Tar joldyń máselesi qashan sheshiledi?

Odan 2 aı buryn qala qurylysy kadastry júıesin qurý jáne jol qozǵalysy qaýipsizdigin qamtamasyz etý máseleleri qaralǵan Úkimet otyrysynda Ishki ister mınıstri Marat Ahmetjanov 2022 jyl bastalǵaly jol-kólik oqıǵalary Almaty, Jam­byl jáne Túrkistan oblystarynda jıi tirkelgenin baıan etken edi. Osy Úki­met otyrysynan keıin oblys ákimi Nurlybek Nálibaev jol-kólik oqıǵalaryna naqty taldaý júrgizý, reıdtik sharalardy qatań qolǵa alýdy tapsyrdy. Ásirese, «Batys Eýropa – Batys Qytaı» halyqaralyq kúre jo­ly­nyń oqys oqıǵalar jıi bolatyn bó­ligin baqylaýdy kúsheıtýdi min­det­te­gen edi.

– Kólikti masań kúıde júrgizý, júr­­­gizýshilerdiń túngi ýaqytta jol ús­­­­tinde qal­ǵyp ketýi saldarynan qaı­­­­­ǵyly oqıǵalar jıi tirkeledi. Qa­raý­­syz júrgen maldyń jol boıyna shyǵyp ketýi de jol apaty sanyn azaıtpaı tur. Sondyqtan bul má­se­le­ge beıjaı qaraýǵa bolmaıdy,– degen edi sol tusta aımaq basshysy.

Jalpy, bul kúre jol boıyn jer­gi­likti polısııa qyzmeti basqarmasy udaıy baqylaýda ustaıdy. Ásirese, oblys aýmaǵynan 817 shaqyrymy ótetin halyqaralyq avtodálizdiń II sanattaǵy 566 shaqyrymyna basa nazar aýdarylǵan. Degenmen, apat sany azaımaı tur.

Kúre joldaǵy qıylǵan ǵumyr­lardyń sebep-saldaryn taldasaq, tym tereńge ketemiz. Onyń áýelgisi – oblys orta­ly­ǵyna aýdandardan jolaýshylar tasymaldap, zańsyz paıda taýyp júrgen taksıster. Ásirese, aıaǵyń gaz pedaline tıip ketse, qustaı ushatyn mınıvenderdi tizgindegender qaýipsizdik talaptaryn saqtaı bermeıdi. Sondaılardyń kesi­rinen jyl basynda Aralda bolǵan jol apatynda 8 adamnyń ómiri qıylyp ketti.

– О́tken jyly halyqaralyq avtojolda 90-nan astam jol apaty bolǵan, sonyń saldarynan 68 adam qaza ta­ýyp, 127-si túrli jaraqat alǵan. Ja­salǵan taldaý qorytyndysy apat­tyń kóbi jyldamdyqty asyrýdan bolǵandyǵyn kórsetedi. Sondaı-aq qarsy baǵytqa shyǵý, manevr jasaý erejesin buzý da orny tolmas ókinishke soqtyryp otyr, – deıdi jer­gilikti polısııa qyzmeti bas­qar­masy mamandary.

Polıseıler málimetinshe, jalpy osy avtomobıl jolynda 2017 jyldan kúni búginge deıin 402 jol-kólik oqıǵasy tirkelgen. Osynyń 159-y Qy­zylorda-Túrkistan aralyǵynda, 243 oqıǵa Qyzylorda-Aqtóbe baǵytynda bolǵan. Osy jyldar aralyǵynda apattan 228 adam baqılyq bolyp, 549 jolaýshy jaraqat alǵan. Osylaısha bes jyldyń bederinde bir shaǵyn aýyldyń halqyna jeteqabyl adamdy jer qoınyna berippiz. Qanshama otbasy qara jamyldy. Al apat kesirinen múgedek bolyp qalǵandardyń obaly kimge?

Júgensiz ketken júrgizýshi áıteýir bir jónge keler-aý, qııýy kelise ketýi qıyndaý sharýa mynaý bolyp tur. «Samara – Shymkent» avtomobıl jo­lynyń Túrkistan men Qyzylordany jalǵap turǵan bóligi 4 jolaqty, al Aqtóbe oblysyna deıingi II sanattaǵy 566 shaqyrym 2 jolaqty bolyp salynǵan. Oblystyq jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasy mamandarynyń málimeti boıynsha, kúre joldy jobalaý barysynda Qyzylorda men Aqtóbe oblystary arasyndaǵy kólik qarqyndylyǵy tómen dep eseptelgen eken. Biraq osy kúni sol baǵytqa qatynaıtyn júk tasymaly ulǵaıyp, avtomobılder qatary artyp keledi. Qysy-jazy kúre jolda kerýen tartqan «KamAZ»-dardan kóz súrinedi. Osyǵan baılanysty ýchaskeni II sanattan I sanatqa aýystyrý qajet­tigi jónindegi oblys ákimdigi tara­pynan tıisti organ­darǵa usynys ta berilgen.

Jergilikti polısııa qyzmeti basqar­masy jasaǵan monıtorıng nátıjesi bes jylda jol apatynan Túrkistan –Qyzylorda baǵytynda 66, al Aqtóbege deıingi aralyqta 162 adamnyń qaıtys bolǵanyn kórsetip otyr. Jol-kólik oqıǵalarynan jaraqat alǵandardyń 69,1 paıyzy da osy baǵyt boıynda tirkelgen. Mamandar jasaǵan kestede Túrkistan – Qyzylorda aralyǵymen salystyrǵanda qarsy baǵytqa shyǵyp ketýden bolǵan apattar Aqtóbe baǵy­tyn­da 5 esege kóp jasalǵany kórinedi, odan qaıtys bolǵandar 7, jaraqat al­ǵan­dar 4 esege ulǵaıǵan.

Polısııa qyzmetkerleriniń baılamynsha Aral aýdanyndaǵy Qambash eldi mekeniniń tusy, Qazalydaǵy Oıyn­dy eldi mekeni mańy, oǵan shekaralas Qarmaqshy aýdanyndaǵy Iirkól, Kemesalǵan, Dıirmentóbe aýyl­dary jany, Jalaǵashtaǵy Tań, Shıeli aýda­nyndaǵy Sulýtóbe eldi mekenderi tusy qaýipti aımaq sanalady. Osy kúni jalpy kúre jol boıynda jergilikti polısııa qyzmeti basqarmasynyń 84 qyzmetkeri eki aýysymda qyzmet at­qa­rady.

Jol-kólik oqıǵalaryn saralap, sebep-saldaryn talqylaǵan ve­domostvo­ara­­­lyq­ otyrystarda polıseıler tarapynan turǵyndar malynyń kúre jolǵa shyǵyp ketpeýin qadaǵalap, qa­raýsyz túlikterdi qamap ustaıtyn oryndar ashý, maldy kezekpen baǵýdy uıymdastyrý sekildi usynystar aıtylyp, ol ishinara oryndalyp ta jatyr. Biraq tar joldyń máselesi munymen túbegeıli sheshilmek emes. Máselege tıisti mınıstrlik tarapynan mán be­ri­lip, ýchaskeni II sanattan I sanatqa aýystyrý qajettigi jónindegi oblys ákimdiginiń usynysy eskerilse, kúre jolda qaza tapqandardyń qatary azaıar­­ edi.

Osy maqala ázirlenip jatqanda «Samara – Shymkent» tas jolynyń Aral aýdany aýmaǵyndaǵy 1270-sha­qy­ry­myn­da qarama-qarsy baǵytqa shyǵyp ketken jeńil avtomobıl men DAF júk kóligi soqtyǵysqany jó­nin­de habar aldyq. О́kinishke qaraı, tar jol­da­ǵy bul jolǵy apat taǵy da 2 adamnyń ómirin jalmapty.

Qyzylorda