Táýelsizdik alyp, ǵasyrlar toǵysynda eldigimiz aıqyndalǵan kezeńdegi erkin kúresten ótken baıraqty básekelerde Qazaq eli namysyn jalǵyz ǵana qandasymyz qorǵady. Ol – Máýlen Mamyrov. Bul esim jankúıerlerge jaqsy tanys. Alashtyń altyn asyqtaı uly Olımpııa oıyndary men álem chempıonatynyń qola júldegeri, Azııa oıyndarynyń jeńimpazy, qurlyq chempıony jáne sol sekildi tolyp jatqan taǵy basqa ataqtary bar. Sol Máýlen bir suhbatynda «Men keı kezderi ózimdi Reseı quramasy sapynda júrgendeı sezinemin» dep ashyna aıtqan edi.
Dańqty balýannyń osylaı qynjylys bildirýi tegin emes. О́ıtkeni dál sol kezderi ulttyq quramanyń negizin legıonerler qurady. Barlyǵy da jan-jaqtan kelgender. Komanda sapynda óz órenderimiz joqtyń qasy edi. Máselen, 1996 jyly Atlanta, 2000 jyly Sıdneı Olımpıadasynda jalǵyz qazaq Máýlen Mamyrovtyń óner kórsetýi kóp nárseni ańǵartsa kerek. Bul – qandastarymyz osal degen sóz emes. Ol kezde Murat Mámbetov, Berik Deńgelbaev, Madııar Quramysov, taǵy basqa daryndy ári jalyndy jigitter julqynyp turǵan. Biraq bapkerler bul balýandarǵa qyryn qarady. О́z órenderimizdi ózekke tepken olar kóbine-kóp kelimsekterge arqa súıedi.
Joǵarydaǵy jaǵymsyz úrdis kópke deıin jalǵasty. Sóz joq, legıonerlerdiń birazy baıraqty básekede jeńis tuǵyryna kóterilip, týymyzdy kókten jelbiretti. Oǵan dán rızamyz. Máselen, Olımpııa oıyndarynda elimiz erkin kúres sheberleriniń jeńip alǵan alty júldesiniń teń jartysy solardyń enshisinde. Otandastarymyzdyń arasynan Máýlen Mamyrov (1996), Islam Baıramýkov (2000), Aqjúrek Tańatarov (2012) ozsa, legıonerler qatarynan Gennadıı Lalıev (2004), Marıd Mýtalımov (2008) jáne Nurıslam Sanaev (2021) daralandy.
Olımpııa oıyndarynda grek-rım kúresinen el quramasyna bar-joǵy bes júlde buıyrdy. Onyń ıegerleri – Iýrıı Melnıchenko (1996), Mkhıtar Manýkıan (2004), Georgıı Sýrsýmııa (2004), Nurbaqyt Teńizbaev (2008), Danıal Gadjıev (2012). Solardyń arasynan tek Teńizbaev qana – ózimizdiń tól túlegimiz. Al Melnıchenkonyń Qyrǵyzstannan, Manýkıannyń Armenııadan, Sýrsýmııanyń Grýzııadan, Gadjıevtiń Daǵystannan kelgenin jankúıerler jaqsy biledi.
Áıelder kúresinen qorjynymyzda Olımpıadanyń bes júldesi bar. Onyń alǵashqysyn Reseıdiń Kemerovo óńiriniń týmasy Elena Shalygına (2008) oljalsa, ekeýin mordovııalyq Gýzel Manıýrova (2012, 2016) ıelendi. О́z túlekterimizdiń arasynan Ekaterına Larıonova (2021) men Elmıra Syzdyqovanyń (2021) baǵy jandy.
Basqa sport túrlerine zer salsaq, Olımpııa oıyndarynda atoı salǵandar arasynda legıonerler baryn baıqaımyz. Atap aıtsaq, 2008 jyly Beıjińdegi aýyr atletter saıysynda Alla Vajenına kúmispen kúpteldi. Biraq arada biraz ýaqyt ótkennen keıin onyń basty qarsylasynyń dopıng qoldanǵany anyqtaldy. Nátıjesinde, Allanyń moınynda altyn medal jarqyrady.
2012 jyly Londonda Qazaqstannyń atynan synǵa túsken qytaılyq Zúlfııa Chınshanlo men Maııa Maneza jáne reseılik Svetlana Podobedova ánuranymyzdy shyrqatty. Alaıda bul qýanyshymyz uzaqqa sozylmady. Úsh ziltemirshimiz de dopıng daýyna iligip, altynnan aıyryldy. 2016 jyly Rıo-de-Janeıro Olımpıadasynyń jeńimpazy, aýyr atlet Nıjat Ragımov te dál sondaı jaǵdaıdy basynan keshirdi. Dál sol jarysta mońǵolııalyq dzıýdoshy Otgonseseg Galbadrah pen qytaılyq ziltemirshi Farkad Harkıdiń qola medali Qazaqstannyń qorjynyna tústi. 2021 jyly Tokıo Olımpıadasynda Zúlfııa Chınshanlo qolaǵa qol sozdy.
Joǵaryda biz tek Olımpııa oıyndarynda jeńis tuǵyryna kóterilgen sańlaqtar jaıynda ǵana baıandadyq. Odan bólek, álem chempıonaty jáne basqa da halyqaralyq jarystarda atoı salǵan legıonerler jeterlik. Árıne, Qazaq eliniń ánurany shyrqalyp, týynyń bıikte jelbiregenine biz rızamyz. Biraq ondaı «tabys» bizge qajet pe? «Daıyn asqa tik qasyq» degen osy emes pe? Eger shet memleketterden lek-legimen sportshylar shaqyrtyp, solardyń arqasynda ǵana jeńiske jetýdi maqsat tutsaq, onda elimizdegi myńdaǵan sport mektepteriniń ne keregi bar? Olardy memlekettiń esebinen qarjylandyrýdyń qajeti qansha?
Mine, el sporty basshylaryn osy másele qatty oılandyrýǵa tıis. Tipten, júldesiz qalsaq ta, keń-baıtaq Qazaq eliniń namysyn óz órenderimiz qorǵaýǵa tıis!