Kez kelgen halyqtyń sóz óneri aýyz ádebıetinen nár alady. Qazaq ádebıetinde de, álem ádebıetinde de bul tásilge júginbegenderi sırek. Ásirese klassık qalamgerler qoltańbasyna tıesili týyndylardyń qaı-qaısysy da túp tamyryn folklormen sabaqtaıdy. Sondyqtan bolsa kerek, bolmys jumbaǵyn sheship, áldebir qupııalyqqa degen qulshynys qalamger shyǵarmalaryndaǵy romantıkalyq qııal-ǵajaıypty údete túsken. Ol adamnyń «qudiretke degen senimin bekitip», sol arqyly ony ádettegi turmystyq túsinikten aryltyp, rýhanı tanym deńgeıine kóteredi.
Mundaı tásilder qazaq ádebıeti ǵana emes, álem ádebıeti klassıkteriniń tájirıbesinde de molynan ushyrasady. Belgili bir tabıǵat qubylystarynyń astaryna zamannyń ashy shyndyǵyn, qoǵam túıtkilin túıistirý – Latyn Amerıka ádebıetiniń iri ókili Gabrıel Garsıa Markes, qyrǵyz ádebıetiniń alyby – Shyńǵys Aıtmatov jáne qazaqtyń klassık qalamgeri Oralhan Bókeıdiń shyǵarmashylyǵynda da molynan ushyrasady. Atalǵan jazýshylarlardy ortaqtastyryp, bir shyǵarmashylyq keńistikte úndestiretin birlik – olardyń romantıkalyq jáne realıstik beıneleý tásilderiniń birlikte órilýi der edik. Máselen, G.Markes pen O.Bókeı shyǵarmashylyǵy arasyndaǵy rýhanı baılanysty qos jazýshynyń da týǵan halqynyń baı tarıhı túp-tamyrynan tarqatýyn, sol ótkenin mıfologııalyq ańyzdyq astarǵa negizdep, áserli shynshyl ertegi stılinde sony dúnıe týdyrar talanty. Negizgi aıtar oıyn, jetkizbek ıdeıasyn sımvoldyq kórkem beıneleýdiń astarynda sheber órýi der edik. Álem ádebıetiniń kórnekti sýretkeri Marıo Vargas Losa Markes shyǵarmashylyǵy jaıly: «Garsıa Markestiń tejeý degendi bilmeıtin ushqyr qııaly, ǵaıyp patshalyǵyn sharlap júre beretin ádeti, qaptaǵan elester men oıdan shyǵarǵan oqıǵalary – bári de ony aspan astynda altyn saraı soqtyryp, aldaýsyratpaǵan nemese adastyrar qalyń tuman arasynda qaldyrmaǵan. Onyń kitaptarynyń basty qudireti sonda, onda beınelengen dúnıelerdiń bári de: oqıǵalar men olardyń oıaby, nyshandar men sıqyrly álem, syrly sáýegeılik pen alýan aıshyqty ańyzdar, saıyp kelgende, Latyn Amerıkasynyń bolmysyna tereń tamyr tartady, sodan nár alady, aqyry jazýshy parasaty arqyly jańǵyrǵan sátte, aıaýsyz ashy shyndyqqa aınalady», – dep jazady.
M.Losanyń bul tujyrymy jazýshy-dramatýrg Oralhan Bókeıdiń shyǵarmashylyq álemimen de ózara úndes. O.Bókeı stılindegi ańyz-áńgimeler men allegorııalar, kórkem sımvolıkalyq beıneleý men qupııaǵa degen qushtarlyq, romantıkalyq shartty beıneleý turpattary qazaq halqynyń ulttyq minezimen tereń tamyrlasyp, tarıhymen etene úndesip, tildesip jatady. Oralhan Bókeı – romantızminiń kórkemdik júıesin tolyqtyratyn sıpat – onyń shyǵarmalarynda mıftik, folklorlyq saryndardyń jıi kórinis berýi. Qalamger kúndelikti ómirden, eleýsiz oqıǵadan bir erekshe kúrdeli mazmun, sımvoldyq maǵyna kóre biledi. Jazýshy óz shyǵarmalarynda ańyzdyq saryndy sol qalpynda almaıdy. Onyń ereksheliginiń ózi sonda – qarapaıym ómirlik derekten erekshe ertegi jasaı biledi.
Oralhan Bókeı shyǵarmalarynyń kórkemdik qýatyn baıytyp, mazmunyna tereńdik ústeıtin negizgi beıneleý tásili – jazýshy shyǵarmalarynda sımvolıkanyń mol paıdalanylýy. Sımvol – Oralhan Bókeı shyǵarmashylyǵyna óń berýshi negizgi kórkemdik qural dese de bolǵandaı. Tipti jazý ónerine ákelgen jańalyǵy deýge de tolyqtaı negiz bar. Baǵdarlap qarap, týyndy tabıǵatyna jiti úńilgen jan Oralhan Bókeı shyǵarmalary astarynan – ómir shyndyǵyn kóretini sózsiz. Alǵashynda ertegi nemese ańyz-áńgimeler syndy áser qaldyrǵanymen,olardyń negizinde naqty áleýmettik ortada ómir súretin qarapaıym keıipkerlerdiń ómir syrlary jatyr. Jan dúnıesiniń aqıqat izdep alasurǵan tolqynysy men jumbaǵy, qýanyshy men muńy, jetken jetistigi men kórgen qııanaty jatyr.
Kórkem shyǵarma qurylymyna mıfopoetıkalyq pishindi realdy shyndyqpen qııýlastyra jymyn bildirmeı engizý kez kelgen sýretkerden úlken daıyndyqty talap etedi. Al ádebıettegi kórkem beıneleýdiń bul qıyn da kúrdeli tıpi jazýshylardy nesimen qyzyqtyrǵandyǵyna jaýap izdegen ǵalym A.Bocharov oıyn bylaı saraptaıdy: «Mıf oılaý bolýdan qaldy, ol kórkem argýmentasııalaýdyń, kórkem dáleldeýdiń tásili boldy. Oǵan búgingi kúndegi prozaıkterdiń ishindegi Markes romandarynyń tabysy kórkem dálel bola alady».
Ádebıettegi mıfopoetıkalyq kórkemdik týrasynda áńgime qozǵaǵanda Shyńǵys Aıtmatov esimine soqpaı ótý múmkin emes. О́ıtkeni sýretkerdiń «Borandy beket», «Jan pıda», «Aq keme», «Shyńǵys hannyń aq bulty», «Qosh, Gúlsary», «Kassandra tańbasy», «Teńiz jaǵalaı júgirgen tarǵyl tóbet» t.b týyndylarynyń fılosofııalyq tereńdikte kórinýi mıftiń ómirsheńdiginen habar beredi. Sol sekildi Ábish Kekilbaevtyń «Dala balladalary», «Ańyzdyń aqyry», «Shyńyraý», jazýshy Oralhan Bókeıdiń «Qamshyger», «Muztaý», «Jasyn», «Býra», «Kerbuǵy», «Saıtan kópir», «Qar qyzy», «Jetim bota», «Ataý kere» shyǵarmalarynan da ádebıettegi mıfopoetıkalyq pishindi paıdalanýdyń ozyq úlgisin kóremiz. Tańǵajaıyp ertek syndy fınal – atalǵan qalamgerlerdiń shyǵarmalaryna tán qubylys, ortaq erekshelik. Osy ádebı úndestik bul úsh jazýshynyń rýhanı álemin biriktiredi dep senimmen aıta alamyz.