16-29 qańtar aralyǵynda jasyl qurlyqtaǵy eń ásem qalalardyń biri – Melbýrnde «Úlken dýlyǵa» sanatyna engen asa iri tórt týrnırdiń biri – Aýstralııanyń ashyq birinshiligi ótedi. Júlde qory 51,5 mıllıon AQSh dollaryn qurap otyrǵan dúbirli dodaǵa álemniń eń úzdik tennısshileriniń deni qatysady. Búgingi maqalamyzda atalǵan jarystyń tarıhyna qysqasha sholý jasaýdy jón kórip otyrmyz.
Aýstralııanyń ashyq birinshiliginiń 117 jyldyq tarıhy bar. Atalǵan jarystyń tusaýy sonaý 1905 jyly kesilgen. «Australasian Championships» dep atalǵan alǵashqy týrnırde 17 tennısshi baq synady. Rodnı Hıt pen Artýr Kertıs arasyndaǵy fınaldyq saıysty 5 myń kórermen tamashalaǵan eken. 1927 jyly bul jarys óz ataýyn «Australian Championships» dep ózgertse, 1969 jyldan beri ol Aýstralııanyń ashyq birinshiligi dep atalyp keledi.
Bul jarys ár jyldary Aýstralııanyń túrli qalalarynda ótti. Atap aıtsaq, Melbýrnde – 54 ret, Sıdneıde – 17 ret, Adelaıdada – 14 ret, Brısbende – 7 ret, Pertte – 3 ret. Sondaı-aq 1906 jáne 1912 jyldardaǵy básekeler Jańa Zelandııanyń aýmaǵynda uıymdastyryldy. Aýstralııanyń ashyq birinshiliginde erler arasynda eń kóp oljaǵa kenelgen oıynshy – Novak Djokovıch. Serbııanyń sańlaǵy 2008, 2011-2013, 2015-2016, 2019-2021 jyldary ótken týrnırlerde qarsylas shaq keltirmedi. Barlyǵy – 9 jeńis. Roı Emerson (Aýstralııa) men Rodjer Federer (Shveısarııa) 6 retten top jardy. Áıelder saıysynda Margaret Smıt-Korttyń aldyna túsetin eshkim joq. Aýstralııa tennısshisiniń 1960 jyly bastalǵan jeńisti joly 1973 jylǵa deıin jalǵasty. Jańa Ońtústik Ýels shtatyna qarasty Olberı qalasynyń týmasy sol aralyqta 11 ret bas júldeni oljalady. Smıt-Korttan bólek, amerıkalyq Serena Ýılıams (7 ret) jáne qos aýstralııalyq Nensı Ýınn-Bolton (6 ret) men Dafna Akherst te (5 ret) mol oljaǵa keneldi. Al barlyq saıys túrlerin qosa alǵanda myna tennısshilerdiń tabysy zor: Erler – Adrıan Kvıst (1936-1950 jyldary) – 13 jeńis, Djek Kroýford (1929-1935) – 11 jeńis, Djon Bromvıch – (1938-1950) – 11 jeńis. Áıelder – Margaret Smıt-Kort (1960-1973) – 22 jeńis, Nensı Ýınn-Bolton (1926-1951) – 20 jeńis, Telma Long (1936-1958) – 18 jeńis. Jekelegen, juptyq jáne aralas juptar arasyndaǵy jarystardyń barlyǵynda jeńiske jetken sanaýly ǵana oıynshy bar. Olar – Dafna Akherst (1925, 1928-1929), Djon Koks (1926), Jan Borotra (1928), Djek Kroýford (1932), Nensı Ýınn-Bolton (1940, 1947-1948), Telma Long (1952) jáne Margaret Smıt-Kort (1963). HH ǵasyrdyń ekinshi jartysynda óner kórsetken Aýstralııanyń maqtanyshy Ken Rozýolldyń tolaǵaı tabysyna tamsanbaý múmkin emes. Ol osy jarysty utqan eń jas jáne eń «qart» oıynshylardyń kóshin bastap tur. 1953 jyly Melbýrnde Rozýoll dara shyqty. Ol kezde Ken nebári 18 jasta edi. Dál sol tennısshi 1972 jyly, ıaǵnı araǵa 19 jyl salyp, taǵy da top jardy. Ol kezde jasyl qurlyqtyń ókili 37 jastan asqan-tyn. Áıelder arasyndaǵy jarystyń eń jas jeńimpazy – Martına Hıngıs. 1997 jyly Melbýrnde atoı salǵanda Shveısarııanyń sulýy nebári 16 jasta edi. Eń «qart» jeńimpaz – Telma Long. Ol 1954 jyly bas júldeni ıelendi. Ol kezde Aýstralııanyń tennısshisi 36 jasqa taıap qalǵan edi. 2012 jylǵy týrnırdiń fınaldyq matchynda serbııalyq Novak Djokovıch pen ıspanııalyq Rafael Nadal 353 mınýt boıy aıqasyp, alǵashqysy 5:7 6:4 6:2 6:7, 7:5 esebimen jeńiske jetti. Bul – eń uzaqqa sozylǵan báseke. Áıelder jaıynda aıtar bolsaq, 2011 jyly ıtalııalyq Francheska Skıavone men reseılik Svetlana Kýznesova arasynda ótken báseke 284 mınýtqa sozyldy. Bul tartys 6:4, 1:6, 16:14 esebimen Apennın túbeginen kelgen arýdyń paıdasyna sheshildi. Byltyr ótken týrnırdiń erler arasyndaǵy básekesi Rafael Nadaldiń jeńisimen aıaqtaldy. Ispanııa tennısshisi aqtyq synda Reseıdiń myqtysy Danııl Medvedevten 2:6 6:7, 6:4 6:4 7:5 esebimen aılasyn asyrdy. Áıelder arasynda Eshlı Bartıdiń baǵy jandy. Jergilikti tennısshi fınalda amerıkalyq Danıel Kollınzdi qapy qaldyrdy. Esep – 6:3, 7:6. Bıylǵy jarystyń jekelegen saıysynda Qazaqstan atynan Elena Rybakınanyń, Aleksandr Býblık pen Iýlııa Pýtınsevanyń baq synaıtyndary belgili. Sondaı-aq Andreı Golýbev, Aleksandr Nedovesov jáne Anna Danılınanyń juptyq saıystaǵy ónerin tamashalaımyz. Erler arasynda jeńimpaz atanǵan tennısshige Norman Brýks kýbogi tabys etiledi. 90 jyl ǵumyr keshken Melbýrnniń týmasy óz otanynda osy sport túriniń keńinen qulash jaıýyna súbeli úles qosty. Ol 1911 jyly dál osy týrnırde qarsylas shaq keltirmegen edi. Sonymen qatar Brýks 1924 jyly juptyq saıysta aldyna jan salmady. Áıelder arasynda shashasyna shań juqtyrmaǵan oıynshyǵa Dafna Akhersttiń kýbogi tabystalady. Ony da óz otandastary erekshe qurmetteıdi. Atalǵan jarysta Akherst bes ret (1925-1926, 1928-1930) bas júldeni oljalady.