QR Premer-mınıstri Álıhan Smaıylovtyń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda sý tasqyny kezeńine daıyndyq sharalary qaraldy, dep habarlaıdy Egemen.kz Úkimettiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Tótenshe jaǵdaılar mınıstri Iýrıı Ilınniń habarlaýynsha, qardaǵy sý qorynyń mólsherin, topyraqtyń kúzgi ylǵaldylyǵyn, onyń qatý tereńdigin taldaı otyryp, sondaı-aq qar astynda muz qabyǵynyń bolýyn eskere otyryp, sý tasqyny qaýpi bar óńirlerge Aqmola, Abaı, Aqtóbe, Almaty, Atyraý, Shyǵys Qazaqstan, Jambyl, Batys Qazaqstan, Qaraǵandy, Qostanaı, Soltústik Qazaqstan, Túrkistan jáne Jetisý oblystary jatqyzyldy.
Ol ótken jyly sý basýdyń negizgi sebepteri ózen arnalarynyń tolyp ketýi men baldyrlanýy, drenajdyq-aryq júıeleriniń bolmaýy, sý qorǵaý beldeýlerinde úıler salý ekenin atap kórsetti. Sonymen qatar qardyń ýaqytyly shyǵarylýy, sý aıdaý quraldarynyń bolýy jáne ózenderdegi muzdyń álsireýi úlken mańyzǵa ıe.
Onyń aıtýynsha, búgingi tańda sý basý qaýpi aımaǵynda 255 eldi meken, sý jaıylýǵa beıim 482 avtomobıl jáne 600-den astam temirjol ýchaskeleri, sý qorǵaý beldeýlerinde 309 eldi meken bar.
Sý tasqyny jaǵdaıy qıyndaǵanda jedel den qoıý maqsatynda 35 myńnan astam adam, shamamen 11 myń birlik tehnıka, 12 dana «Qazavıaqutqarý» áýe kemesi, 650 astam júzý quraly jáne 3 myńnan artyqmotopompa sanynda kúshter men quraldar toptamasy qalyptastyryldy.
Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Zúlfııa Súleımenovanyń aıtýynsha, respýblıka aýmaǵynda barlyǵy 1806 tirek gıdrotehnıkalyq qurylys bar. Osy jyldyń qańtar aıyndaǵy jaǵdaı boıynsha 1322 GTQ zertteldi, 471 nysan jóndeýdi talap etetini anyqtaldy. Qazirgi kezde 41 GTQ qaıta jańartylyp jatyr.
Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstri Marat Qarabaev daıyndyq jumystary aıasynda sý tasqynyna qarsy sharalar jospary bekitilip, ortalyq jáne óńirlik deńgeılerde komıssııalar qurylǵanyn aıtty. Avtojoldar men jol qurylystaryna kúndelikti qaraý júrgiziledi. Inertti jáne basqa materıaldardy daıyndaý bastaldy.
Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi Danıal Ahmetov, Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi Narıman Tóreǵalıev, Túrkistan oblysynyń ákimi Darhan Satybaldy jáne Soltústik Qazaqstan oblysynyń ákimi Aıdarbek Saparov óńirlerdegi aǵymdaǵy jaǵdaı men jumys josparlary týraly baıandady.
Baıandamashylardy tyńdaǵan Premer-mınıstr bıyl qys qarly bolǵanyn jáne aýa raıy kúrt jylynyp ketse, sý basý qaýpi kúsheıetinin atap ótti. Búginde 255 eldi meken men 100 myńnan astam úı qaýipti aımaqta tur.
«Aqtóbe jáne Almaty oblystarynda qazirdiń ózinde eldi mekenderdiń kóshelerin sý basyp jatqany týraly faktiler bar. Aýa raıy boljamyna sáıkes, aldymyzdaǵy aqpan aıynda ońtústikte aýa temperatýrasy men jaýyn-shashyn normadan joǵary bolýy múmkin. Bul – «aıtyp keletin apattyń» naǵyz ózi. Sondyqtan ońtústik óńir ákimdikteri osy bastan sý tasqynyna qarsy jumystardy kúsheıtýleri kerek», dedi Álıhan Smaıylov.
Úkimet basshysy óńirler sý tasqynyna tolyq daıyn emestigin aıtty. Qajetti sharalar uzaq ýaqyt boıy qabyldanbaı keledi.
«Daıyndyq jumystarynyń sapasyna qatysty halyqtyń tarapynan da túsip jatqan shaǵymdar az emes. О́ıtkeni, olar ózderiniń úı-jaıyna, mal-múlkine alańdap otyr. Máselen, Aqmola oblysynyń Qoshqarbaev aýylynda Nura ózeniniń jaǵalaýyn bekitý jumystaryna qarjy bólinbeı otyr. Onda ár jyl saıyn tasyǵan sý jaǵalaýdy buzyp ótip, úılerge deıin jetedi», dedi Álıhan Smaıylov.
Onyń aıtýynsha, Almaty, Abaı, Atyraý, Batys Qazaqstan oblystarynda, Astanada jáne Almatyda drenajdyq júıeniń qatty jaýyn-shashyn men tasyǵan selge shamasy jetpeıdi.
Úkimet basshysy barlyq óńir ákimderi qardy, ásirese, aýyldyq eldi-mekenderde ýaqytyly shyǵarýdy qamtamasyz etýi tıis ekenin atap ótti.
«Aryqtardy, drenajdyq júıelerdi, nóser kárizderin, ózen arnalaryn tazartyp, ýaqytsha bógetter turǵyzý kerek. О́ńir ákimderi Jol kartasynyń is-sharalaryn sapaly iske asyrýdy qamtamasyz etip, ótken jyldardan oryndalmaı qalǵan problemalyq máselelerdi sheshýge mindetti. Bul rette tótenshe jaǵdaılar mınıstri aıtqan barlyq usynystar men sharalardy eskerý qajet. Ákimder sý tasqynyn ózderiniń qatań baqylaýynda ustasyn», dedi Premer-mınıstr.
Álıhan Smaıylovtyń aıtýynsha, taǵy bir mańyzdy másele – tasqyn kezinde joldardyń shaıylyp ketýi men buzylýy. Mysaly, Qaraǵandy oblysynyń turǵyndary jyl saıyn joldyń shaıylyp ketýinen Nyǵman kentimen qarym-qatynas qıynǵa túsedi dep shaǵymdanady. Aýyl turǵyndary azyq-túlik pen dári-dármek qoryn aldyn ala daıyndap alýǵa májbúr.
«Mundaı jaǵdaı bolmaýy tıis. Ákimdik bul problemany túpkilikti sheshýi qajet. Osyǵan baılanysty Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligi men óńir ákimderi joldardyń, kópirler men sý ótkizý beketteriniń sý tasqynyna daıyndyǵyn qamtamasyz etý úshin jedel sharalar qabyldaýy kerek», dedi ol.
Úkimet basshysynyń pikirinshe, gıdrotehnıkalyq qurylystardaǵy jaǵdaı da alańdaýshylyq týdyrady. Ol Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi respýblıkalyq balanstaǵy gıdrotehnıkalyq obektilerdiń jaǵdaıyna ǵana jaýap beretinina aıtty. Al, kommýnaldyq menshiktegi jáne jeke sý qoımalary men bógetter uzaq jyldar boıy qaraýsyz qalyp keledi.
«Qaraýsyz turǵan obektilerdiń ıelerin anyqtap, kommýnaldyq jáne jeke gıdrotehnıkalyq qurylystardy jóndeý sharalaryn ázirleýi qajet. Qazirden bastap sý qoımalaryndaǵy sýdyń deńgeıin anyqtap, olarǵa turaqty baqylaý júrgizý kerek. Qajet bolsa, qaýipsizdikti saqtaı otyryp, ondaǵy sýdy aldyn ala azaıtý sharalary qabyldansyn», dedi Álıhan Smaıylov.
Qorytyndylaı kele, Premer-mınıstr sý tasqynyna qarsy barlyq is-sharalardy, onyń ishinde kúshter men quraldardyń daıyndyǵyn úılestirýdi jáne sapaly iske asyrýdy qamtamasyz etýdi, tıisti jedel shtabtar qurýdy, sondaı-aq shekaralas memlekettermen sýdyń shyǵyny jáne transshekaralyq ózenderdegi qaýiptiń aldyn alý týraly turaqty túrde ózara málimet almasýdy uıymdastyrýdy tapsyrdy.