Aýylǵa ál beretin nesıe

Bul qanatqaqty joba alǵash ret 2019 jyly Jambyl oblysynda bastalǵany málim. Endi Qaraǵandyda jalǵasyn tappaq. О́ıtkeni Memleket basshysy Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda baǵ­dar­lamany búkil Qazaqstanda iske asyrýdy tapsyrǵan edi. Prezıdent tapsyrmasyna sáıkes, 2023 jyly jobany iske asyrý úshin respýblıkalyq bıýdjetten 52,4 mlrd teńge kózdelgen. Al Qaraǵandy oblysyna 2023-2025 jyldarǵa 4,6 mlrd teńge bólinedi degen jospar bar.

Joba arqyly aýyldaǵy buqaraǵa kásibin ashýǵa, damytýǵa jaǵdaı jasalady. Dál qazirgi ýaqytta aýyldaǵy turǵyndar – oblysta 213 myń shamasynda. Bul – paıyzǵa shaqqanda oblys turǵyndarynyń 18,7 paıyzy. Al derekter aýyldyq jerde bıznesmenderdiń sany 8,5 myńǵa jýyqtaǵanyn kórsetedi.

Qaraǵandy oblysy aýyl sharýashy­lyǵy basqarmasynyń basshysy Asqar Sa­naý­barovtyń aıtýynsha, qazirgi ýa­qytta oblystyń barlyq aýdanynda ju­mys toby qurylǵan. Jumys tobyna ha­lyqqa nesıe men onyń sharttaryn túsindirý júktelgen.

– Aýyldyń áleýmettik-ekonomıkalyq ahýalyn anyqtaý úshin oblystyń bar­lyq aýyldyq okrýgine skrınıng júr­gizildi. Sondaı-aq aýdandarda aýyl sha­rýashylyǵy kooperatıvterine berý úshin jer ýchaskelerin rezervteý ju­myst­a­ryn júrgizip jatyrmyz. Boljamdy ke­pilderdi, áleýetti qaryz alýshylardy taldaý jumystary da nazarda, – deıdi basqarma basshysy Asqar Sanaýbarov.

Eki jylǵa bólinetin 4,6 mlrd teńgeniń bıylǵa 2,4 mlrd teńgesi qarastyrylǵan. Osy maqsatty qarjy arqyly bıyl 500-ge jýyq shaǵyn nesıe berý – josparda. Bul rette startaptardyń úlesi barlyq berilgen nesıeniń keminde 30%-yn qu­raýǵa tıis eken.

Aımaqtyń óz ereksheligin eskere otyryp, damytý baǵyttary anyqtalǵan. Osy oraıda aýyl turǵyndary mal, ósim­dik jáne aýyl sharýashylyǵy ónim­derin qaıta óńdeý úshin nesıe alýyna múmkindik bar. Sonymen qatar basqa da baǵyttar da aıqyndalary daýsyz. Bas­qarma basshysynyń aıtýynsha, ol jeke dara qarastyrylady eken.

Búgingi tańda aımaqta qanatqaqty jobaǵa qatysatyn aýyldyq okrýgter áli de naqtylanyp, saralanyp jatyr. Mundaǵy basty shart – salyq organ­darynda tirkelý jáne kepilmen qam­tamasyz etý. Nesıeni merzimi onyń salasyna tikeleı baılanysty. Máselen, mal sharýashylyǵyndaǵy shaǵyn nesıe ýaqyty – 7 jyl. О́zge baǵyttarǵa 5 jyl belgilengen. Nesıe kólemi zákirli aýyl sharýashylyǵy kooperasııasyn damytý úshin 2 500 aılyq eseptik kórsetkish, bul bıyl – 8 625 000 teńge jáne 8000 aılyq eseptik kórsetkish, ıaǵnı 27 600 000 teńgege deıin eken.

Negizi borysh pen syıaqy óteýde jeńildik kezeńdi atap ótken jón. Bul nesıe merzimi uzaqtyǵynyń úshten biri­nen aspaıdy. Basqarma basshy­sy­nyń málim­deýinshe, Qaraǵandy obly­synda nesıe berý mamyr aıynda bas­talady.