Táýelsiz elimizdiń básekege qabiletti memleket bolýyna, zaman aǵysymen qatar órkendeýine óz úlesin qosyp júrgen, «Beıbit kúnniń batyrlary» degen atqa laıyqty, bilimdi de bilikti azamattar bar aramyzda. Solardyń biri – bilim berý isiniń úzdigi, «Qurmet» ordeniniń ıegeri, Ordabasy aýdanynyń Qurmetti azamaty, ulaǵatty ustaz Márııa Záıtúnqyzy.
Márııa Záıtúnqyzy 1943 jyly 9 mamyrda burynǵy Shaıan, qazirgi Báıdibek aýdanyndaǵy Almaly eldi mekeninde dúnıege keldi. 1962 jyly orta mektepti bitirip, eńbek jolyn pıoner jetekshisi bolyp bastady. 1968 jyly Shymkent pedagogıkalyq ınstıtýtynyń tarıh fakýltetin bitirdi. Halqyma paıdam tısin, elimniń damýyna óz úlesimdi qosaıyn, bilimdi urpaq tárbıeleýge ómirimdi arnaıyn degen maqsatpen ustazdyq jolyn tańdady. Elimizdiń bolashaǵy – jastardyń kókiregi oıaý, kózi ashyq bolýyna, halqyna aıanbaı qyzmet etýine zor úlesin qosty. Bilimdiligimen, biliktiligimen qatar, izdenimpazdyq, uıymdastyrýshylyq qasıeti joǵary Márııa Záıtúnqyzy muǵalim qyzmetimen shektelip qalmaı, dırektordyń oqý tárbıe isi jónindegi orynbasary, dırektor qyzmetterin de abyroımen atqardy.
1993 jyly Márııa apaı Bilim jáne ǵylym mınıstri Murat Jurynovqa kirip, Túrkistan oblysy Ordabasy aýdany, Temirlan aýylynda gımnazııa ashýǵa, onyń ishin zamanaýı kompıýterlermen jabdyqtaýǵa kúsh saldy. Gımnazııa matematıka, fızıka, hımııa, ınformatıka, aǵylshyn tili pánderi boıynsha tereńdetip oqytýǵa baǵyttalǵan. Qanshama qarajat pen biliktiligi joǵary oqytýshylardyń basyn bir jerge toptastyrýdy josparlap otyrǵan Márııa apaıdyń usynysymen tanysqanda, mınıstr: «HH ǵasyrdyń ýtopııasyn jasap jatyrsyz ǵoı, shamańyz kele me?», dep kúmándanǵan eken. Biraq barlyq qıynshylyqtarǵa qaramastan, mınıstrlik pen ákimdikten qoldaý tabylyp, gımnazııa ashyldy.
Táýelsizdiktiń týyn endi ǵana qolyna ustaǵan qazaq eli úshin 1991-1995 jyldar áleýmettik jáne ekonomıkalyq turǵyda óte qıyn, jýannyń jińishkerip, jińishkeniń úziletinindeı asa aýyr kezeń edi. Mysaly, 1980-1991 jyldary jyl saıyn 200-300 mektep boı kóterse, 1993 jyly respýblıka boıynsha 57 mektep, al 1994 jyly nebári 13 mektep boı kótermegen. Al 1995 jyly birde-bir jańa mektep boı kótermegen eken. Márııa Záıtúnqyzy sol qıyn kezdiń ózinde de búkil aýdan boıynsha biliktiligi joǵary mamandardy bir shańyraqtyń astyna jumyldyra aldy.
Márııa apaıdyń maqsaty – qarabasynyń qamy emes, bolashaq urpaqty tárbıeleý ekendigi kóz janarynan, árbir is-áreketinen, jalyndy sózderinen kórinip turatyn. Gımnazııa oqýshylary da apaıymyzdyń eńbegin aqtady desem, artyq aıtqanym emes. Mektep-gımnazııa ashylǵan soń onyń shákirtteri eki-úsh jyldyń ózinde-aq fızıka, matematıka, hımııa jáne ınformatıka pánderi boıynsha oblystyq, respýblıkalyq olımpıadalarda júldeli oryndardy ıelenip, joǵary nátıje kórsete bastady.
«Jaqsynyń jaqsylyǵyn aıt – nury tasysyn» degendeı Márııa Záıtúnqyzynyń týǵan jeri úshin jasaǵan jaqsylyǵy, qyzmeti ushan-teńiz. 2002 jyly zeınetke shyǵyp, óz qarajatyna 400-deı jádiger jınap, Ordabasy aýdandyq tarıhı-ólketaný mýzeıin ashty. Mýzeıge kelgen árbir adam Ońtústik Qazaqstannyń tarıhymen, mádenı muralarymen tanysyp, qundy aqparat alyp, baǵa jetpes rýhanı baılyqqa keneletini sózsiz.
Zeınetke shyqsa da qoǵamdyq jumystarǵa belsene atsalysatyn Márııa apaı aýdandyq Áıelder keńesiniń tóraıymy qyzmetin atqardy. Bul qoǵamdyq birlestiktiń maqsaty – jaqynyńa degen qamqorlyq pen senimdilik, tatýlyq pen birlik, úlkenge qurmet, kishige izet kórsetý sııaqty otbasylyq qundylyqtardy dáripteý, sondaı-aq salt-dástúrlerimiz ben mádenı muralarymyzdy jastarǵa uǵyndyrý, áıelderdiń qoǵamdyq is-sharalarǵa belsendi aralasýyna yqpal etý syndy jumystardy atqarý. Márııa Záıtúnqyzy Áıelder keńesiniń tóraıymy retinde jyl saıyn aýyl-aımaqty aralap, osy taqyryptarda jıyndar ótkizdi. Onyń basshylyǵymen aýdandaǵy jaǵdaıy tómen otbasylarǵa, múmkindigi shekteýli, jetim balalarǵa kómek kórsetildi. Prezıdent qorynan bólingen qarjyǵa 200-ge jýyq otbasyna áleýmettik kómek berildi. О́z tarapynan da únemi demeýshilik jasap otyrady. Kúni búginge deıin aýdan ákiminiń esep berý jıyndarynda ózekti máselelerdi kóterip, olardy oń sheshýge yqpalyn tıgizip júredi.
2014 jyly «Áıel – qoǵamnyń qýatty kúshi» kitaby jaryqqa shyqty. Onda qazaq qyz-kelinshekteriniń otbasyndaǵy mindetterine qosa, qoǵam úshin eńbek etip, táýelsiz Qazaqstannyń órkendeýine zor úlesin qosyp júrgendigi nasıhattalǵan.
2017 jyly keleshek urpaqqa tálim-tárbıe berý maqsatynda «Ulttyq tárbıe – Máńgilik eldiń negizi» kitaby jaryq kórdi. Bul kitabynda ult bolashaǵy – Otanyn súıetin, ulttyq qundylyqtardy boıyna sińire bilgen, ata-baba dástúrin qasterleıtin, básekege qabiletti, bilimdi jastar bolǵandyqtan, urpaq tárbıesiniń mańyzdylyǵyn atap kórsetken.
Márııam apaıymnyń budan bólek, «О́negeli ómir» jáne basqa on shaqty kitaby, respýblıkalyq «Aqjelken», «Erkenur» jýrnaldaryna, «Qazaqstan muǵalimi» gazetine, oblystyq «Aıǵaq», «Ordabasy ottary», «Dóńgelengen dúnıe», «Shuǵyla» gazetterine maqalalary jarııalandy.
Apaıymyzdyń eńbegi joǵary baǵalanyp, birneshe márte marapattaldy. Atap aıtsaq, 2007 jyly el Prezıdentiniń Qurmet gramotasymen, 2012 jyly oblystyń 80 jyldyǵyna arnap shyǵarylǵan merekelik medalmen, Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyna, 25 jyldyǵyna, 30 jyldyǵyna arnalǵan merekelik medaldarmen, Qazaqstan máslıhattaryna 25 jyl merekelik medalimen, «Qurmet» ordenimen marapattalǵan. 2020 jyly esimi Qazaqstannyń Altyn kitabyna engizildi.
Bıyl 9 mamyrda Márııa apaıymyz ómiriniń bıik belesine kóteriledi. Shákirt tárbıeleýdiń ónegesin kórsetken ustazdyń beıneti zeınetke ulasyp, bilim salasyna, áriptesterine shýaǵyn tóge beredi dep senemiz.
Qaıratbek JETPISBAEV