Táý eter táýelsizdik merekesi qarsańynda mádenıet qaıratkeri, alashtanýshy ǵalym Bolatbek Tólepbergenniń «Azattyq ańsaǵan» kitabynyń tusaýy kesildi. Kópshilik qaýymǵa usynylǵan derekti jınaq – 1986 jylǵy Jeltoqsan kóterilisi týraly. Basty keıipker – sol kezdegi Almatydaǵy Teatr jáne kórkemsýret ınstıtýtynyń stýdenti, jeltoqsanshy Qurmanǵazy Aıtmurzaev.
Kitapta keıipkerdiń joldastarymen birge stýdenttik jataqhanalardy aralap, jastardy qalaı alańǵa shyǵýǵa úgittegeni jazylǵan. Túrli urandarymen azamattyq ustanymyn ashyq jetkizgen qaısar azamattyń túrmeniń kermek dámin tatqany jaıly da syr shertiledi. Buǵan qosa avtor Jeltoqsan kóterilisine qatysty maǵlumattardy da naqty derektermen keltiredi. Osylaısha, qalamger táýelsizdikke umtylǵan qazaq balasynyń bolmysyn ashý arqyly kóterilistiń beımálim qyrlaryn baıandaıdy.
– Avtor Bolatbek Tólepbergen – Jeltoqsan kóterilisin zerttep júrgen azamattardyń biri. Kitap – ádebı shyǵarma emes, arhıvtegi qujattarǵa, táýelsizdikke tegeýrin bergen sol kúnder týraly faktilerge súıenip jazylǵan hronıkalyq detektıvtik shyǵarma. Jalpy, Jeltoqsan kóterilisi ulttyq sana oıanǵanynyń kórinisi boldy. Bizdiń alańǵa shyqqandaǵy sebep, árıne, D.A.Qonaevtyń hatshylyqtan túsip qalýy. Degenmen arǵy jaǵynda dinimiz ben dilimizge qaýip tónip, ana tilimizde kóshede sóılesýge uıalatyndaı jaǵdaı keshkenimiz de áser etti. Sondyqtan uıymdastyrý jaǵyn 4-5 stýdent túnimen ınstıtýttardy aralap, úgit-nasıhat júrgizgenimiz, olardyń ertteýli turǵan attaryna tek mingizip qana kettik. Oǵan ózderi daıyn boldy, – deıdi Qurmanǵazy Aıtmurzaev.
Kitap jalpy tarıhshylarǵa, repressııa taqyrybyna, Jeltoqsan kóterilisine qyzyǵýshylyq tanytqan barsha oqyrmanǵa, jastarǵa, joǵary oqý oryndarynyń stýdentterine arnalǵan. Avtor tarıhı aqtańdaqtar máselesin búgingi kózqaras turǵysynan jiti saralap, jete zerttegen. Keıipkerdiń taǵdyr talaıy men taǵylymynan jurtshylyqqa, ásirese jastarǵa alar tálim jeterlik.
Myń dana taralymmen jaryq kórgen kitap úsh taraýdan turady. Birinshi taraýda «Azattyq ańsaǵan» derekti hıkaıaty, ekinshi taraýda kitap keıipkeri týraly «Serke» derekti fılminiń ssenarııi, al úshinshi taraýda avtordyń «Jeltoqsan qaharmany» Qurmanǵazy Aıtmurzaevty nasıhattaý barysyndaǵy sharalardyń materıaldary berilgen. Jalpy, kitaptyń jaryq kórýine demeýshilik kórsetken kásipker, belgili mesenat, Jeltoqsan kóterilisine qatysýshy qaharmannyń biri, kitap keıipkeriniń dosy Nurlan Esqalıev. Aıta keteıik, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq akademııalyq kitaphanasynda uıymdastyrylǵan is-sharaǵa Jeltoqsan kóterilisi týraly halyqaralyq deńgeıde jıyn ótkizgen Sabyr Qasymov, Eltańba avtorynyń biri Jandarbek Málibekov, zııaly qaýym ókilderi, jeltoqsanshylar men mektep oqýshylary qatysty.
Zeıin ERǴALI,
«Egemen Qazaqstan»