndar men qyzmet kólemine tartylǵan qyzmetkerler sanynyń sáıkestigin dáleldeý qajet. Bul AHQO-dan tys qyzmet nátıjesinde alynǵan paıda salyqtan bosatylmaıdy degendi bildiredi», dep jazdy Finreview.info.
AHQO-nyń kóleńkeli ekonomıkamen jáne zııandy salyq qyzmetimen kúrestegi halyqaralyq deńgeıde moıyndalýy Qazaqstanda bıznespen aınalysqysy keletinder úshin, otandyq kásipkerler úshin, óz kapıtalymen elimizge kirýge nıetti sheteldik kompanııalar úshin trıgger bolýy múmkin.
«Qazirgi tańda AHQO transshekaralyq bıznes úlgisi bar kompanııalar úshin tolyqqandy alań bolyp sanalady. Aǵylshyn jáne Ýelstiń jalpy zańdaryna negizdelgen kúshti quqyqtyq baza jáne qolaıly retteý rejimi qarjy ortalyǵyna qatysýshylardyń qarjylyq turaqtylyǵyn qamtamasyz etedi jáne olardyń salyq jeńildikterin teris paıdalanýyna jol bermeıdi. EYDU joǵary baǵalaǵan ashyq salyq júıesin qurý – jańa Qazaqstannyń damyǵan ekonomıka jolyndaǵy qadamdarynyń biri ǵana», deıdi Finreview.info sarapshylary.