Parlamenttiń jańa reglamenti

Májilistiń Zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma komı­tetiniń tóraǵasy Arman Qojah­metovtiń aıtýynsha, Par­lament jumysynyń reglamen­tine Memleket basshysy basta­ma­shylyq etip, referendýmda qoldaý tapqan konstıtýsııalyq reforma erejelerin iske asyrý tártibin belgileıdi. Qaýly 2023 jylǵy 1 qańtardan bastap qoldanysqa engiziledi.

«Parlament reglamentine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly usynystardy qaraý boıynsha birlesken komıs­sııa tıisti jumys júrgizdi. Birlesken komıssııaǵa Parlament depýtat­tary men komıtetteriniń 50-den asa usynysy kelip tústi. Par­lament reglamentine usynylatyn túzetýler elimizde júrgizilgen konstıtýsııalyq reformanyń erejelerin iske asyrý tártibin belgileıdi», dedi depýtat A.Qojahmetov.

Bul turǵyda ol osy mańyzdy ózgerister men tolyqtyrýlar týraly tolyǵyraq baıandap berdi.

«Konstıtýsııalyq zańdardy tek qana Parlament palatalarynyń birlesken otyrysynda qaraý týraly túzetýdiń Konstıtýsııaǵa engizilýine baılanysty osy tártipti Parlament reglamentinde bekitý usynylady. Atap aıtqanda, reglamentti «Kons­tıtýsııalyq zańdardy qabyl­daý» dep atalatyn 4-1 jańa taraýmen tolyqtyrý usynyldy. Konstıtýsııalyq zańdardyń jobalary boıynsha keminde eki oqylym ótkizý mindetti bolady. Konstıtýsııalyq zań jobasy Parlament Májilisinde tirkeledi. Zań jobasynyń kóshirmesi eki kúnnen aspaıtyn merzimde Senatqa jiberiledi.

Konstıtýsııalyq zań jobasyn birinshi oqylymda qaraý úshin Májilis tóraǵasy Parlament palatalarynyń birlesken otyrysyn shaqyrady, bul otyrysta jobanyń tujyrymdamasy talqylanady. Konstıtýsııalyq zań jobasynyń bas­tamashysy negizgi baıandama jasaıdy, odan keıin ár palatanyń qosymsha baıan­damashylary sóz sóıleıdi. Sondaı-aq Parlament depýtattaryna kezekpen sóz usynylady», dedi A.Qojahmetov.

Onyń sózine qaraǵanda, qajet bolǵan jaǵdaıda Kons­tıtýsııalyq zań jobasyn ekinshi oqylymǵa daıyndaý úshin Par­lament palatalarynyń birles­ken komıssııasy qurylýy múm­kin. Onyń quramy jobany birinshi oqylymda qaraý kezinde Par­lament palata­larynyń birlesken otyrysynda bekitiledi. Sondaı-aq osy otyrys­ta birlesken komıssııanyń tóraǵasy saılanady jáne bul komıs­sııanyń jumys merzimi anyq­talady.

«Ekinshi oqylymǵa deıin bir­lesken komıssııa qajet bolǵan jaǵdaıda múddeli memlekettik organdardyń, qoǵamdyq bir­lestikterdiń ókilderin, ǵalymdar men sarapshylardy tarta otyryp, konstıtýsııalyq zań jobasy boıynsha turaqty komıtetter men depýtattardyń eskertýlerin, usynystaryn qaraý boıynsha jumys júrgizedi. Birlesken komıssııa qurylǵan jaǵdaıda, konstıtýsııalyq zań jobasyn ekinshi oqylymda qaraý kezinde birlesken komıssııanyń tóraǵasy sóz sóıleıdi.

Ekinshi oqylymda Parlament pala­ta­larynyń depýtattary men komıtetteri birlesken komıssııaǵa jazbasha túrde engizgen eskertýler men usynystar ǵana talqylaýǵa jatady. Daýys be­rý qorytyndysy boıynsha Parlamenttiń árbir palata depý­tattary jalpy sanynyń kemin­de úshten ekisiniń kópshilik daýsymen konstıtýsııalyq zańdy qabyldaıdy nemese ony qabyldamaıdy», dedi depýtat.

Sonymen qatar túzetýlerdiń kelesi blogy Konstıtýsııanyń 61-baby 2-tar­maǵynyń ekinshi bóligine sáıkes, Par­lamentke engizilgen Úkimettiń zań jobalaryn dereý qaraýǵa qatysty.

Bul jerde halyqtyń ómiri men densaýlyǵyna, konstıtýsııalyq qury­lysqa, qoǵamdyq tártipti qorǵaýǵa, el­diń ekonomıkalyq qaýipsizdigine qater tóndiretin jaǵdaılarǵa jedel den qoıý maq­satynda Úkimettiń zańnamalyq bastamasy tártibimen engizilgen zań jobalary týraly aıtylǵan.

«Mundaı «tótenshe» jobalardy qaraý boıynsha mynadaı tártip usynylady. Zań jobasy Parlament Májilisinde tirkeledi. Májilis tóraǵasy Parlament palatalarynyń birlesken otyrysyn zań jobasy kelip túsken kúnnen keıingi kelesi jumys kúninen keshiktirmeı shaqyrady. Birlesken otyrysta Úkimettiń ókili baıan­dama jasaıdy, sodan keıin depýtat­tar baıandamashyǵa suraqtar qoıyp, ja­rys­sózge qatysady. Qajet bolǵan jaǵ­daıda zań jobasyn qaraý úshin Parlament pa­latalarynyń birlesken komıssııasy qurylýy múmkin, bul depýtattarǵa zań jobasy boıynsha óz usynystary men eskertýlerin engizýge múm­kindik beredi. Talqylaý qory­tyndysy boıynsha zań jobasy Parlamenttiń árbir palatasy depýtattarynyń jalpy sanynyń kópshilik daýsymen qabyldanady. Eger daýys berý arqyly belgilengen daýys sany alynbasa, zań jobasy qabyldanbady dep esepteledi», dedi A.Qojahmetov.

Munymen qosa, jeke taraýda Par­lament Premer-mınıstrdiń baıanda­masyn tyńdaý rási­min kórsetý usyny­lady. Kons­tıtýsııanyń 67-babynyń 4)-tar­maqshasyna sáıkes, Premer-mınıstr Parlamentke Úkimet qyzmetiniń negizgi baǵyttary jáne onyń barlyq mańyzdy sheshimderi týraly baıandaıdy. Bul baıandamany Parlament palatalarynyń birlesken otyrysynda tyńdaý usynylady. Bul rette depýtattar Premer-mınıstrdiń baıandamasyn tyńdaý kezinde suraqtar qoıýǵa jáne jaryssózde sóz sóıleýge quqyly.

«Konstıtýsııanyń 53-babyna sáıkes keltirý maqsatynda konstıtýsııalyq zańdar boıynsha Prezıdenttiń usynys­taryn Parlamenttiń qaraý tártibi týra­ly reglamentke jańa 4-3 taraý engiziledi. Buǵan qosa, Parla­ment reglamentiniń búkil mátini boıynsha qoldanystaǵy zańna­malyq aktilerge sáıkes keltirý maq­satynda redaksııalyq, naqty­laýshy sıpattaǵy túze­tý­ler engi­zildi», dedi A.Qojah­metov.

Talqylaý nátıjesinde Parla­ment reglamentine engiziletin ózge­rister men tolyqtyrýlar qa­byldandy. Parlament palata­larynyń birlesken otyrysyna Prezıdent Ákimshiliginiń, Pre­mer-mınıstr Keńsesiniń basshylyǵy, Ádilet mınıstri Qanat Mýsın qatysty.