Ádette qys qamyna jazdyń kúni kiriser edi. Sharýaǵa ebi bar basshylar otyn-kómirdi túgendep, jylý qazandyqtaryn qadaǵalap, aqaý bolsa, retke keltirip qoıady. Bizde qalaı? Ábden qys túsip, qıraǵanda baıbalam salamyz. Aıtpaı keletin tabıǵı apat emes, keteýi ketip turǵan temir qarýsyz kózge kórinbeýshi me edi?! Sodan uzyn-sonar jıyn ótkizip, «másele nazarymyzda» dep, sýyq páterde jylý kútken halyqty jubatamyz. Aıtaıyq dep otyrǵanymyz – túpkilikti sheshile qoımaǵan Rıdder qalasyndaǵy jylý energııa qazandyǵynyń problemasy.
Eske sala ketsek, 5 qarasha kúni keshki saǵat 20:00-de jylý qazandyǵynyń kúl shyǵarý júıesindegi stansada sorǵy isten shyǵyp, №1 qazandyq agregatynyń qosalqy jabdyǵy apatty jaǵdaıda ajyratylǵan edi. Sóıtip, 22 myńnan astam abonent jylýsyz qalǵan. Jo-joq, resmı jaýapqa súıensek, jylý berý azaıtylǵan. Sodan beri bul másele túbegeıli sheshile qoımaǵan sekildi. Quzyrly organdar qazandyq jospardaǵydaı jumys istep tur degenimen, kópqabatty turǵyn úıler áli de jylyna qoımaǵan. Onyń ústine, syrtta -30-35 gradýs aıaz qysyp tur.
– Qazandyqtardyń bári istep turǵan kórinedi. Biraq úı jylyna qoıǵan joq. Salqyn. Oranyp, qymtanyp otyrmyz. Keshkisin elektrli pesh qosamyz. Qystan qalaı shyǵamyz, bilmeımin. Balalar úshin ýaıymdaımyz, – deıdi ózin Quralaı dep tanystyrǵan qala turǵyny.
Turǵyndardyń aıtýynsha, bul másele bıyl ǵana emes, birneshe jyldan beri sheshilmeı keledi. Qazir alty qazandyqty lekerlep iske qosqanymen, qanshalyqty uzaqqa barady, belgisiz.
Aıta ketsek, ústi peıish, asty kenish qalada 56 myńnan astam adam turady. Turǵyndardyń deni – kenshiler. Qap degizeri, eldiń ekonomıkasyn arttyrý úshin kúndiz-túni jeti qat jer astynda eńbektenip júrgen turǵyndardyń jylýǵa zar bolyp otyrǵany. Jergilikti basshylardan halyq úmit úzgenge uqsaıdy. Aıtylǵan ýádege de sengen syńaı tanytpaq emes.
– Bizdi qur ýáde jylytpaıdy. Kádimgi jylý kerek. Terezelerge muz qatty. Dalada -35 gradýs aıaz, úıde +14 gradýs qana. Mektepter tús áletinde ǵana jylıdy, tańerteń, keshke sýyq, – deıdi qalanyń jylýyna alańdaǵan turǵyn E.Iаkovleva.
Bir emes, birneshe turǵynmen sóılestik. Basym kópshiliginiń aıtqany, jylýdyń azdyǵy. Olardyń pikirine qaraǵanda, jergilikti basshylardan budan bylaı paıda joq kórinedi. Sondyqtan máseleni Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev nazaryna alsa degen tilekterin aıtty alańdaǵan jurt.
Jylý qazandyǵyna baılanysty áleýmettik jelide jazylǵan pikirlerdi sholyp ótseńiz de, jergilikti bıliktiń qaýqarsyz ekenin jazady basym jurt. Kim bilsin?! Al oblys ákimi Danıal Ahmetovtiń habarlaýynsha, Rıdder jylý elektr ortalyǵynda jumys jalǵasyp jatyr.
«Jaǵdaı jeke baqylaýynda. Qazirgi ýaqytta JEO ınfraqurylymyn qalpyna keltirý aıaqtalýda. «Bager» sorǵysy eki ret sý astyna batyp, sorǵylar apattyq jaǵdaıda boldy. Qazir jaǵdaı túzeldi. Endi jabdyqtardyń durys jumys isteýin qadaǵalaý mańyzdy. О́kinishke qaraı, tek tórt qazandyq jumys isteıdi. Onyń úsheýi ortasha, bireýi joǵary qysymmen jylý taratyp tur. Eki qazandyqtyń agregaty jóndelýde. №4 qazandyqta iske qosý, retteý jumystary júrgizilip, tolyq iske qosyldy. Al №5 qazandyq tolyǵymen tekserilip, qajetti jabdyqtarmen jabdyqtalǵan. 5 jeltoqsanda jylytý júıesine qosylady. Qosymsha aıta keterligi, qajetti 75 jumysshynyń stansada apatqa deıin 29-y ǵana jumys istegen. Búgingi tańda jumysshylar jumysqa qabyldanyp, jınaqtaldy. Sondaı-aq JEO-da 130 adam turaqty jumysta. Barlyq aqaý tez arada joıylady», deıdi oblys ákimi Danıal Ahmetov.
Aıtqanyndaı, aqaýlar tez arada joıylsa, jaqsy. Biraq JEO-nyń 80 paıyzyna kúrdeli jóndeý júrgizý kerek kórinedi. Tipti keńes ókimeti qulaǵaly jóndeý kórmegen degen de derek bar.
Bizdiń bilýimizshe, Rıdder JEO 1997 jyldan bastap jekeniń qolyna ótken. Áýeli amerıkalyq AES kompanııasy alyp, keıin «Green Energy Q» kompanııasy satyp alypty. Búgingi ıesi de atalǵan kompanııa. Qazir kompanııa basshylyǵyna qatysty oblystyq prokýratýra tergeý, tekserý jumystaryn júrgizip jatqan sekildi.
Qosymsha aıta keterligi, О́skemendegi kópqabatty birneshe úıdiń sýyp ketkendigi týraly habar tarady. Tipti JEO-da apat oryn aldy degen jazbalardy da kózimiz shaldy. Anyq-qanyǵyn bilý úshin «О́skemen JEO» baspasóz qyzmetine suraý salǵanbyz. Olardyń aıtýynsha, «О́skemen JEO» JShS jabdyqtary shtattyq rejimde turaqty jumys istep tur. Ortalyqta 7 qazandyq jáne 6 týrboagregat bar. Jelilik sýdyń temperatýrasy – 90ºS. Tómen aýa temperatýrasyn eskere otyryp (túnde -35 -40 gradýsqa deıin) stansanyń barlyq qýaty temperatýra rejimin 100 gradýsqa deıin kóterip otyrady.
Al Rıdderdegi JEO qazandyqtary tolyǵymen qashan, qaı kúni qalypqa keltiriletinin dóp basyp eshkim aıtpady. Máseleniń mán-jaıyn búge-shigesine deıin bilmek bolyp, Rıdder qalasy ákimdigine habarlastyq. Resmı jaýap joq.
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Rıdder qalasy