Jerlester forýmy

Shyǵystan shyqqan belgili tulǵalar týǵan ólkeni damytýǵa úles qospaq   Búginde alys jáne jaqyn shetelderde, elimizdiń túkpir-túkpirinde eńbek etip júrgen Shyǵys óńiriniń esimi elge belgili týmalary О́skemende basqosty. О́ńir basshysy Berdibek Saparbaevtyń bastamasymen tuńǵysh ret uıymdastyrylǵan «Jerlester forýmyna» jetpisten asa osy ólkeden túlep ushqan azamattar keldi. Kindik qany tamǵan jerden jyraqta júrgen jerlesterdiń ishinde resmı tulǵalar da, laýazymdy sheneýnikter de, memleket jáne qoǵam qaıratkerleri de, kásipkerler de, tanymal sarapshylar da, mádenıet jáne óner qaıratkerleri de bar. Jerlester forýmy Shyǵys Qazaqstannan shyqqan azamattardyń oblys ortalyǵyndaǵy hakim Abaıdyń eskertkishine gúl shoqtaryn qoıyp, taǵzym etýinen bastaldy. Bógesini men buralańy kóp ómir dańǵylynda bıikten kóringen qurmetti meımandar týǵan jerinde Táýelsizdik jyldary qol jetkizgen jetistiktermen tanysty. Sońǵy jyldary boı kótergen О́skemendegi jańa ortalyq meshit, Jekpe-jek saraıy, Jeńil atletıka maneji jáne Ortalyq júzý basseıni ornalasqan sport klasteri men etnoaýyl, sondaı-aq, qalanyń ońtústik-batysynda boı kóterip kele jatqan 19-shaǵyn aýdanda boldy. «Altaı» tehnoparkinde qonaqtarǵa oblys aýmaǵynda sátimen júzege asyrylyp jatqan «Týǵan jerge – taǵzym», «Týǵan el – altyn besigim», «Meıirim», «Tulek.kz», «Eńbek bırjasy» jáne «Jastar qalashyǵy» syndy elimizde balamasy joq jobalar tanystyryldy. Ári qaraı forým jumysy jerlesterdiń jyly júzdesýimen jalǵasty. Aımaq basshysy forýmdy asha otyryp, jıynnyń Shyǵystan shyqqan azamattarǵa ósken ólkeniń búgingi tynys-tirshiligimen tanystyrý hám óńirdiń órkendeýine úles qosý maqsatynda uıymdastyrylǵanyn jetkizdi. Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń tapsyrmasymen óńirdiń jyldan-jylǵa órkendep kele jatqanyn naqty mysaldarmen atap ótken oblys ákimi Shyǵys Qazaqstannan shyqqan jerlestermen tyǵyz baılanys ornatýdyń arqasynda júzdegen áleýmettik-mádenı nysandardyń boı kótergenin, bul jumys odan ári jalǵasyn taba beretinin aıtty. Táýelsiz elimizdiń tuńǵysh Syrtqy ister mınıstri T.Súleımenov, belgili munaıshy M.Quljanov, áıgili sportshy, qoǵam qaıratkeri D.Turlyhanov bastaǵan azamattardyń jerlesterine iri sport keshenderin salyp berýi ózgelerge úlgi bolyp jatqanyna toqtaldy. 1970 jyly pedagogıkalyq ınstıtýtty bitirip, alǵashqy qyzmettik órleýin bastaǵan О́skemen qalasy Zınaıda Dragýnkına úshin óte ystyq. Búginde Reseıdiń ǵylym, bilim, aqparattyq saıasat jáne mádenıet jónindegi Federasııa keńesi komıtetiniń tóraıymy jáne Máskeýdegi «Blagovest» halyqaralyq halyqtyq kómek ortalyǵynyń prezıdenti bolyp eńbek etip júrgen Zınaıda Fedorovna ózi ósken ólkeniń ystyq qushaǵyn áýejaıǵa kelip túsken sátinen ańǵarǵanyn jetkizdi. Reseı qoǵamyndaǵy belgili tulǵa óziniń týǵan ólkesindegi oń ózgeristerge tańdanysyn jasyrmady. – Oblys ortalyǵynyń sáýleti aıtarlyqtaı ózgeripti. Qala qurylysy jandanyp, jańa nysandardyń kóptep salynyp jatqanyn baıqadym. Ásirese, jipke tizgendeı birinen soń biri turǵan jańa sport nysandaryna rıza boldym. Qalanyń sulýlanyp, ásemdenip ketkeni tańǵaldyrdy. Meniń týǵan qalam – bir kezdegi Lenınogor, qazirgi Rıdder shaharyna nemeremmen birge bardym. Týǵan úıimde boldym. Rıdderdiń de keleshekke senimmen qadam basyp kele jatqanyn kórdim, – deıdi komıtet tóraıymy. Aıta ketken lázim, atalǵan jıynǵa Parlament Senatynyń depýtaty Birǵanym Áıtimova da qatysty. «О́ziniń kishi Otanyn súıe almaǵan adam, óziniń elin de súıe almaıdy. Sondyqtan bul sharanyń qoǵamdyq mańyzy, adamgershilik qyry óte úlken deýge bolady», dedi B.Áıtimova. Senatordyń aıtýynsha, Shyǵys óńiri búginde ekonomıkalyq turǵyda qýatty, túrli bastamalardyń ortalyǵyna aınalyp otyr. Kúrshim aýdanynyń Maraldy aýylynda dúnıege kelgen general-maıor Toqtarhan Nurahmetov Shyǵys eliniń toleranttylyqtyń, dostyqtyń mekenine aınalǵanyn aıryqsha atap ótti. Uzaq jyldar boıy Ulttyq qaýipsizdik komıtetinde basshylyq qyzmet etken UQK ardageri Joǵarǵy Keńeske, Parlamentke osy ólkeden depýtat bolyp saılanǵanyn jerlesteri umyta qoıǵan joq. Jol qurylysymen shuǵyldanatyn «Road Construction» JShS bas dırektory Qýat Úzbehanov Abaı aýdanynda qazaqsha kúresten týrnır ótkizýge, aýdandyq «Qalamqas» án-bı ansambline qarjylaı qoldaý kórsetip otyrǵanyn, aldaǵy ýaqytta da bul baǵytta jumystar jalǵasatynyn atap ótti. Omby qalasyndaǵy «Mostovık» ǵylymı-óndiristik birlestigi bas dırektorynyń orynbasary Valerıı Vıhrev Omby qalasy basshylyǵynyń sálemin jetkizip, ekijaqty birlesken jumystardy jandandyrýǵa yntaly ekendikterin atap ótti. Besqaraǵaı aýdanynyń túlegi, ishki ister organynyń general-maıory Rústem Haıdarov bolsa, elimizdegi 500-deı Keńes Odaǵy Batyrynyń 111-i Shyǵys óńirinen shyqqanyn, ıaǵnı, ólkeniń erliktiń ordasy ekendigin bildiretinin jetkizip, batyrlardy laıyqty qurmetteý maqsatyndaǵy usynystaryn jetkizdi. Kindik kesken ólkeniń damýyna úles qosqysy kelgen Jerlester forýmyna qatysýshylar men Shyǵys Qazaqstan oblysy ákimdigi arasynda 36 memorandýmǵa qol qoıyldy. Atalǵan kelisimniń jalpy somasy 6,5 mıllıard teńgeni quraıdy. Jobalardyń ishinde Semeıdiń Túıemoınaq aralynda týrıstik demalys aımaǵyn qurý, turmystyq hımııa zaýyty, sporttyq-saýyqtyrý keshenderi syndy iri qurylystar bar. Sondaı-aq, jerlesterdiń kómegimen Úrjar aýdanynda kirpish zaýytynyń qurylysyn júrgizý josparlanyp otyr. Atalǵan jobanyń quny 47 mıllıon teńgeni quraıdy. Al Kýrchatov qalasynyń túlekteri Abaı eskertkishin ornatýdy josparlap otyr. Búginde kórshi eldiń Novosibir jáne Krasnoıar qalalarynda turatyn kýrchatovtyqtar eskertkish qarjysyn óz qaltalarynan tóleıdi. Atap aıtqanda, barsha kýrchatovtyqtardyń atynan Igor Pavlov pen Elena Istomına qala alańyna quny 7,5 mıllıon teńgege baǵalanǵan hakim Abaıdyń eskertkishin ornatpaq. – Sizderdiń jerlester forýmyn ótkizý týraly ıdeıa­laryńyzdy bizdiń Kýrchatov qalasynyń týmalary alǵashqylardyń biri bolyp qoldady. О́tken jyly barlyǵymyz jıylyp, týǵan qalamyzǵa kómek kórsetý­di uıǵardyq. Memorandým qabyldaý máselesi sol kezde sheshildi, – dedi «Qazaqstan ıadrolyq qoǵamy» qaýym­das­tyǵynyń atqarýshy dırektory Natalıa Jdanova. Budan ózge, Kýrchatov qalasynda Jeńis alańynyń janyndaǵy gúlzarda polıgonda jumys istegen adamdar týraly estelik belgi qoıylatyn bolady. Ony daıyndaý men ornatýdy osy qalada týyp-ósip, eńbek etken Natalıa Aleksandrovnanyń ózi qarjylandyratyn boldy. Aıtýynsha, kýrchatovtyq jerlester mektep, sport alańyn kúrdeli jóndeýden ótkizip, jabdyqtarmen qamtamasyz etýdi de oılastyrýda. Shemonaıha aýdanynda týyp-ósip, búginde Altaı aımaǵynyń ortalyǵy Barnaýlda turyp jatqan Tatıana Nagornıak Volchanka aýylyndaǵy «Sáýle» jetimder úıine balalardyń oıyn alańyn salýǵa qarajat bóletin boldy. Taǵy bir tartý – Aıagóz aýdanynyń turǵyndaryna arna­lady. Atalǵan aýdannan túlep ushqan Parlament depý­taty Nurtaı Sabılıanov pen Marat Shákenov áıgili aqyn Dýlat Babataıulyna eskertkish ornatýǵa sheshim qabyldady. Forým sońynda Zınaıda Dragýnkına jetekshilik etetin «Blagovest» halyqtyq kómek ortalyǵy Shyǵys óńirindegi jetim balalar, kópbalaly otbasylar men áleýmettik turǵyda az qamtylǵan otbasylardyń balalaryna Reseıdiń Anapa qalasyndaǵy «Rýs» shıpajaıyna joldama syılady. О́z kezeginde óńir basshysy Reseıde qoǵamdyq-saıası qyzmetimen erekshe kózge túsip júrgen Z.Dragýnkınaǵa Shyǵys Qazaqstan oblysynyń qurmetti azamaty ataǵyn berýge usynys jasady. Forým barysynda «Týǵan jerge – taǵzym» aksııasy sheńberinde óńirde Prjevalskıı jylqysyn ósirý jos­parlanyp otyrǵany belgili boldy. Atalǵan jobanyń bastamashysy – belgili etnolog, tarıh ǵylymdarynyń doktory Ahmet Toqtabaı. Jabaıy jylqylardyń tuqymy álemde myńǵa jýyq qana eken. Bul joba 2014-2016 jyldarǵa josparlanyp otyr. Kelisimniń jalpy somasy 10 mıllıon teńgeni quraıdy. – Meniń jobamnyń maqsaty – tarıhı ádilettilikti qalpyna keltirý, joǵalyp bara jatqan jylqy túrin tarıhı otanyna qaıtarý. Búginde búkil álemde ekotýrızm salasy damyp keledi. Osy arqyly jergilikti jerlerdiń florasy men faýnasy qalpyna keltirilip jatyr. Biz Germanııanyń Janýarlar saıabaǵy jetekshilerimen kelissóz júrgizdik. Olar bizben áriptestikke daıyn ekendikterin málimdedi. Qazirgi ýaqytta Qazaqstan boıynsha bul janýardan 5-6 bas qana qaldy. Jýyrda Shyǵys Qazaqstanǵa 2-3 Prjevalskıı jylqysyn ákelip, kóbeıtýge kirisemiz, – dedi A.Toqtabaı. Prjevalskıı jylqylaryn Zaısan aýdanyndaǵy Saryterek aýyly mańynda ósirý josparlanyp otyr. Atalǵan jobaǵa aýdan ákimdigi 500 gektardan astam jer telimin bólgen eken. Sondaı-aq, Jerlester forýmynyń qonaqtary «Azııa-avto» AQ zaýytynda, Áýlıe Troıskıı shirkeýinde bolyp, «Týǵan el – altyn besigim» aksııasy sheńberinde uıymdastyrylǵan Besqaraǵaı aýdanynyń oblys ortalyǵyndaǵy mádenı kúnderine qatysty. Keshkilik oblystyq sáýlettik-etnografııalyq jáne tabıǵı-landshafttyq qoryq-murajaıynda alaý jaǵyp, jastyq shaqtaryn eske alysyp, syr shertisti. «Árkimniń óz jeri Mysyr shári» degendeı, týǵan jerge jınalǵan jerlester basqosýdan arqa-jarqa bolyp, seıilip qaıtty. Dýman ANASh, «Egemen Qazaqstan». О́SKEMEN. Sýretti túsirgen Esimhan Orynbaev.