Á.Mámbetov teatrynyń qorjynyna taǵy bir qoıylym qosyldy. Spektakl Aqberen Elgezektiń «Bolmaǵan balalyq shaq» kitabynyń negizinde sahnalandy. Kitap 2018 jyly jaryq kórip, oqylymdy týyndyǵa aınalǵan bolatyn. Al búginde jazýǵa jan bitip, teatr tórinde kórermenge usynylyp jatyr. Qoıylym rejısseri − Álı Bıdahmet.
Adamdar bala kezin saǵynady ǵoı. Al balalyq shaq bolmasa she? Ony eske alý – azap. Aýyr taǵdyrdy basynan keshpese de qoıylymda kózine jas almaǵan kórermen bolmady. «Jylaý degen – júrektiń jumsarýy», dedi avtor. Rasynda, adamǵa meıirimniń qanshalyqty qajet ekenin túsindiretin shyǵarma kásibı akterlerdiń sheberligi arqasynda kórermenniń júregine jetti.
Álemdi meıirim ǵana qutqarady. Túptep kelgende bárimizdiń ishimizde kishkentaı bala bar. Sol balanyń basynan sıpap, baýyryna tartsa, adam úshin sol da baqyt. Al jetimdik kórgen balanyń jany odan da názik. Jazýshy jan derti – «bolmaǵan balalyq shaǵyn» jazǵanda, oqyrmanǵa jetkizgisi kelgeni osy.
Premeraǵa qatysqan shyǵarma avtory pikir bildirip, oı bólisti.
«Bul shyǵarmany eki teatr sahnalady. Almatyda TIýZ, Astanada Ázirbaıjan Mámbetov teatry qoıyp jatyr. Ekeýinde qoıylym eki túrli. Eki túrli rejısserdiń kózqarasy. Qalaı bolǵanda da ońaı emes. Janymyzda otyrǵan kórermen jylap otyrady. Onyń ózi myń ese aýyr áser etedi», dedi Aqberen Elgezek.
Sondaı-aq avtor rejısserdiń sheshimine aralaspaǵanyn aıtty.
«Bul rejısserdiń óziniń kózqarasy. O, basta shyǵarmashylyq erkindik bergennen keıin mynany qaıtadan túzet, mynany bylaı iste degen joqpyn, biraq óziminiń keıbir oılarymdy aıttym», dedi ol.
«Bolmaǵan balalyq shaq» shyǵarmasy Aqberen Elgezektiń alǵashqy prozasy. Degenmen, avtor bul týyndysyn prozanyń barlyq talabyna kele qoımaıdy dedi. Ony jazýdaǵy maqsaty ishki jan dúnıesindegi qordalanǵan kúızelisin shyǵarý bolǵan. Shyǵarma jazylǵannan keıin 12 jyldan soń jaryq kórgen. Aqberen Elgezek jazǵany kitap bolady, oqyrman izdep oqıdy, sahnalanady dep oılamaǵan da. Al qazir kıno túsirýge de usynystar túsken.
«Alǵashqy nusqasy ınternette taralyp ketti. Jetim balalarǵa qalaı kómektesemin dep oılap júretinmin. Jubaıym kitap shyǵaryp, satylǵan qarjynyń jartysyn berýge keńes berdi. Qazirgi kezde kitaptan túsken qarjyny jınaqtap jartysyn jetim balalarǵa jarııa emes túrde berip júrmin», dedi avtor.
Aqberen Elgezektiń aıtýynsha, kitaptyń eki maqsaty bar.
«Kitaptyń basynda buny jazýda eki maqsat qoıylǵan dep jazdym. Birinshi men sııaqty jetim balalar oqysa, bolashaqta úlken azamat bolyp, taǵdyry óz qolynda bolady. Jarqyn, shýaqty kúnder alda ekenin bilip, jigerlensin dep jazdym. Ekinshi, jetim balalardy asyrap otyrǵan úlkenderge arnap jazdym. Jetim balanyń jan júreginde ne bolyp jatyr, onyń ishki jan dúnıesin túsinsin, ol óte názik bolatynyn bilsin, sosyn mańdaıynan sıpap meıirim kórsetsin dep jazdym. Shyǵarma óz mıssııasyn oryndap jatyr. Men óte kóp hat alamyn. Sizdiń shyǵarmańyzdy oqydyq. «Men áke-sheshemniń qadirin túsindim», «Balalyq shaǵymnyń baqytty ótkenine qudaıǵa táýbe» dep aıtyp jatqandar bar. Iаǵnı barlyq kategorııaǵa áser etip jatyr. Mysaly jalǵyz basty áıelder bar. Onyń taǵdyry meniń anam arqyly kórsetilgen. Bireý bireýge ógeı áke shyǵar. Ol da qandaı bolý kerek ekenin túsinip jatyr. Al Marjannyń personajy baýyrmal bolý kerek ekenin túsindiredi. Oılap qarasam, shyǵarmadaǵy árbir keıipker óziniń prototıpine oı salady. Tipti, qazir bul meniń shyǵarmam emes sııaqty», dedi jazýshy.
Aqyn aldaǵy ýaqytta da kitap jazý jospary bar ekenin aıtty.
Jazýshynyń jan syry beı-jaı qaldyrmaǵandyqtan rejısser osy shyǵarmany sahnalaýǵa bel býǵan. Qoıylym rejısserdiń oıynda birneshe jyl pisip jetilgen. Sodan keıin ǵana bir jarym aı daıyndyq jasap, kórermenge usynyp otyr.
Al rejısser basty róldi alyp shyǵatyn akterlerdi tańdaǵanda syrtqy keskin-kelbetine mán bergen.
«Aqberen aǵadan bala kezdegi sýretin surap aldym. Sodan keıin sarylyǵy boıynsha sol kisige uqsaıtyn Qazbek degen teatrymyzdyń aktery bar sol jigitti rólge bekittik jáne keıipkerdiń úlken kezine Ilııas Muratbek tańdaldy. Ekeýi de sary. Eń basty krıterıı negizi sol syrt kelbeti boldy. Ekeýi de kásibı akter. Ekeýiniń de taǵdyry somdaǵan keıipkerine uqsas emes. Sondyqtan akterlardyń sheberligi men tehnıkasy birinshi orynda turýy kerek. Akter degen sol ǵoı. Obraz shynaıy shyǵý úshin keıipkermen taǵdyrlas adam taba almaımyz ǵoı. Sondyqtan akterdiń kásibıligi mańyzdy. Ári eńbekqorlyǵyna da mán beremin», dedi Álı Bıdahmet.
Bul qoıylym rejısserdiń tórtinshi týyndysy. Biraq aýqymy men izdenis, daıyndyq jaǵynan eń úlken jumys osy «Bolmaǵan balalyq shaq» eken.
«Bul qoıylym eshqandaı da festıvaldik dúnıe emes. Eń bastysy halyqtyń júregine jetetin týyndy, júrekke jetkizýimiz kerek degen prısıppen jumys istedik», dedi ol.
Rejısser endi-endi qadam jasap jatqandyqtan barlyq syndy jaqsy qabyldaıtynyn, syndy qabyldamasa, eshqashan eshkim óspeıtinin aıtty.
Qoıylymnyń sátti shyǵýy tańdalǵan akterǵa tikeleı baılanysty. Jazýshynyń jan dúnıesin ashyp, sahnada somdaý eń mańyzdy jumys. Osy spektkalde Akter Qazbek Amanjol basty róldi alyp shyqty.
«Negizi basty rólge eń birinshi syrt kelbetim uqsaǵandyqtan bekitildim. Men oınaıtyn keıipker kishkentaı bala. Buǵan deıin de teatr repertýaryndaǵy qoıylymdarda kishkentaı balanyń obrazyn somdaǵam. Biraq olarda bundaı psıhologııalyq qıynshylyq bolmaǵan. Sol jaǵynan maǵan kúrdelirek boldy. Ári qudaı saqtasyn bul keıipkerdiń meniń ómirime uqsastyǵy joq. Balanyń taǵdyry óte aýyr. Al qanshalyqty alyp shyǵa alǵanymdy aıta almaımyn. Meniń keıipkerimniń qııaly men oıy ushqyr. Endi men ol balanyń taǵdyryn basymnan ótkermegennen keıin kásibı turǵyda somdaýǵa tyrystym. Biraq keıipkerimmen bir uqsastyǵym bar dep aıtsam bolady. Avtor aqyn ǵoı. Onyń taǵdyryn sezinbesem de, janyn túsinetin sııaqtymyn. О́ıtkeni men de jazýǵa qumarmyn», dedi akter Qazbek Amanjol.